De Bijbel in het gezin (3)
1977-02-04
Heel wat ouders zitten met het probleem dat ze onvoldoende op de hoogte zijn met de vragen waarmee de jeugd thuis komt. De samenleving is zo ingewikkeld en de vraagstukken zo gecompliceerd, dat de ouders er soms nauwelijks weg mee weten. Hoe kun je de kinderen nog wegwijs maken en de Bijbel laten spreken in de praktische vragen?- Jaargang 21
- nummer 5
Dit zijn begrijpelijke vragen. uit de werkelijkheid geboren.
Toch kan hier een misverstand zitten.
Inderdaad moet een gezin vaak een leerschool zijn. Een belangrijk deel van de opvoeding is het geven van informatie over allerhande zaken.
Maar laten we niet menen, dat daarmee het eigenlijke van de opvoeding is aangegeven.
Ik las eens deze uitspraak: "De zuiverste bijbelvertaling die ik gezien heb, was de manier waarop Gods Woord in het leven van mijn moeder gestalte kreeg".
In dit prachtige woord ligt kort samengevat wat we met deze artikelen probeerden te zeggen.
Twee elementen. die van wezenlijke betekenis zijn voor de opvoeding in een christelijk gezin. komen hier duidelijk naar voren, of dit nu een "eenvoudig" gezin is of niet.
Ten eerste kan het Woord van God alleen dan tot zijn recht komen, als het metterdaad gelezen. overdacht en besproken wordt in gezinsverband. Dit is de kern van een opvoeding die naar God heen wijst.
Dat heeft met geleerdheid of eenvoud niets te maken. Gods Woord is een macht in ieders leven, uit welk milieu hij ook komt.
De ouders dragen de verantwoordelijkheid ervoor. dat er tijd en gelegenheid komt voor gemeenschappelijke bijbelstudie en gesprek. Zij moeten ervoor zorgen. dat hun kinderen tijdens het opgroeien (en dat begint heel spoedig na de geboorte) eerbied, gehoorzaamheid en liefde voor God en Zijn Woord aanleren. Als hiermee ernst gemaakt wordt.
is het van minder belang als vader en moeder niet zomaar pasklàre antwoorden hebben op de lastige vragen die de kinderen van buiten af meebrengen. Maar wel moeten zij gedurende de jaren van hun vorming en opvoeding van de ouders geleerd hebben. wat de Here heeft gezegd over Zijn schepping en over de plaats en de taak van de mens daarin. over Zijn bedoeling met Zijn wereld, over de zonden en mistoestanden die Hij straft.
En daartoe moeten ouders. die zelf geleerd hebben vroom te leven in staat zijn.
Het kind kan als de jaren van zijn opvoeding ten einde lopen. en het zelfstandig in de werkelijkheid komt te staan. zelf de weg vinden omdat het de Weg van de Bijbel kent.
Het is niet de taak van de ouders een ombudsman of vraagbaak te zijn, aangenomen dat dit vandaag mogelijk is. Het ambt van ouders is met hun kinderen vanaf de vroegste jaren een vertrouwensband te smeden en samen intens te luisteren naar wat God te zeggen heeft.
Als dit is nagelaten. loopt het vaak in de kritieke jaren van de pubertijd vast.
In de tweede plaats moet de Bijbel niet slechts gelezen worden, maar ook tot zijn recht komen. Dat betekent dat Gods Woord voor de kinderen vorm en gedaante moet krijgen, tastbaar en voelbaar wordt in de werkelijkheid om hen heen. Het moet aan hen voorgeleefd. voorgedaan en toegepast worden in en door de ouders. Gods wil moet voor de kinderen concreet worden uit wat hun ouders doen en zeggen. Dat is een mooie maar zware opgave voor christenouders.
Het vergt veel meer van hen dan trouw naar de kerk gaan (natuurlijk ook dat), dan het opleggen van geboden en verboden (hoe noodzakelijk dit ook kan zijn). Deze dingen schieten langs het eigenlijke heen, als de ouders niet meer doen dan dat.
Ouders zijn het instrument, waarvan God Zich bedient om Zijn Woord voor de kinderen tot een levende werkelijkheid te maken. en hen te leren hoe zij er in de praktijk mee moeten werken.
Een enkel voorbeeld ter illustratie.
Tijdens de bijbellectuur worden ook die gedeelten gelezen, waarin het geslachtelijk leven van de mens een duidelijke rol speelt. Bevruchting, zwangerschap en bevalling worden in de verhalen genoemd als normale verschijnselen in het leven van de mensen. Maar daar zijn ook de zondige hartstochten, als in de geschiedenissen van David en Bathseba en van Amnon en Tamar. Voorbeelden van respect en onthouding zijn er ook, bijvoorbeeld in de wonderbare geschiedenis van Jozef en zijn verloofde Maria. Deze gedeelten worden gelezen en ook besproken. Vanzelfsprekend wordt in de bespreking rekening gehouden met de leeftijd van de kinderen, hoewel het goed is dat ze op jonge leeftijd het sexueel gedrag van de mens leren kennen als een zeer normale zaak.
Op deze wijze kan de sexuele vorming (dat is veel meer dan voorlichting) reeds op jonge leeftijd beginnen onder het licht van Gods Woord.
De kinderen komen ook met vragen; de ouderen onder hen omdat ze in de vriendenkring bepaalde dingen horen en zien of omdat de televisie hun nieuwsgierigheid opwekte. Van meet af aan kunnen de ouders er zelf bij zijn, hetgeen lang niet altijd gezegd kan worden bij wat sexuele voorlichting heet buiten de deur, op straat of op school.
Wanneer de ouders op deze wijze gelegenheid hebben van stap tot stap hun kinderen te begeleiden, dan springt toch wel het geweldige verschil in het oog met de gang van zaken, die helaas maar al te vaak plaats vindt. Men komt dan plotseling tot de ontdekking, dat zoon- of dochterlief nodig sexueel moet worden voorgelicht, omdat bepaalde tekenen er op wijzen dat het bar nodig is. Het blijft dan vaak bij een schuchter gesprek, waarin wat feiten beschreven worden die de biologieleraar allang verteld heeft. Maar van een echt geestelijke vorming, waarin met de feiten ook de geestelijke begeleiding meekomt, zodat het kind geleerd heeft zijn geslachtelijk leven te richten naar Gods normen, is dan natuurlijk geen sprake.
Maar de opvoeding vraagt nog meer.
De ouders moeten de kinderen de wil van God leren niet alleen door hun onderwijs. Dat is niet voldoende, als zij niet tegelijk de kinderen voorleven hoe een liefdesverhouding is. Dat is de geweldige betekenis van een gezin. Het is voor de kinderen een zegen van blijvende waarde als de ouders in hun houding - en in hun verhouding - open zijn naar de kinderen toe. Een teder gebaar, een omhelzing, de manier van spreken met elkaar, ook het boos zijn op elkaar en de manier van verzoening, het zijn alle dingen die wezenlijk zijn voor een leven van wederkerige liefde, en die een kind voor het leven vormen. Zo kan het onderwijs uit de Schrift wortelen in het gemoed en in het leven van de kinderen. Zo komt de Bijbel tot zijn recht in het leven van de ouders. Begrippen als barmhartigheid, vrijgevigheid, vergeving, zelfbeheersing, kunnen makkelijk aan de buitenkant van het leven blijven staan, als de kinderen ze niet ervaren en beleefd hebben uit het leven van hun ouders.
Toch blijft het een zware opgave de kinderen, die in aanraking komen met een veelheid van feiten en opvattingen, daarin zakelijk de weg te kunnen wijzen. Het vraagt behalve een dosis kennis een intensief meeleven met wat er in de samenleving gebeurt. En dat valt niet mee voor mensen, die alleen al aan hun dagtaak de handen vol hebben.
Ik geloof dan ook niet dat de gezinnen daarin los van elkaar moeten opereren. Net zo min als het gewenst is dat de mens als enkeling door het leven gaat, maar steun moet zoeken in zijn medemensen, zo moeten ook de gezinnen niet proberen het alleen te klaren. Er zijn in de gemeente gaven genoeg. Laten we een dankbaar gebruik maken daarvan, en elkaar dienen met raad en steun. Het kan kan ook veel nut hebben, als onze bijbel- en gesprekskringen zich naast de noodzakelijke bijbelstudie gaan bezig houden met de bezinning op deze dingen en uitwisseling van ervaringen. Vooral ouders, die opgroeiende kinderen hebben. hebben hun vragen, die ze graag aan anderen voorleggen.
Men kan ook met enkele gezinnen een paar goede tijdschriften of bladen nemen, of afspreken bepaalde artikelen uit de kranten te knippen voor gezamenlijke bespreking. Het gaat ook hier zoals met veel dingen: wie wil vindt altijd een weg.
Eén ding is zeker, dat inspanning, tijd en een stukje opoffering nodig zijn. Maar deze prijs is de christelijke opvoeding zeker waard.
Tot slot wil ik u graag enkele woorden doorgeven, die mevrouw Diemer-Lindeboom schreef in Beweging 76.
"Hoopgevend is. dat er in deze tijd zoveel jongeren zijn, die een zo levende relatie met de Heiland hebben gekregen, dat zij als een kanaal van Zijn liefde, deze naar de medemens kunnen doen doorstromen.
Jonge mensen voor wie niet het veilig stellen van een inkomen met pensioen en een huis met allerlei gemakken het voornaamste is, maar die huwelijk en gezin mede dienstbaar maken ten bate van anderen.
Met een gerichtheid op actualisering van het gezin in deze geest komt een straling terug naar ons leven en samenleven uit het religieuze perspectief, waarin de Bijbel huwelijk en gezin plaatst.