Een verzwegen thema (slot)
1978-05-26
Nog één artikel wijd ik aan het onderwerp: leiding (guidance). Het is een nabeschouwing. Ik ben u die schuldig, omdat ik in het eerste artikel heb beloofd u te laten zien hoe belangrijk dit onderwerp is in alle discussies die er op kerkelijk gebied gevoerd worden. Daarover gaat deze rubriek 'kerkelijk leven'. Daarom zijn in deze rubriek inv oorgaande tijden onderwerpen besproken zoals: 'Kinderen aan het avondmaal', 'dienstweigering', 'hornoseksualiteit' , 'kerkverband' enz.- Jaargang 22
- nummer 21
Wat hebben deze thema's hu te maken met dat wat ik het verzwegen thema noemde? Ik wil u dat in dit artikel laten zien - aan de hand van een aantal voorbeelden.
In de christelijke gemeente in Rome in de eerste eeuw waren er een aantal moeilijke conflicten. Paulus noemt er twee in Romeinen 14. De eerste ging over consumptie, de tweede over vrijetijdsbesteding. Zo gesteld zijn het twee moderne onderwerpen. Wij worden vandaag steeds meer consumptiebewust. Zijn de eieren die wij eten afkomstig van een eierfabriek, waar dieren dingen worden, of zijn zij afkomstig van scharrelkippen?
Is de koffie die wij kopen afkomstig uit Angola of uit Suriname?
Is het wasmiddel dat wij gebruiken milieuveilig of niet? Zijn de appelen die wij eten bespoten of niet?
Het is bijzonder belangrijk dat dit bewustzijn bij ons vandaag gewekt is en dat het leven en kopen en consumeren in een welvaartsmaatschappij vandaag niet meer buiten ons geweten staat. Ik verwijs hier voor verder nadenken graag. naar het boek van B. Goudzwaard 'Kapitalisme en vooruitgang', blz. 265 e.v. - Toch is dit niet nieuw. Ook de christenen uit Rome in de eerste eeuw hadden zo hun moeiten bij de koop van bepaalde artikelen. Zoals vlees, dat was doorverkocht vanuit de religieuze centra. Ik weet wel dat het waarom verschilde: voor hen was dit vlees magisch-vuil, ook al was het biologisch gezond. Dat speelt bij ons vandaag geen rol: bij ons is een artikel politiek smerig, of milieu vervuild.
Hoe ook, wat opvalt is dit dat Paulus de discussie hierover erg belangrijk vindt (hij wijdt er verschillende hoofdstukken van zijn brieven aan (zoals Rom. 14 en 1 Cor. 8).
Bovenal valt het op, dat hij naast zakelijke argumenten (1 Cor. 8: 4) en het aanwijzen van absolute - grenzen (Rom. 14: 21) zo veel nadruk legt op de verschillende manieren waarop wij allen Gods leiding ondervinden.
"Wie eet, doet het om de Here, want hij dankt God, en wie niet eet, laat het na om de Here en ook hij dankt God."
Relativeert Paulus hiermee niet echte Problemen? Zo van: vrijheid, blijheid.
Ieder doet wat hem goeddunkt?
Neen: hij wijst grenzen aan die absoluut zijn. Als iemand door het gebruik van bepaalde consumptieartikelen zijn broeder schaadt, en wij zouden eraan toevoegen, het milieu schaadt en zijn eigen lichaam schaadt, is het niet goed (Rom. 14 : 21), maar waar dit laatste niet aanwijsbaar is, daar is er nog heel veel verschil van mening mogelijk. Hier laat Paulus de discussie niet opgaan in: 'ieder vogeltje moet zingen zoals het gebekt is', maar: ieder doe wat hij in persoonlijke levenservaring als uit de hand van de Here ontvangt. Dan zal de één wel een kleurentelevisie kopen - en hij doet het voor de Here - en de ander niet - en ook hij doet het voor de Here. De realiteit van persoonlijke levensleiding speelt in deze discussie een grote rol,' en binnen de grenzen van het absolute (Rom. 14: 21) een beslissende rol.
De vrijheid van de kinderen Gods wordt daarin gefundeerd, en het onderling respect. (Rom. 14: 5, 10, 13) Ditzelfde geldt ook voor de discussie in de gemeente van Rome over 'bepaalde dagen'. "Deze (immers) stelt de ene dag boven de anderen, gene stelt ze alle gelijk" (Rom. 14 : 5).
Volgens dr A. F. Lekkerkerker gaat het hier over "het onderhouden van Joodse vastendagen, of het onderhouden van de sabbat, dan wel de dag van de nieuwe maan. Van een zondagsviering horen wij nog steeds niets: dit is ook onmogelijk, want eeuwenlang hebben de christenen in een situatie verkeerd, dat zij op de eerste dag van de week hadden te werken en alleen konden samenkomen in de vroege morgen of in de late avond." (Comm. op Rom. 11, 159). Wij hebben vandaag ook problemen over de besteding van onze vrije tijd. Er is veel voor te zeggen om bepaalde tijden "apart te zetten". Maar er is ook gevaar: wordt dan.
de niet apart gezette tijd minder heilig? Ook hier beslist Paulus de discussie met te wijzen op het verschil in persoonlijke levensleiding. De Heer gaat met de een deze weg en met de ander een andere en wie zijt gij dat gij eens anders knecht oordeelt? Of hij staat of valt gaat zijn eigen heer aan! (Rom. 14 : 4).
Van hieruit ga ik terug naar de discussies die gevoerd worden bijv. over 'Kinderen aan het avondmaal' e.a.
(zie hierboven). Wie hier te vroeg het woord 'leiding' laat vallen, slaat de discussie dood, maar wie het nooit noemt en verzwijgt, verliest een dimensie en wekt de indruk dat de dingen pas dan goed zijn als we in alle dingen -gelijk handelen en denken.
Vandaar de gereformeerde voorliefde o~ te spreken over God als een God van orde. De orde waarover Paulus spreekt is. er echter één met oneindige kleurrijkdom en variëteit. Ze sluit in, dat verschillende gemeenten anders geleid worden en dat verschillende individuele christenen zich door de Heer een andere weg gewezen zien.
De verschillen die er binnen de bijbelse, absolute grenzen blijven worden door Paulus niet met een verzuchting toegelaten; zo van: wat een ellende, we kunnen niet verder komen... Integendeel ze worden door Paulus met grote vreugde geconstateerd: het klinkt haast triomfantelijk als hij na discussies over allerlei conflicten uitroept: "alles is geoorloofd"... of "niemand beroeme zich op mensen; alles is immers het uwe", of "al wat te koop is, moogt gij eten, want de aarde en haar volheid is des Heren" (1 Cor. 10: 23, 3: 21, 10: 25). Ik zou hier een ander woord van Paulus willen variëren met te zeggen: er is verscheidenheid in leiding, maar er is één Heer.
Ik las onlangs een artikel over "vrijwillige kinderloosheid". Het verscheen in het Engelse tijdschrift 'Third Way', het 'Opbouw' van de "Evangelicals" in Engeland. Het trof mij met hoe grote vrijheid dit zo gevoelige onderwerp werd besproken. Er is een tijd geweest dat iedere vorm van kinderbeperking buiten discussie was. Hier wordt een onderwerp besproken, dat nog veel verder gaat: wat te denken over gehele kinderloosheid als een vrijwillig gekozen weg in het huwelijk? Er worden in dit artikel heel belangrijke motieven aangevoerd.
Zij spelen vooral een rol bij veel jongeren van vandaag: de overbevolking van de wereld, de vele kinderen die er al zijn en die honger lijden (adopteer liever), de dreigende atoomoorlog, de kans die bestaat dat mijn kind meer moet lijden, dan zich verheugen enz. Maar leidt dit er niet toe dat wij in de toekomst voor wij kinderen willen ontvangen eerst sta- .\ tistieken moeten gaan raadplegen en de laatste futurologische prognoses moeten opvolgen? Is een christen niet hierin te onderscheiden van een niet-christen, dat hij in vertrouwen op God zijn weg gaat? De God, die leven geeft en ook draagt en die een plan heeft met onze wereld.
Trouwens: in een tijd waarin zoveel nadruk valt op creativiteit, wordt deze letterlijke creativiteit tussen man en vrouw vaak op merkwaardige wijze over het hoofd gezien.
Wat mij echter het meest trof in dit artikel was de vrijheid waarmee al deze pro en contra's werden besproken.
Daarvan begreep ik in de loop van dit artikel dat dit veroorzaakt werd door de hoge mate waarin de schrijver geloofde in persoonlijke levensleiding en de belangrijkheid van het gebed. De bijbel laat heel veel dingen vrij, ook op het punt van al dan niet kinderen krijgen, maar de ruimte die wij daarmee krijgen tussen de omheining van de geboden is niet een vacuüm, een luchtledig waar wij angstig naar lucht happen, tot wij alles weer veilig hebben ingedeeld in hokjes, en vakjes en wetjes, maar het is de ruimte waarbinnen wij iets mogen laten zien van de realiteit van Gods hand in ons leven, die in grote kleurrijkdom het ene ouderpaar leidt tot het ontvangen van twaalf kinderen 'en het andere ouderpaar tot de vrijwillige prijsgave van het krijgen van kinderen - beide ter wille van het Koninkrijk en tot Zijn eer. Om dat laatste gaat het.
We need to bear witness in a darkened world to the reality of Gods guidance and light" (In een donkere wereld moeten wij getuigenis afleggen van de realiteit van Gods leiding en licht.) Met dit citaat uit het bovengenoemde artikel besluit ik mijn serie artikelen over "leiding".
P.S. Zaterdag 9 september a.s. belegt l'Abri in Eek en Wiel een studiedag over 'leiding' en 'gebed'. Spreker: Ronald Macaulay, dir. van het Engelse l'Abri. Van harte welkom.