De niet-omkeerbare levensreeks
1976-09-24
Isaäk- Jaargang 20
- nummer 37
In Gen. 26 wondt ons beschreven hoe Isaäk gehoorzaamde aan het bevel van de Here. Hij blééf als vreemdeling in het land van de honger! Zie de verzen 2 en 6. Op zijn geloofsgehoorzaamheid mocht hij het loon van Gods genade ontvangen, Tegen de verwachting van de mensen in maakte de zegen van de Here hem rijker en rijker (12-
14)! En als hij in zijn welstand toch weer door de Palestijnen wondt bedreigd; zodat hij steeds maar wijken moet, dan geeft de Here hem tenslotte verademing: "Rehobotfu... Nu heeft de Here ons ruimte gemaakt ... " (22). Isaäk heeft heel concreet de vervulling mogen zien van Gods belofte aan Abraham: "Vrees niet ... Ik ben uw schild; uw loon zal zeer groot zijn" (15 : 1). De bijbel Iaat ons dus de volgende orde in 'het [even van Isaäk zien: Gods gebold geloofsgehoorzaamheid ... zegen welstand ... ruimte.
Diverse uitleggers wijzen erop, dat we hier eigenlijk voor ons hebben wat in de bijbel "leven" wordt genoemd. Leven is niet een leeg begrip. Het betekent niet alleen maar adem hebben 'en ademhalen. Neen, het leven is - en dan komt de "reeks" die ik zo-even heb aangegeven staan in gemeenschap met God... onder Gods zegen... in welstand ... in ruimte. We kunnen dat overnemen. En zelfs nog wel uitbreiden. Maar laten we het nu maar bij de genoemde "levensreeks" laten. Maar dan komt natuurlijk de vraag hoe je nu met die levensreeks gaat opereren in de praktijk. En met de verschillende elementen van die reeks! Daar zullen we nu eens wat meer over nadenken.
De rijke man
We gaan nu naar een andere man die de bijbel ons noemt. Hij komt voor in her bekende verhaal van de Here Jezus. Hij bestaat ook echt, in duizendvoudige "oplaag"!
Ik bedoel de rijke man van Luk. 16 : 19-31. Hij is dus rijk. Dát heeft hij met Isaäk gemeen. En nu gaan we deze man eens ,in verband brengen met de levensreeks die we hierboven hebben gevonden. Staan in gemeenschap met God onder Gods zegen ... en welstand .
in ruimte. We volgen deze reeks nu eens van àchteren naar vóren! Kun je zeggen, dat die rijke man ,,de ruimte heeft"? Nou en of! Ruimte voor zichzèlf, voor zijn imposante levensvoering, voor zijn vrienden, en zèlfs - ergens aan de grens - nog voor Lazarus die mag opvangen wat er af valt! Leeft de rijke man in welstand? Dat valt ook niet te ontkennen! Hij kan het geld laten rollen en hij doet het ook! Tot dusver geen problemen!
Maar dan: Leeft deze rijke man onder Gods zegen? Op die vraag moet je "Neen" zeggen, Wie Gods goede gaven zo averechts opvangt, dat !hij erin gaat geloven en, zich onafhankelijk gaat ma:ken van God en mensen ... zo'n man komt onder Gods tóórn terecht. Denk maar even aan het vervolg, Merkwaardig!
Ruimte - ja! Welstand - ja! Zegen - Neen! De levensreeks is hier gebroken! Over de gemeenschap met God behoeven we in verband met die rijke man niet eens meer te praten! De breuk blijft. Die gemeenschap kènt hij niet. Nu blijkt ons, dat de levensreeks niet omkeerbaar is. Je kunt de orde die we bij Isaäk ontdekten niet omdraaien. Dat is onmogelijk. Je 'kunt - met andere woorden wèl zeggen, dat 'het bijbelse woord "leven" ook welstand en ruimte in zich besluit, Maar je kunt niet beweren, dat welstand en ruimte nu ook betekenen, dat hier sprake is van wat de bijbel "leven" noemt.
Je kunt je uitgangspunt niet nemen .in de welstand en de ruimte als zodanig. Isaäk en de man van Luk. 16 ... twee welvarende mensen, drie ,,de ruimte hebben". Maar ze staan voor God lijnrecht tegenover elkaar. Waar sta je met welstand en ruimte? Behoor je met Isaak tot de gezegen:den des Vaders of val je met de man van Luk. 16 onder het “Wee u, gij rijken!"?
Heb je je welstand in het Verbond met de Here of daarbuiten! Dàt is de kernvraag.
Het dodelijke gevaar van de omkering
Het gaat me werkelijk niet om een theorietje of een gedachtenspelletje!
Nu ik die schrijf is het debat over de legalisatie van de abortus nog niet begonnen in de Kamer, maar als u dit léést zullen we mogelijk al méér weten! Hoeveel losse opmerkingen en gedachtelijnen zijn we in venband met het abortusvraagstuk al niet tegengekomen! Eén van de gevaarlijkste gedachtegangen is er één "in bijbels gewaard". Men begint met de constatering dat het bijbelse begrip “leven" ook welstand en ruimte in zich besluit. Vervolgens worden welstand en ruimte tot uitgangspunten in de verdere redenering.
Stelt u zich nu een groot gezin in slechte financiële omstandigheden voor. Daar wordt dan "ook nog" een baby verwacht! Wat gaan welstand en ruimte nu betekenen? Waar kan dat uitgangspunt de mensen nu heenleiden?
Nu is het geen theorietje meer. Er dreigt in de meest letterlijke zin van het woord een dodelijk gevaar! En vergeet u het niet... welstand en 'ruimte waren "naar vóren toe" al vastgemaakt aan wat de bijbel onder "leven" verstaat! Zo wordt het mogelijk een uitleg te trekken die bij de God van het leven begint en die bij abortus eindigt! Dat is het dodelijke gevaar! En dat is ook enger dan een willekeurig "heidens" verhaal. Men heeft deze verschrikking bereikt door "alleen maar" de levensreeks om te keren en zijn uitgangspunt te nemen in wat wij onder welstand en ruimte verstaan! Dan komt het er zo op aan, dat wij goed weten, dat je niet kunt beginnen waar je maar wilt. Dat je moet beginnen bij het éérste element, bij de gemeenschap met de Here, die zich aan onze zijde in hóren en gelóven en gehóórzamen voltrekt. Dat heeft volledige prioriteit. Anders maak je van de rijke man een Isaäk! Het eerste moet zijn en blijven !het horen naar de Here en het wandelen in zijn wegen ...
(Psalm 86 : 11). De "ruimte" kan ons nooit aanwijzen wat de Here wil. Het gebod van de Here wijst ons aan dat we alleen in geloofsgehoorzaamheid kunnen wachten op de ruimte die Hij geeft.
Verlossing en zelfverlossing
Als we welstand en ruimte zouden gaan maken tot het eigenlijkegebod van God en als wij zijn werkelijke geboden zouden vergeten, dan zouden we nooit meer kunnen komen tot het "Rehdboth" van Isaäk. Want het is niet meer de ruimte die de Here ons gemaakt heeft! We hebben die ruimte dan zèlf gemaakt en we hebben ons zèlf "gezegend"! Daarmee staan we niet meer op de lijn van Israël, dat uit Egypte werd verlost. Neen, we staan op de weg van Jakob, die zichzelf verloste... in zijn verhouding tot Esau (Gen. 25: 29-34), in zijn verhouding tot Isaäk (Gen. 27). En de geschiedenis leert ons, dat zelfverlossing ten diepste het volslagen tégendeel is van de verlossing uit de nood, die de Here wil bereiden. Inderdaad, het bijbelse begrip "leven" houdt ook welstand en ruimte in zich besloten. Maar Isaäk's geschiedenis 'leert ons, dat het leven tot zijn volle zinsontplooiing komt in de weg van het gehoorzaam wàchten op de Here.