Help jongeren in hun zoektocht naar identiteit
2012-07-07
Jongeren zijn op zoek. Op zoek naar een doel in hun leven, naar het bovennatuurlijke, naar hun eigen identiteit. Het is een lastige en soms moeizame zoektocht. En het is de uitdaging voor ouders, jeugdwerkers en zeker ook voor de kerk om onze jongeren daarin op weg te helpen en hun het goede voorbeeld te geven door onder meer in ons dagelijks leven te laten zien wat het betekent om met God te leven.- Jaargang 56
- nummer 14
Tijdens de puberteit ontwikkelen en ontdekken jongeren hun identiteit.
Dat is een proces dat met veel vragen, onzekerheden en twijfels gepaard gaat. De hoofdvraag waar het om draait is: wie ben ik? Daarnaast komen ook vragen aan de orde als: Wat zijn mijn kwaliteiten? Wat typeert mij als persoon? Waar wil ik voor gaan?
Bij het weten wie je bent, hoort dat je jezelf durft te zijn. Jongeren kunnen ervoor kiezen om dingen op een manier te doen die bij hen past. Het is als een fundering van een huis. Als je een eigen identiteit ontwikkeld hebt, heb je daar je hele leven profijt van.
Identiteitsontwikkeling
Identiteit verwijst naar de kenmerken die een persoon een gevoel van eigenheid en continuïteit geven en die die persoon tot één en dezelfde persoon maken in de ogen van anderen. Dit kan zowel positief als negatief beoordeeld worden. Jongeren vragen zich bijna constant af in hoeverre zij gewaardeerd worden door anderen en of ze er mogen zijn. Daarbij speelt ook de vraag mee in hoeverre zij zichzelf echt accepteren.
Het ontwikkelen van een eigen identiteit is een proces dat niet alleen in de adolescentie plaatsvindt, maar ook verdergaat tijdens de volwassenheid.
Hier zijn verschillende theorieën over geschreven. Graag licht ik de theorie van ontwikkelingspsycholoog Erikson hier verder toe.
Volgens Erikson verloopt de menselijke persoonlijkheid in acht fasen, die samen de gehele levensloop omvatten. De vijfde fase, de fase van de identiteitsontwikkeling, valt in de adolescentie. Hij spreekt het liefst over ‘een gevoel van identiteit’.
Hierbij gaat het om twee centrale elementen: dat iemand zichzelf als één en dezelfde persoon in tijd en ruimte ervaart en dat anderen (de omgeving) hem als zodanig erkennen en waarderen.
Een gevoel van identiteit is geen concrete en bewuste ervaring in de trant van ‘nu voel ik mijn identiteit’. De identiteitsvorming is een proces dat grotendeels onbewust verloopt. Het resultaat, de identiteit, heeft iets vanzelfsprekends; het valt vooral op als het er niet (meer) is. Een proces dat met vallen en opstaan gaat en waarin keuzes gemaakt moeten worden.
Raakvlakken
Hoewel de omgeving van een jongere en de tijd waarin hij leeft kan veranderen, zijn er een aantal constante factoren die voor jongeren belangrijk zijn. Zij hebben behoefte aan vriendschap, waardevolle relaties, liefde, zingeving, richting in hun leven en waarden en normen die hen helpen in het maken van de talloze keuzes waar ze voor staan. Want als je kijkt naar de hedendaagse leefwereld van jongeren, is keuzes maken niet zo makkelijk meer.
Het zijn basisbehoeften die voor ieder mens belangrijk zijn, niet alleen voor een jongere. Daarin ligt dan ook een kans voor iedereen die, op welke wijze dan ook, met jongeren werkt.
Je kunt van betekenis zijn en hen op weg helpen in hun zoektocht naar wie zij persoonlijk en in Christus zijn. Hoe geweldig is dat?
In 1 Tessalonicenzen 2:8 roept Paulus ons op om niet alleen het evangelie te delen, maar ook onszelf.
Duidelijker kan het niet: deel het levende evangelie, maar ook je eigen verhaal met de jongere.
Jongeren zijn 24/7 online, druk hebben lijkt normaal te zijn en keuzes rondom een toekomstig beroep moeten steeds vroeger gemaakt worden.
En waar is God? Is er nog wel plaats voor God en Jezus in het drukke bestaan van een jongere? Probeer in je contact met jongeren raakvlakken te vinden, zodat je daarop kunt aansluiten. Voorbeelden hiervan zijn sport, muziek, auto’s. Vervolgens kun je de link leggen naar het leven met God door voorbeelden te geven uit je eigen leven en hen uit te dagen om bijvoorbeeld te proberen om de dag te beginnen met een stukje uit de Bijbel te lezen of een filmpje te kijken rondom het thema schoonheid.
Belangrijk is dat je weet wie je jongeren zijn en interesse in hen toont.
Dat is niet hetzelfde als worden zoals zij; dat is onmogelijk. Het heeft te maken met of je geïnteresseerd bent in wie de jongere werkelijk is. Vraag waar hij mee bezig is, wat hij leuk vindt om te doen. Feliciteer hem als hij jarig is of stuur hem een kaartje als hij geslaagd is. Laat weten dat je met hem meeleeft en geef complimenten.
Door oprechte interesse te tonen, krijgt de jongere het gevoel dat er iemand is die in hem gelooft en die hem ziet staan. Het gevoel dat hij geliefd is. Dit zijn essentiële elementen voor het leven van een jongere.
Waarheden
Mensen zijn op zoek naar erkenning, willen graag geliefd en erkend worden. Jongeren zijn daarin niet anders, misschien zijn zij daar nog wel gevoeliger voor.
Ontdekken en geloven wie je mag zijn in Gods ogen is geheel anders dan hoe een jongere vaak over zichzelf denkt of hoe de mode vindt dat je moet zijn. Psalm 139 beschrijft dat God ons door en door kent. Hij heeft ons uniek en wonderbaarlijk gemaakt. Ieder nieuw mens is Gods wonder. Je mag zijn en worden wie je bent, zoals een knop van een bloem zich openvouwt in de zon. Dit is niet afhankelijk van bepaalde grenzen of prestaties. God geeft juist onvoorwaardelijke liefde aan ons zonder daar iets voor terug te vragen.
Soms schieten ouders en/of andere opvoeders tekort in het erkennen van jongeren en weten jongeren niet wat het betekent om geliefd te zijn. Hoe kunnen zij dan liefde uitdelen? Juist in zulke situaties is het van belang om deze (gemiste) liefde, maar ook wie je mag zijn, bij God te zoeken. God zegt dat je geliefd, waardevol en kostbaar bent. Waarom zou je deze waarheden niet voor jezelf opschrijven op een plek waar je elke dag kijkt? Het zal je dag anders maken. Hang bemoedigende teksten op naast je bed, zodat als je wakker wordt je dat als eerste ziet. Zet op je smartphone christelijke muziek of preken die je kunt beluisteren als je op de fiets zit. Door je te omgeven met Gods waarheden bouw je aan een positief zelfbeeld.
Marjorie Mulder is kerkelijk (jeugd) werker met specialiteit educatie.
Dit artikel is verschenen onder redactie van het NGJ. Wij willen leiders inspireren jongeren te verbinden met Christus.
| NGJ-tips: Wat kan ik doen? Jeugdleiders – Jeugdleiders hebben een grote kans om iets van de liefde van God te delen in het delen van het evangelie. Bedenk eens hoe je de beweging vanuit 1 Tessalonicenzen 2:8 kunt laten merken in je jeugdwerk. Vol liefde deelden we ons leven en het evangelie! Vraag – Als je het onderwijs in je kerk analyseert met de ogen van jongeren, worden er dan vooral allerlei dingen van ze verwacht of staat de boodschap van Gods onvoorwaardelijke liefde in Jezus Christus centraal? Lees – De liefde van de vader van Ed Piorek. Meestal wordt er verwezen naar het boek van Henri Nouwen, Eindelijk thuis, maar het boek van Piorek omschrijft weer eens vanuit een ander perspectief het belang van de liefde van God en ouders. Beide zijn lezenswaardig. |
| Adviezen voor het jeugdwerk Geliefd zijn in Christus, wat kun je daarmee in het jeugdwerk? Begin bij God. Leg de jongeren in zijn hand en bid voor hen. Hij gaat allereerst met ze op weg en als ouder, jeugdwerker of kerkelijke gemeente mogen we daarin een licht zijn op hun, misschien wel donkere, pad. Toon interesse. Laat jongeren zien dat je in ze gelooft, geïnteresseerd bent en aandacht voor hen hebt. Jongeren zijn veel bezig met onderwerpen als: Wie ben ik? Waar sta en ga ik voor? Waar ben ik goed in? Sluit aan bij de leefwereld van jongeren. Dit zou één van de speerpunten moeten zijn van het (kerkelijk) jeugdwerk. Kijk naar wat de interesses van je jongeren zijn en integreer dit in je jaarprogramma. Hierin kunnen onderwerpen terugkomen als (zelf)acceptatie en geliefd zijn (in Christus), en ook vragen als ‘wie ben ik?’ en ‘waar wil ik voor gaan?’. |