Meer wegen naar Rome?
2012-05-26
Als het gaat om de vraag wat de leiding door de heilige Geest concreet inhoudt, laat onze NG-praktijk een gevarieerd beeld zien. Traditioneel gereformeerd wordt de leiding van de Geest en het profetisch spreken bepaald door het ‘Sola Scriptura’: God leidt ons door zijn Woord en Geest met een hoofdrol voor de prediking. Van charismatische zijde wordt aandacht gevraagd voor de gave van de profetie en een biddend uitzien naar een direct spreken van God. - Jaargang 56
- nummer 11
Soms merk je dat een al te dogmatische opstelling van beide kanten tot karikatuurvorming en polarisatie leidt. De uitdaging lijkt me om samen op zoek te gaan naar de Bijbelse waarheid in deze verschillende benaderingen.
Dat helpt ons verder en bouwt op. De veelkleurigheid van de Bijbel in zaken van leiding en profetie geeft ons reden om al te stellige posities te relativeren.
Een mooi voorbeeld van leiding door de Geest en de plek van profetie vinden we in de geschiedenis van Paulus op weg naar Rome vanaf Handelingen 19:21. Gods leiding voltrekt zich gaandeweg en op menselijke wijze en laat alle ruimte voor de eigen verantwoordelijkheid.
Paulus’ plan
Op een zeker moment komt bij Paulus het plan op om naar Rome te reizen.
De NBV vertaalt dit als een plan van Paulus. Dat kan. Er staat letterlijk dat Paulus ‘in de geest zich voornam om …’ Evengoed is de vertaling dat hij ‘door de Geest’ het plan opvatte.
Hoe dan ook, in de beleving is het verschil niet zo groot, als we bedenken dat wie met God en zijn Woord leeft, door de Geest wordt beïnvloed.
Gedachten die bij een gelovig mens opkomen kúnnen gedachten zijn die door de Geest zijn geïnspireerd en dus de moeite van nader onderzoek waard zijn.
Christus’ agenda
Dit voornemen ontstaat op een bijzonder moment. In het voorgaande is een fase afgerond – ‘toen deze dingen waren vervuld’, schrijft Lucas.
In het licht van de openbaring die Ananias in Handelingen 9:15 over Paulus had ontvangen, wordt het duidelijk op welke fase Lucas zinspeelt.
Paulus was uitverkoren om de Naam van Jezus te brengen op drie onderscheiden podia: de heidenen, de koningen en de Israëlieten. De eerste fase, het evangelie onder de heidenen brengen, is afgerond. Door Lucas veelbelovend afgesloten met de constatering dat het Woord in kracht toenam en steeds sterker werd.
Christelijke intuïtie
Fijngevoelig voor de agenda van zijn Heer besluit Paulus om een nieuwe fase in te gaan: de confrontatie met de koningen van deze wereld en kiest het hoogste adres: de keizer van Rome. Ik zie een parallel met wat Lucas in Lucas 9:59 opmerkt over de Here Jezus zelf toen Hij besloot om de weg naar Jeruzalem in te slaan. In verbondenheid met zijn Vader was ook Jezus als mens op aarde gevoelig voor Vaders agenda.
Ik zie hierin een vorm van christelijke intuïtie, waarbij Gods Geest onze geest opmerkzaam maakt voor de stappen die Hij wil zetten. In eerste instantie is dat aan onze kant aftastend en nog niet definitief, maar wel serieus het overwegen waard. Zo komt het zoeken naar Gods leiding heel dichtbij. Het begint in alle bescheidenheid met het ontwikkelen van onze intuïtie in christelijke of geestelijke zin. Dit menselijke instrument mogen we inzetten om onszelf gevoelig te maken voor Gods ‘stille stem in ’t hart’. Zoekend, groeiend.
Bevestiging
En dan kunnen dingen zich ontwikkelen.
Verrassend is Handelingen 20:22, waar sprake is van een ‘gebonden zijn door de Geest’. Van een voornemen is Paulus’ reis naar Rome via Jeruzalem iets geworden waar hij niet meer van terug kan. Gaandeweg heeft hij kennelijk de bevestiging gekregen dat zijn plan de instemming van Gods Geest heeft. Zo gaat hij ook al meer de stem van God horen in wat mensen zeggen en in de dingen die gebeuren: de Geest die hem van stad tot stad betuigt en zegt dat hem boeien en verdrukkingen te wachten staan.
Ook dit is zo’n onderdeel dat ik voor onszelf zou willen meenemen: dat we open willen staan voor bevestigingen dat God onze voornemens wil gebruiken voor zijn Rijk. Daarbij kunnen de signalen tegenstrijdig en onlogisch lijken. Want in alle nuchterheid was de verwachting van boeien en verdrukking bepaald geen aanmoediging om de reis via Jeruzalem door te zetten. Toch was dat het voor Paulus wel. Terecht?
Toetsen
Is het niet bloedlink om van een plan dat in ons eigen hart is opgekomen, te beweren dat het Gods plan is? De kerkgeschiedenis waarschuwt toch voor dit soort vrome bedrijfsongevallen?
Mensen of kerkelijke vergaderingen die onder het motto ‘God wil het’ zijn Naam en Rijk ernstige schade hebben toegebracht? Kunnen we maar beter alle grote woorden vermijden?
Leerzaam vind ik het dat het hier zo gewoon begint en dat er heel wat moet gebeuren voordat grote woorden gesproken kunnen worden.
Paulus wordt gedwongen zich te verantwoorden.
Want in Tyrus (Handelingen 21:4) zeggen de gelovigen nota bene door de Geest dat Paulus niet naar Jeruzalem moet gaan. Hebben deze gelovigen het niet begrepen en een foute conclusie verbonden aan de ingevingen van de Geest? Met zo’n verklaring wordt ons verhaal weer kloppend gemaakt, maar doet die recht aan wat hier gebeurt? Lucas noteert dit positief zonder kanttekening.
Waarom zou dit in het proces niet een toetsmoment van Godswege kunnen zijn en hebben die gelovigen de bedoeling van de Geest echt wel correct overgebracht? Misschien heeft de Heer wel bedoeld om Paulus nog een alternatief te laten overwegen.
Er zijn meer wegen die naar Rome leiden. Ik houd het erop dat de finale keuze in Tyrus nog niet aan de orde was. Soms zet God zelf onze mooiste plannen en gedachten op zijn kop om ons zo verder te helpen op de weg naar definitieve zekerheid.
In ieder geval leidt de Geest Paulus hier niet door eenduidige marsorders uit de hemel, boven alle tegenspraak verheven.
Finale zekerheid
De finale zekerheid komt door de profetie van Agabus (Handelingen 21:11). Die presenteert zich hier met het gezag en de allure van een Oudtestamentische profeet. Als een Ezechiël gebruikt hij een symbolische handeling door zichzelf te boeien met de gordel van Paulus, terwijl hij zijn woorden voorziet van goddelijk gezag: ‘dit zegt de heilige Geest!’ Geen voorzichtige inleiding als ‘misschien dat de Heer dit of dat wil zeggen …’ Naar de mening van sommigen had Agabus dat beter wel kunnen doen, omdat zijn profetie geen correcte beschrijving geeft van wat Paulus later is overkomen.
Maar is dat hier relevant? Als de spits van de profetie een voorspelling was geweest, had deze kritiek hout gesneden. Maar het profetische lijkt me hier – zoals meestal met een profetie – niet het voorspellen van de toekomst als zodanig, maar in het heden zicht geven op een weg die de toekomst opent.
En dat doet Agabus hier door de dreigende toekomst van boeien en verdrukking te plaatsen in het licht van Christus’ lijdensweg. Hij is door de Joden gebonden en aan de heidenen overgeleverd. Enkel een voorzegging had Paulus niet verder geholpen. Maar met deze profetie nodigt de Heer Paulus tot persoonlijke navolging in de wetenschap dat samen met zijn Heer verdrukking of zelfs de dood geen zinloos einde betekent, maar een weg die de toekomst opent. Uitnodigt, want ik zie in de handeling van Agabus iets van een vacature: de man van wie deze gordel is, oftewel: wie de gordel past die trekke hem aan. Paulus had de keuze en was niet verplicht dat te doen. Er leiden meer wegen naar Rome en tot het laatste toe houdt de Geest andere opties open voor Paulus. Maar als hij gaat, dan in de gemeenschap met het lijden van Christus.
Profetische prediking
Krijgen we hier geen mooi voorbeeld van profetische prediking? Woorden of voorbeelden uit de Schrift die op verrassende wijze betrokken worden bij een actuele situatie en zo zicht geven op hoe God in Christus met ons gaat? Daarin ligt dan de gezaghebbende kracht van de profetische prediking en niet in een loepzuivere voorspelling of bindende opdracht.
Profetische prediking die niet autoritair iets voorschrijft, maar een mens zo in contact brengt met God dat zijn wil met overtuiging en vertrouwen gevonden en gevolgd kan worden. De Geest die in zijn leidinggeven onze menselijke wil en verantwoordelijkheid ten volle respecteert en inschakelt!
Gods wil
Door deze persoonlijke oriëntatie op de Naam van de Heer werd Paulus tot finale zekerheid gebracht. Hij heeft in de profetie van Agabus de uitnodiging van Jezus zelf ontvangen, om letterlijk in zijn voetstappen te mogen treden. Prachtig hoe zijn vrienden ondanks hun aanvankelijk verzet nu zelf inzien hoe Paulus door de Geest is overtuigd en de conclusie trekken: laat Gods wil geschieden.
Ik vind dit een inspirerend voorbeeld van Gods leiding in ons leven in een menselijk en herkenbaar proces, dat zich voltrekt van een plan dat in Paulus opkwam tot ten slotte: God wil het!
Grote woorden mogen en moeten soms. Met minder had Paulus niet naar Jeruzalem kunnen en mogen gaan! Een voorbeeld om na te volgen.
Ds. Ton Vos is predikant van de NGK Assen en lid van de redactie van Opbouw.