De geest en achtergronden van Amnesty International
1978-06-09
N sinds jaren doet de organisatie Amnesty International (AL), die opkomt voor de rechten van politieke gevangenen en gemartelden, pogingen om haar contacten met de kerken te verstevigen.- Jaargang 22
- nummer 23
Zo is AI. erin geslaagd in vele plaatselijke gemeenten van de kerken die zijn aangesloten bij de Raad van Kerken, actieve steun te krijgen.
Enkele jaren geleden begon AI. ook aanhang te zoeken in de kleinere reformatorische kerken. Dit heeft een tijdlang in de Chr. Geref. Kerken enig succes gehad. Ook in de Geref. Kerken (buiten verband) zijn er leden die vinden dr."! ze hun steun moeten geven aan A.I. Duidelijk is dat de Kerk van Christus met de zaken waarmee AI. zich bezighoudt, ook te maken heeft. Martelen en andere mensonterende behandelingen gaan in tegen Gods geboden, en moeten daarom dan ook in de gemeente van Christus als onderdeel van de verkondiging van het Evangelie, afgewezen worden.
Zonodig moet de kerk ook ambtelijk overheden die mensonterende praktijken toelaten of zelfs in stand houden, terechtwijzen.
Nu zijn er christenen die menen dat de kerken daartoe moeten samenwerken met AI.
Kerkenraden kunnen met deze zaak ook te maken krijgen als hen steun wordt gevraagd voor Arnnesty International en haar activiteiten, of als bepaalde leden in de gemeente actief propaganda voeren voor AI.
Nu blijkt dat bij velen te weinig bekend is over de geest en de achtergronden van AI. Soms weet men wel zo ongeveer aan te geven dat er vooral de laatste tijd iets niet in orde is met de koers van AI., maar een goed overzicht van de feiten ontbreekt vaak.
Daarom willen we in dit artikel eens ingaan op deze zaak, waarbij eerst in het kort het ontstaan en de doelstellingen van AI. worden besproken.
Ontstaan en doel van Amnesty International
De oorsprong van AI. ligt in een actieweek die in 1961 in Londen werd gehouden ten behoeve van mensen die vanwege hun levensovertuiging gevangen worden gehouden.
Er werd toen een appèl gepubliceerd om te strijden voor "de vrijlating van gevangenen die wegens hun mening zijn vervolgd, en voor het behoud van de vrijheid van meningsuiting en godsdienst in alle landen ter wereld".
Uit dit initiatief ontstond AI. Een organisatie die zich verzet tegen martelingen en het gevangen houden van mensen om hun overtuiging is een zeer sympathieke en nuttige organisatie.
De Nederlandse afdeling werd in 1968 opgericht. Doel van AI. is ieders recht om een overtuiging te hebben en deze uit te dragen, te verzekeren.
In de eerste jaren van haar bestaan heeft AI. veel positief werk verricht, o.a. het adopteren van gevangenen.
Daarbij werden steeds 2 voorwaarden gesteld.
1. de betrokkene moest gevangen zitten wegens zijn of haar politieke of godsdienstige overtuiging.
2. de betrokken gevangene mag geen geweld hebben gebruikt of daartoe hebben aangezet.
Wel werden door AI. 2 uitzonderingen gemaakt op de regel dat de gevangenen waarvoor men opkwam, geen geweld gebruikt mochten hebben: Er werd namelijk wel door AI.
geprotesteerd in het geval van martelingen, en als iemand de doodstraf kreeg.
A.I. koerst naar links
Nu is het de vraag of AL voldoende onderscheid maakt tussen martelingen en rechtmatig straffen en handelend optreden door de overheid. In november 1974 werd door AI. in samenwerking met de sterk door de marxistische theologie beïnvloede Raad van Kerken en het Humanistisch Verbond een brochure uitgegeven onder de titel: MARTELEN NIET TE GELOVEN.
In deze brochure was een foto opgenomen van een Nederlandse marechaussee in uniform die verwikkeld Was in een gevecht met demonstranten en om de orde te handhaven handelend moest optreden.
Wanneer een marechaussee optreedt tegen demonstranten, wordt dat ook al martelen genoemd.
De bewuste foto bleek geen vergissing te zijn. Een protest ertegen bij de Raad van Kerken werd door de secretaris afgewezen. De foto was welbewust opgenomen onder medeverantwoordelijkheid van A.I.
Op de bedoelde brochure zijn indertijd vele negatieve reacties binnengekomen.
Ook de toenmalige minister van defensie, Vredeling, maakte zijn afkeuring kenbaar.
Naderhand hebben AI. en de Raad van Kerken een persbericht over deze zaak uitgegeven. In dit persbericht betreurde men dat de indruk was gewekt dat het de bedoeling Ïi11 de brochure was om de Koninklijke Mareohausse in verband te brengen met martelen. Overigens werd in het persbericht ook gesteld: "De bewuste foto is in de brochure opgenomen om te laten zien dat het probleem van het geweld ook in ome eigen maatschappij aanwezig is. Deze bedoeling is door het ontbreken van een duidelijk kader niet goed naar voren gekomen." Met deze opmerkingen werd de verontschuldiging toch weer wat verzwakt.
Bovendien dienen we te bedenken bij deze gang van zaken, dat in AI. personen werkzaam zijn die de bewuste foto plaatsten om op z'n minst enig verband te leggen tussen martelen en het wettig optreden van de overheid middels haar dienaren. Ook uit andere ontwikkelingen werd duidelijk dat met name de afdeling Nederland van AI. steeds meer in links vaarwater terechtkwam. Op 2 december 1974 deed A.I.-Nederland, via een officiële vertegenwoordiging, samen met de ultra-linkse BVD (Bond Voor Dienstplichtigen, tot 1970 Bond van Dienstweigeraars), mee aan een demonstratie ten gunste van de dienstweigeraar Kees Vellekoop, toen die zich kwam melden voor het uitzitten van zijn straf. Een aantal demonstranten liet zich aan Kees Vellekoop vastketenen met kettingen.
AI. regelde toen via haar hoofdkwartier in Londen dat Vellekoop, die wegens politieke dienstweigering door de rechtbank was veroordeeld, werd geadopteerd door de afdeling-Hamburg van AI.
Lag deze actie in de lijn van de officiële doelstellingen van AI. of kwam AI. hier op voor een gevangene die een bewuste overtreder was van een door het Nederlandse parlement aangenomen wettelijke regeling die wel voorziet in gewetensbezwaren tegen de militaire dienstplicht, maar
niet in weigering om politieke redenen?
Waarom werkte AI., dat altijd beweert politiek onafhankelijk te zijn, in de zaak-Vellekoop zo nauw samen met de radicaal-marxistische BVD, die zich ten doel stelt het dienstweigeren aan te moedigen en de democratische maatschappij omver te werpen door binnen het leger via de vorming van revolutionaire cellen een anti-kapitalistische organisatie op te bouwen (citaten uit de doelstellingen van de BVD)?
Steeds meer is A.I. zich gaan begeven in het gezelschap van uiterst linkse actiegroepen als het Angola-Comité, Rode Hulp, BVD, Prolerarische Links en het Palestina Comité.
Samen met o.a, de bovengenoemde actiegroepen werd in 1974 in Amsterdam het Zuidelijk Afrika Congres gehouden onder het motto: "Arbeidersstrijd/ vrijheidsstrijd in Zuidelijk Afrika".
Het reformatorisch opinieblad Koers van 5 maart 1976 meldde over het genoemde congres: "Ook waren er Palestijnse terroristen die vlugschriften verspreidden waarin Israël en Zuid-Afrika werden gelijkgesteld en veroordeeld. Met sympathie werd het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) genoemd. Het zou een beweging zijn die geweldloos verzet organiseert.
Geen woord van afkeuring, ook niet van AI., over de bomaanslagen van de Palestijnen".
A.I. neutraal inzake Oost/West
Hoe staat het met de onpartijdigheid van AI. wat betreft de politieke richting van de regimes waartegen men acties voert? AI. heeft inderdaad ook acties gevoerd ten gunste van gevalligenen in communistisch geregeerde landen, b.v. de Sovjet-Unie. Opmerkelijk is daarbij wel dat AI. t.a.v. niet-communistische dictaturen meestal uitvoerig ingaat op de politieke situatie in die landen, en die dan veroordeelt. Bij de AL-actie inzake de Sovjet-Unie bleef een veroordeling van het communisme door AI. geheel achterwege. Over de AL-actie inzake de Sovjet-Unie heeft Alexander Solzjenitsyn in maart 1975 een persconferentie gehouden, waarvan een verslag werd gedaan in het Zweedse blad "Martyrernas Rost".· Solzjenitsyn, die bij herhaling de activiteiten van AI. als eenzijdig en onbetrouwbaar aan de kaak heeft gesteld, verklaarde het volgende: "Op de AL-tentoonstelling in Stockholm waren foto's en verslagen te zien van Sovjet-gevangenen en van gevangenen in de rest van de wereld. Maar toen ik het materiaal wat nauwkeuriger bekeek, ontdekte ik dat het 40-tal foto's van Sovjet-gevangenen slechts betrekking had op 5 of 6 personen, terwijl andere foto's beeltenissen waren van gevangenen uit het Westen en uit de Derde Wereld. De vertoonde Sovjet -gevangenen waren reeds in vrijheid gesteld." "AI. wil ons doen geloven dat op deze wijze een evenwichtig beeld is gegeven. Maar er is van geen enkel evenwicht sprake. In het Westen is het aantal politieke gevangenen klein, terwijl er in de Sovjet-Unie honderdduizenden zijn".
De uitgewezen auteur Levitirr-Krasnov schat het aantal politieke gevangenen in de Sovjet-Unie op meer dan één miljoen! Solzjenitsyn vervolgde: "De Sovjets verbergen hun gevangenen, en A.I. heeft zich daarmee tevreden gesteld blijkens haar opvatting dat men niet kan vragen om de invrijheidstelling van gevangenen over wie men niets weet. Over de Sovjet-gevangenen weten wij bijna niets. De meeste Sovjet-gevangenen zijn volledig onbekend en worden in kampen langzaam dood gemaakt".
Marxistische invloed in A.I.
KOERS stelt als conclusie over AI.: "Er is een toenemend contact met de oecumenische en rood-getinte Raad van Kerken. AI. tracht zich tevens met andere oogmerken dan hulp aan entrechte gevangenen te nestelen, onder het mom van neutraliteit, in dat deel van ons kerkelijk leven dat beslist niet voor "neutraal" door wenst te gaan", "Ongetwijfeld zijn er mensen binnen A.I. werkzaam zonder de gevaarlijke en invloedrijke elementen te onderkennen." De marxistische invloed blijkt duidelijk uit het volgende: "De leider van de Engelse afdeling van AI. is Ds Oesterreicher. In een preek verklaarde deze het volgende: "Wat ook tegenwoordig de verschillende uitdrukkingsvormen van het communisme mogen zijn, zowel ten goede als die ten kwade, het communisme is oorspronkelijk een beweging om de mens te bevrijden van de uitbuiting door zijn medemens. Sociologisch stond de kerk aan de kant van de uitbuiters, en dat doet zij grotendeels nog. Karl Marx, wiens theorieën een harstocht voor gerechtigheid en recht laten doorschemeren die wortelt in het getuigenis van de Hebreeuwse profeten, walgde van de godsdienst, omdat deze gebruikt werd als een instrument om een toestand te laten voortduren, waarin kinderen slaven waren en zich dood werkten om anderen rijk te maken.
"Als leden van het lichaam van Christus moeten wij komen tot eerlijke boetvaardigheid, in het besef dat wij diep in de schuld staan tegenover iedere communist".
KOERS merkt over deze neo-marxistische preek van deze AL-leider op: "Marx is de bevrijder voor deze dominee.
Niet bij de Here God, maar bij de communisten staan wij diep in de schuld. Wat zijn wij arm als we met onze schuld alleen maar bij mensen terecht kunnen, En deze predikant is dan de leider van de Engelse afdeling van AI. Is onze beduchtheid dan niet terecht?"
De Zuid-Afrika-actie van Amnesty International
De ontwikkeling naar links van AI. manifesteerde zich wel bijzonder duidelijk in de in januari 1978 gestarte Zuid-Afrika-actie. In het kader van deze actie plaatste AI. op 6 februari 1978 een advertentie in een aantal Nederlandse dagbladen in de vorm van een Open Brief aan de premier van Zuid-Afrika. In deze advertentie werd de waarheid verschillende keren geweld aangedaan, en werden allerlei onjuistheden vermeld.
1. Zo stelde AI. dat honderden zwarte Zuid-Afrikanen "zonder enig onderscheid werden gedood toen zij protesteerden tegen het apartheidsbeleid" .
Hier wordt volkomen over het hoofd gezien dat de politie pas optrad toen er moorden begaan waren (zo werd een man die zijn leven aan de gemeenschap van Soweto gewijd had, met stenen dood gegooid), talloze gebouwen, voertuigen en scholen in brand gestoken en vele winkels leeggeplunderd waren.
Natuurlijk kan men zich wel afvragen of de politie nier anders had kunnen optreden. Het is echter laster, te beweren dat mensen zijn gedood die alleen protesteerden, zonder te reppen over de gewelddadige opstand die uitgebroken was in Soweto, waartoe ook in pamfletten opgeroepen was.
2. AI. verhaalt in de advertentie over mensen die zonder aanklacht of proces voor lange tijd gevangen zitten en stelt dan: "Duizenden zitten op deze wijze gevangen."
In het nappor "Political Imprisonment in South-Africa", dat door AI. is uitgegeven, worden andere getallen genoemd, namelijk 450 veroordeelden, die men politieke gevangenen noemt, al zijn deze mensen veroordeeld wegens gewelddaden of het aanzetten tot geweld, terwijl AI. volgens haar statuten alleen werkt voor vrijlating van mensen die geen geweld gebruikt of gepropageerd hebben. Waarom laat AI. in de advertentie het woord gepropageerd weg? Omdat een groot deel van de gevangenen in Zuid-Afrika veroordeeld is wegens het propageren van geweld?
Naast de 450 veroordeelden vermeldt AI. in haar rapport 471 gevangenen die nog niet veroordeeld zijn.
In september 1977 waren er 118 gevangenen die op een proces wachtten, terwijl van 372 anderen de zaak nog in onderzoek was (NRC, 19-1-'78).
Wat blijft er zo over van een bewering van "duizenden" die zonder proces gevangen zouden zitten?
3. Beweerd wordt door A.I. dat de pers in Zuid-Afrika monddood is gemaakt.
Feit is dat een aantal bladen is verboden, waarvan vermoed wordt dat ze een bijdrage geleverd hebben aan het ontstaan van gewelddadige acties, maar dat allerlei
kranten die scherpe oppositie tegen het regeringsbeleid voeren, ongemoeid gelaten worden.
Waarom deze generalisatie?
De advertentie van AI. was gericht aan de premier van Zuid-Afrika, en er werd daarin een beroep op hem gedaan om o.a. alle Zuid-Afrikaanse politieke gevangenen vrij te laten, en een' onafhankelijk onderzoek in te stellen naar de dood van een aantal gevangenen.
AI. laat deze advertentie echter mede ondertekenen door personen die actieve steun verlenen aan marxistische bevrijdingsorganisaties die met geweld de Zuid-Afrikaanse regering willen vernietigen.
Denkt A.I. dat een oproep, ondertekend door dergelijke mensen, o.a. uit de kring van PPR en PSP, iets ten goede kan uitrichten? A.I. zet zo de geloofwaardigheid van haar status van onafhankelijkheid op het spel en laadt in ieder geval de schijn op zich dat men t.a.v. Zuid-Afrika kiest voor het marxistische model van een gewelddadige confrontatie. Op 6 maart 1978 organiseerde A.I. in Amsterdam een voorlichtingsavond over Zuid-Afrika.
Hier bestond AI. het om de zeer omstreden film: ZUID-AFRIKA ONGECENSUREERD, te vertonen, Zelden zijn in een film zoveel flagrante leugens bijeengehaald als in deze film, die in 1974 al brede verontwaardiging en afkeuring heeft opgeroepen.
Het heeft geen zin de vele onwaarheden in deze film nog eens uitvoerig te gaan aantonen, omdat dit inderdaad al uitgebreid gedaan is, en deze film daardoor in diskrediet geraakt is als een staaltje van al te goedkope laster.
Slechts 3 voorbeelden ter illustratie:
1. beweerd wordt in de film dat in de thuislanden in Zuid-Afrika helt inkomen per hoofd slechts f 85,- per jaar bedragen.In 1973 was dit al ongeveer 10 x zoveel, en daarmee veel hoger dan het inkomen per hoofd in 20 onafhankelijke staten in Afrika.De gegevens zijn te vinden in het Europe Yearbook 1973 Vol. I.
2. beweerd werd dat in Zuid-Afrika maar 1 dokter was voor iedere 44.000 zwarten, terwijl er voor iedere 400 blanken 1 dokter is. Feit is dat vrijwel alle blanke artsen een gemengde praktijk hebben, of uitsluitend werken voor niet-blanke patiënten, Op de totale bevolking van Zuid-Afrika is er zelfs 1 arts per 1970 inwoners, wal! een nog gunstiger cijfer is dan in Nederland.
Voor de niet-blanken zijn 150.000 ziekenhuisbedden beschikbaar, ofwel 8,8 bedden per 1000 niet-blanke inwoners, terwijl de norm van de Wereldgezondheidsorganisatie 5 bedden per 1000 inwoners is.
De behandeling bij een arts kost de niet-blanke f 0,80 per behandeling.
3. beweerd werd in de film dat 1 op de 5 zwarte Zuid-Afrikanen aan t.b. lijdt, dus 20.000 per 100.000 inwoners.
Volgens de Londense Sunday Times van 2-9-'73 bedroeg het aantal tb-lijders in werkelijkheid in 1970 366 per 100.000 inwoners, dus 65 x zo laag. Overigens is dit getal thans alweer een stuk lager.
De overige lasterlijke beweringen in de film zijn van hetzelfde niveau.
Schaamteloos is het dat AI. zich niet ontzag een film van een dergelijk gehalte in 1978 weer te vertonen op een AL-voorlichtingsavond over Zuid-Afrika.
Conclusie
Terecht wordt op allerlei verkeerde toestanden in Zuid-Afrika fundamentele kritiek uitgeoefend. Acties tegen vastgestelde mishandelingen zijn zeker op hun plaats.
AI. ontneemt echter alle kracht aan haar pleidooien door uiterst eenzijdige en onjuiste informatie te verschaffen.
T.a.v, de in haar rapport noemde martelingen in Zuid-Afrika erkent A.I. overigens zelf dat de verslagen over die martelingen van twijfelachtige aard zijn. Op pag. 66 van het rapport staat te lezen: "Amnesty cannot vouch for the accuracy of these statements" (A.I. kan niet instaan voor de juistheid van deze verklaringen).
Welke waarde moet men hechten aan een rapport van een organisatie die zo duidelijk heeft laten blijken het niet zo nauw te nemen met de waarheid?
Uitgangspunt
Ook tegen het uitgangspunt van A.I. moeten we als christenen bezwaren aanvoeren.
AI. gaat bij al haar activiteiten uit van een humanistisch denken dat de mens in het middelpunt stelt, wat ook tot uiting komt in de Verklaring van de rechten van de mens, een verklaring die stamt uit de periode van de Franse revolutie. Een christen moet zich bij zijn handelen alleen laten aanspreken door het Woord van God en kan zich daarom niet herkennen in de onbijbelse geestelijke sfeer van de Verklaring van de rechten van de mens, waarin o.a, de revolutionaire leer van de volkssoevereiniteit als basis van het overheidsgezag tot uiting komt (art. 21-c).
Daarom ziet AI. de taak van de overheid niet in het juiste perspectief, en ontziet men zich niet om tot samenwerking te komen met stromingen voor wie gewelddadige acties tot de mogelijke oplossingen behoren.
Een christen dient in zijn strijd tegen alle onrecht en mishandeling uit te gaan van het Woord van God, en deze strijd zuiver te houden, samen met de broeders en zusters in de HERE.