JEREMIA
1977-02-25
Samenhang Het is belangrijk te letten op de samenhang tussen deze dingen. Wie er, zoals Jojakim, op uit is onrechtmatige winst te maken, zal niet terugschrikken voor geweld en zelfs bereid zijn over lijken te gaan, als die winst op het spel staat. Als mensen die de macht in handen hebben, alleen maar oog hebben voor de vraag: hoe kunnen we zoveel mogelijk profijt hebben van onze ondergeschikten of onderdanen, en hoe kunnen we hen zo goed mogelijk kaal plukken en zo effectief mogelijk. uitzuigen en leegknijpen, dan leidt dat onherroepelijk tot onderdrukking en gebruik van geweld en bloedvergieten, Jeremia moet duidelijk maken dat Jahwe!h dergelijke praktijken van het davidische koningshuis niet ongestraft laat passeren. In 22 : 5 kondigt hij namens Jahweh aan: als ge geen eind maakt aan het onrecht, maak Ik dit paleis tot een puinhoop. (Dat zou erop kunnen wijzen, dat 21 : 11-22 : 7 ook tijdens de regering van Jojakim te plaatsen valt, Fm in 22: 18, 19 wordt Jojakim aangezegd; dat hij een ezels-begrafenis zal krijgen.- Jaargang 21
- nummer 8
Hij zal Jeruzalem worden uitgesleept en zo maar ergens worden neergesmeten (Vgl. Jer. 36 : 30).
In 2 Kon. 24 : 6 betekent de uitdrukking: "Jojakim ging bij zijn vaderen ter ruste" dan ook niet meer dan: hij stierf.
Zo gaat het oordeel van Jahweh over het davidische koningschap dat niet het beeld van het messiaanse koningschap van Ps. 72 vertoont.
JEREMIA 7 : 1-15 en 26 : 1-19
Verslechtering
Als Jojakim regeert, wordt alles wat door Josia was opgebouwd, weer afgebroken. Zo begon al gauw de publieke afgodendienst de kop weer op te steken. Jojakim deed daar niets tegen. En het duurde niet lang of stad en land vertoonden weer hetzelfde beeld als tijdens het begin van Josia's regering. Overal kon je weer altaren en heilige palen en heiligdommen voor de afgoden vinden.
Daarnaast bleef de eredienst in de tempel van Jahweh wel doordraaien, Wat Josia in dat opzicht gedaan had, werkte nog wel na.
Maar van lieverlee begonnen ook in de tempel de afgodsbeelden weerdoor te dringen (vgl. Ezech. 8). En de levenswandel van het volk die tijdens Josia al niet verbeterd werd, ging er nu natuurlijk helemaal niet op vooruit. Dat valt ook niet te verwachten, als de koning zelf het goede voorbeeld niet geeft.
Openluchtdienst
Toen Jojakim nog maar kort aan de regering was, kreeg Jeremia de opdracht het Woord van Jahweh te brengen op het tempelplein te Jeruzalem aan gans Juda (7: 2), alle stelden van Juda (26 : 2). Dat zal dus wel gebeurd zijn op een of andere feestdag waarop veel mensen naar de tempel in Jeruzalem kwamen.
U kunt het u wel zo'n beetje voor de geest halen, Het tempelplein is vol mensen. Jeremia staat bij een van de poortgebouwen en begint vandaar de mensen toe te spreken.
Het was een soort openluchtdienst, die overigens wel wat minder rustig verliep dan onze diensten.
Niet alleen doordat er natuurlijk voortdurend wat heen- en weer geloop was, maar ook doordat er nogal wat deining en opschudding ontstond door Jeremia’s woorden.
Alarmerend
Hoofdstuk 7 geeft een uitvoeriger weergave van Jeremia's preek dan hoofdstuk 26, maar is natuurlijk zelf ook maar een samenvatting.
Wat Jeremia te vertellen heeft, is overigens alarmerend genoeg: betert uw handel en wandel; dan wil Ik u op deze plaats laten wonen.
Het gaat de HERE om de handel en wandel van zijn volk. Daar mankeert heel wat aan. Men doet elkaar geen recht. Vreemdelingen en weduwen en wezen worden verdrukt. Er wordt onschuldig bloed vergoten op deze plaats, dat wil zeggen niet alleen maar in Jeruzalem, maar ook op het tempelplein waar Jeremia staat te spreken.
Men loopt andere goden achterna.
Stelen, doodslaan, echtbreken en vals zweren zijn aan die orde van de dag. Alles met elkaar is het een hele lijst. En dat alles was in Juda en Jeruzalem schering en inslag.
Kort gezegd komt het allemaal hierop neer, dat iedereen alleen maar aan zichzelf denkt, aan zijn eigen belang en aan de vraag hoe hij er zelf beter van kan worden.
Men is niet geïnteresseerd in de ander.
We moeten wel goed beseffen dat de HERE deze dingen niet signaleert bij de heidenen, Natuurlijk kwamen ze ook daar voor. Maar daar gaat het Hem nu niet om.
Bet gaat hier over Israël, Gods eigen volk. Bij dat volik zouden dit soort dingen niet mogen gebeuren.
Daar wist men dat men de naaste moest liefhebben als zichzelf. Maar in plaats van de naaste lief te hebben loopt men over hem heen en benadeelt men hemen trapt men hem op het hart.
Want het gaat toch immers om jezelf.
Hoe sterker je ellebogen zijn, hoe beter. Duw iedereen opzij die je in de weg staat.
Als het niet goedschiks gaat, dan maar kwaadschiks.
Wortel
De manier waarop dat gebeurt, wordt natuurlijk bepaald door de omstandigheden waarin men leeft.
Zo waren bij Israël vooral vreemdelingen en weduwen en wezen de slachtoffers. Zij waren in de oudoosterse wereld degenen die nauwelijks of helemaal geen wettelijke bescherming bezaten. En het vergieten van onschuldig bloed op deze plaats heeft niet allereerst iets te maken met ordinaire moord, maar met het uitspreken van een officieel doodvonnis door de rechters die zitting hielden in de tempelpoort.
Die rechters waren vaak corrupt. Ze werden vaak omgekocht door de echte schuldigen en veroordeelden onschuldigen ter dood. We kunnen ook denken aan het bloed van profeten, dat op het tempelplein vergoten werd, zoals dat b.v. gebeurd was met Zacharia, de zoon van de priester Jojada (2 Kron. 24 : 20-22).
De omstandigheden waarin wij leven, zijn gewijzigd. Maar de wortel waaruit deze dingen voortkwamen, is ook bij ons nog volop aanwezig. En naarmate de instelling om uitsluitend rekening te houden met eigen belang en eigen voordeel in de wereld om ons heen sterker wordt, worden ook wij als christenen meer aan die verleiding blootgesteld.
Dat valt duidelijk te constateren.
De bereidheid om terwille van de naaste bepaalde dingen die je zelf wilt, na te lanen, ebt weg. Je bent toch zeker eigen baas. Het is toch te gek om los te lopen, dat je in je optreden rekening zou houden met anderen. Dat is belachelijk. Daar schortte het ook bij Israël aan. Er was geen liefde voor de naasten.
Alleen maar liefde voor zichzelf.