Boekbespreking
1977-03-04
Menswaardig Bestaan- Jaargang 21
- nummer 9
Het vorig jaar heb ik het boek "Mondige Mensen" van de C.N.V.-voorzitter J. Lanser besproken. Nu ligt ter bespreking voor zijn nieuwste boek "Menswaardig Bestaan". Wel een prestatie voor een zo druk bezet man als Lanser om nu weer een 164 pagina's tellend boek uit te geven.
De achterflap vermeldt, dat het vorige boek een bundel was van eerder gepubliceerde beschouwingen, terwijl dit boek geheel nieuw is.
Toch zal men in "Menswaardig Bestaan" veel dezelfde onderwerpen en gedachten aantreffen als in het vorige boek. Alleen maar, nu is dit alles breder uitgewerkt en onder één thema samengevat.
Dit boek heeft tot centraal thema anderen te helpen bij het denken en het streven naar een menswaardig bestaan.
En Lanser zet ons inderdaad aan het denken.
Lanser wil ons oriënteren over de houding, die nodig is om het bedrijfsleven en de maatschappij een menselijker gezicht te geven.
Het boek is zo geschreven, dat het voor ieder goed leesbaar is en ook geschikt voor scholing en vorming.
Uitgangspunt is wat naar bijbelse visie de mens is, wat zijn bestemming is.
Vervolgens komen onderwerpen als arbeid, economische orde, medezeggenschap, inkomen, onderwijs, kerk en maatschappij, vakbeweging ter sprake.
De beste hoofdstukken zijn die over de vakbeweging en die over de strategie tot verandering. In het laatste hoofdstuk "strategie tot verandering" geeft hij op evenwichtige wijze de weg tot verandering aan. Mens en structuur zullen moeten worden veranderd, maar daarbij gaat de mens voorop. Bij de verandering zal vanuit de bestaande maatschappij moeten worden geopereerd volgens een harmoniemodel.
Het is duidelijk, dat hier een man aan het woord is uit de sociale beweging, die vanuit de Bijbel de sociale aspecten van het leven belichten wil.
Dat neemt niet weg, dat dit boek ook zijn zwakke kanten heeft.
Zo zijn de omschrijvingen van functie en doel der verschillende samenlevingsvormen niet scherp genoeg. Het gevolg is. dat kerk, vakbeweging en politieke partij elkaar nog al eens in de wielen rijden.
Wanneer hij b.v. de kerk omschrijft als een verband van mensen, die samen hun geloof willen beleven, lijkt dat te pover.
De primaire taak van de kerk, de verkondiging van het Evangelie, blijft ook te veel in de schaduw.
Het zelfde manco zien we bij de vakbeweging, Het karakter van de vakbeweging als belangenorganisatie wordt niet altijd voldoende in het oog gehouden.
Dat neemt niet weg, dat hij wel het gevaar ziet van het overspelen van het parlement door de vakbeweging.
Bij de medezeggenschap komt de kleine aandeelhouder er bij Lanser erg bekaaid af. Wanneer hij stelt, dat de aandeelhouder geen eigenaar van de onderneming is, moet daartegenover toch worden opgemerkt, dat de gezamenlijke aandeelhouders juist wel eigenaar van de onderneming zijn.
Ook het gezag van de overheid krijgt bij Lanser niet helemaal de plaats, die het toekomt.
Als we het gezag van de overheid op een voetstuk plaatsen, zo schrijft hij, is dat geen stimulans voor de demokratie en vormt dat een bedreiging voor de verantwoordelijkheid van de mens. Ik meen, dat je beter kunt stellen, dat het neerhalen van het gezag, zoals wij thans zien, een bedreiging is voor de demokratie en de verantwoordelijkheid van de burgers.
Merkwaardig is zijn verdediging van de Enkabezetting. Volgens de wet was het wel onrechtmatig, maar ethisch beschouwd was het rechtvaardig. En dus geoorloofd!
Een gevaarlijke stelling.
Of we het nu met Lanser eens zijn of niet, het is in elk geval de moeite waard kennis te nemen van de worsteling van Lanser om na te gaan hoe we de maatschappij een menselijker gezlicht kunnen geven.
J. Meullink J. Lanser, Menswaardig Bestaan.
Prijs f 17.50.
Uitg. J. H. Kok b.v., Kampen
'Jongeren rond de bijbel'
Lezing van deze brochure van het Geref. Landelijk Jeugdcomité deed me terugdenken aan de tijd, dat ik zelf als jongere met anderen rondom de bijbel samen kwam. Wanneer de inleider zijn werkstuk had voorgelezen en de voorzitter dit in bespreking gaf, dook iedereen voorover naar zijn bijbeltje, dat voor hem op tafel lag. En in een doodse stilte van enkele minuten werd naarstig gespeurd naar vragen. Helaas bleven die vaak beperkt tot het informeren naar allerlei weetjes op het terrein van de bijbelse geschiedenis, de bijbelse oudheid- en aardrijkskunde e.d. Wat ik zo hier en daar hoor over besprekingen op diverse verenigingen doet me vermoeden, dat daar nog niet zo veel aan veranderd is. Dergelijke besprekingen kunnen soms (overigens lang niet altijd) een bepaalde weetgierigheid bevredigen.
Het is echter de vraag of ze kunnen dienen tot het resultaat, dat God met het spreken van Zijn Woord op het oog heeft. En is dat niet het eerste dat ieder zich moet realiseren, als hij of zij zich (wanneer en bij welke gelegenheid ook) opmaakt tot een ontmoeting met God in Zijn Woord: Waarom spreekt God tot ons en wat beoogt Hij er mee?
Het antwoord Op deze vraag hoeft voor ons niet verrassend te zijn. Hoewel het voor ieder, die erover nadenkt, wel telkens weer overweldigend is. Het antwoord is immers: God wil persoonlijk kontakt met ons door Jezus Christus.
Daardoor wil Hij ons leven verdiepen en aktiveren. God wil ons inzicht geven in Zijn plan met heel de schepping en in wat daarin ons aandeel kan, mag en moet zijn. Voor wie God heeft leren kennen is dit belangrijker dan vragen als: welke studie of welk beroep kies ik, welke partner zal ik trouwen, hoe besteed ik mijn tijd en mijn geld, enz.
Of liever: de levende omgang met God bepaalt het antwoord op deze belangrijke vragen, Ik meen, dat het G.L.J.C. met de brochure 'Jongeren rond de bijbel' een dienst bewijst aan leden van jeugdverenigingen (maar zeker ook aan ouderen) om te komen tot zo'n levende omgang met God. De samenstellers zijn Chr. v. d.
Berg, C. Hudzinqa, D. v. d. Molen en P. C. v. Wijk. Het grootste belang van deze brochure ligt m.i. in een zeer bruikbare methode voor bijbelstudie. Het gebruik daarvan leidt tot een zeer aktief bezig zijn met Gods Woord. Deze methode is er op gericht samenhangen in de bijbel te ontdekken, resultaten van de studie vast te leg,gen (zodat je daar bij een volgende bespreking op kunt terugvallen), en steeds weer uit te komen bij de vraag: Wat leerde ik in dit bijbelgedeelte over God, over mezelf en over de relaties tussen mensen? Deze methode leert de juiste vragen te stellen.
Er is trouwens een apart hoofdstukje gewijd aan het nut van goede en de verderfelijkheid van slechte vragen.
Veel jeugdverenigingen zullen ook blij zijn met de literatuurlijst van studiemateriaal.
lik heb begrepen dat via een enquête gebleken is dat veel besprekingen bij gebrek aan geschikt studiemateriaal onbevredigend verlopen. De brochure geeft een lijst van ongeveer 170 titels.
Nog één opmerking: Jeugdverenigingen die belangstelling hebben voor deze brochure doen er goed aan voor ieder lid een exemplaar aan te schaffen. Dat voorkomt misverstanden bij het aan elkaar doorgeven van de inhoud. De prijs hoeft geen enkel bezwaar te zijn. De brochure kost f 3,- per stuk en is te bestellen door storting van dit bedrag op bankrekening 59.89.20.005 bij de A.B.N. te Genemuiden t.n.v., G.L.J.C. met vermelding: brochure(s). Het gironummer van de bank is 825234.