Kinderen aan de tafel van de Heer
1978-04-28
De belijdenis- Jaargang 22
- nummer 17
In mijn eerste artikel verwees ik naar antw. 74 van de H. Catechismus. De Nederlandse Geloofsbelijdenis behandelt het avondmaal in artikel 35. "Wij geloven en belijden, dat onze Zaligmaker Jezus Christus het Sacrament des Heiligen Avondmaals verordend en ingesteld heeft, om te voeden en te onderhouden degenen, die Hij alrede wedergeboren, en in zijn huisgezin, hetwelk is Zijn Kerk, ingelijfd heeft."
De wedergeboorte wordt hier als noodzakelijk gesteld. Wedergeboorte en bekering. Dat geldt ook voor de doop. Dezelfde bijbelse argumenten die voor de kinderdoop gebruikt worden, gelden ook hier. "Hoewel nu onze kinderen deze dingen niet begrijpen, mogen ze daarom van de tafel van de Heer niet uitgesloten worden, omdat zij ook zonder hun weten delen in de veroordeling van Adam en evenzo weer in Christus tot genade aangenomen worden... en de ouders zijn verplicht hun kinderen bij het opgroeien in deze leer te onderwijzen. "
Wie de doop, het sacrament der "inlijving" ontvangt, mag ook (moet ook) het avondmaal, het sacrament der “inblijving'' ontvangen. s'en ik dan toch een voorstander van de zuigelingencommunie?
Nee, reeds uit praktische overwegingen is er een grens. Maar die grens hoort zo vroeg mogelijk te liggen. Ik herinner me, dat ds De Jong in één van zijn artikelen over de doop schreef dat degenen die de volwassendoop aanhouden het subjectivisme in dl! hand werken. Aan het tijdstip waarop iemand gedoopt wordt blijft dan altijd een subjectief element verbonden. Het mooie, en de kracht van de kinderdoop is dat het ons verwijst naar God's beloften, voor ons en onze kinderen. Maar werkt volwassenavondmaal niet hetzelfde subjectivisme in de hand? Wedergeboorte en bekering gebeuren in het verborgene van ons hart door God's Woord en Geest. Het avondmaal is bedoeld om dit te versterken, Mogen wij dan leden van de gemeente de toegang ontzeggen totdat, naar ons oordeel, de vruchten van het geloof openbaar worden?
Daarom is mijn antwoord op de vraag "is de kindercommunie conform de belijdenis" bevestigend. Ze is conform de strekking van de belijdenis.
Plaats voor de tucht
"Past dus... het kinderavondmaal niet meer bij kerken die geen tucht kennen?" vraagt ds De Jong. Mijn antwoord is:
1. Nergens spreekt de Bijbel over de uitsluiting van het avondmaal als tucht, maar altijd uitsluiting van de gemeenschap. Wie iemand het avondmaal ontzegt ontzegt hem de gemeenschap. "Doet het oude zuurdeeg weg" en, "Nu evenwel schrijf ik u, dat gij niet moet omgaan met iemand, die, al heet hij een broeder, een hoereerder, geldgierige, afgodendienaar, lasteraar, dronkaard of oplichter is; met zo iemand moet gij zelfs niet samen eten" (1 Kor. 5 : 7-11).
Zo iemand, zegt Paulus, mag je niet in je huis uitnodigen. Uitsluiting van het avondmaal is het einde van de tucht, niet het begin.
Er is door anderen op gewezen dat Paulus met het onderscheiden van het lichaam in 1 Kor. 11 : 29 allereerst doelt op de gemeente, de gemeenschap, en in het verlengde daarvan, op het avondmaal. De nadruk ligt daar op het "onwaardiglijk" eten en drinken, omdat zij niet op elkander wachtten bij de maaltijd. Paulus zegt niet dat zij weg moeten blijven, maar zichzelf moeten beproeven, en dàn aankomen. Toch spreekt het avondmaalsformulier, i.p.v. "waardiglijk" eten, uiteindelijk van "waardige" deelnemers.
Dat is een verschuiving naar "hoor ik er wel bij?" Die vraag is op zichzelf een goede vraag. Maar, die hoort in een breder verband te liggen, van de gemeenschap.
2. De tucht van kinderen als deel van de opvoeding is allereerst de verantwoordelijkheid van de ouders. Ook dat is een proces.
3. Zonden, zoals die in 1 Kor. 5 en het avondmaalsformulier aangegeven worden, worden alleen door volwassenen gedaan. Het zijn bovendien grove zonden (moordenaars, ruziemakers, dieven, allen die twist, sekten of revolutie in kerken en in wereldlijke regeringen willen aanstichten). Kinderen en terneergeslagenen worden hier niet aangesproken!
Geen passiespel, maar belofte
Misschien is de "dodelijke ernst" bij de gebruikelijke avondmaalsviering, één van de redenen dat kinderen uitgesloten zijn van de tafel van de Heer. Velen zien het toch als een uitbeelding van wat er met het lichaam en bloed van de Heer op Golgotha is gebeurd. Het breken van het brood verwijst niet naar het gebroken lichaam van Christus. Zijn lichaam is niet gebroken.
"Want dit is geschied, opdat het schriftwoord zou vervuld worden: Geen been van Hem zal verbrijzeld worden". (Joh. 19 : 36, 37) Vroeger brak men het brood, zoals wij het nu snijden.
Onze Heer heeft de wijn niet in een beker uitgegoten. Velen zien in die handeling het vloeien van het bloed. (Ik zie weer de mis!) Zo'n gebeuren sluit kinderen uit.
Door de sfeer waarin het avondmaal gevierd werd in een grote kerk, was ik als kind overtuigd dat helemaal vooraan in de kerk aderlatingen plaatsvonden.
De Heer heeft met brood en wijn uitgebeeld niet hoe Hij zou lijden, maar hoe Hij voor ons het brood en de wijn des levens zou worden. Dat is het belofte karakter van het avondmaal.
De. verkondiging van de dood des Heren is een verkondiging van de vrucht van Zijn dood, nl. Leven, Blijdschap, Hoop, Brood is het teken van leven, wijn van vreugde en overvloed, Van beiden zegt Jezus dat Hij ze niet meer gebruiken zal met Zijn discipelen voordat ze vervuld zijn in het Koninkrijk Gods (Lk. 22 : 16, 19).
Gezinscommunie
IsraëI's offermaaltijden waren feestelijke gezinsmaaItijden, 'ter viering, verkondiging, van het lam dat geofferd was op het altaar. Jezus is het Lam God's die het avondmaal ingesteld heeft om Zijn dood te verkondigen. Mogen wij onze kinderen daarvan uitsluiten? Het "moeten" geldt ook voor hen, ·op hun niveau. Immers, ál God's "mogen" is "moeten" zoals ik eerder heb aangegeven in een vorig artikel. Het avondmaal is ingesteld tijdens een gezin smaaltijd.
Aanvankelijk, zoals in 1 Kor. 11, was het avondmaal deel van de maaitijd. Hoe dat zich precies heeft afgespeeld weten wij niet. Maar, men brak het brood huis aan huis (Hand. 2: 46). Ik kan me niet voorstellen dat de kinderen "even weg" moesten. Daarom zou ik liever willen spreken van gezinscommunie, in plaats van kindercommunie.