Wat het zwaarste is...
1983-09-30
Geijkte beeldspraak- Jaargang 27
- nummer 36
Jammer dat die goede oude balans uit ons dagelijks leven verdwenen is. Met enig heimwee denk ik terug aan de tijd waarin neringdoenden er nog gebruik van maakten. Op de ene schaal het geijkte gewicht) op de andere de te verhandelen koopwaar. Met de bedoeling dat beide schalen met elkaar in evenwicht) in balans waren.
Aan zo’n balans denkt Paulus als hij schrijft dat het lijden van nu niet opweegt tegen de glorie van straks.
Zijn beeldspraak kan bij overvloedig gebruik geijkte terminologie schijnen, maar in wezen is zij verrassend. Bij hem is de balans immers niet in evenwicht, Zij slaat naar een kant door. Die schaal slaat door waarin het geijkte, door God gegarandeerde gewicht van "de heerlijkheid" wordt gelegd. Het beeld moet voor de jood Paulus dubbel aansprekend zijn geweest, omdat in zijn moedertaal, het hebreeuws, het woord heerlijkheid hetzelfde is als gewicht. Heerlijkheid, glorie, is dat wat zwaar weegt.
Uit balans
Wat het zwaarste is, moet ook het zwaarste wegen. Logisch? Dat weet ik nog zo net niet. Want in de ene schaal legt Paulus de last van het lijden. Het lijden van de tegenwoordige tijd, van het tijdvak waarin we nu leven. En denk niet dat hij daar licht aan tilt. Het is bepaald geen quantité négligable zoals het te verwaarlozen stofje aan de weegschaal van Jesaja 40.
Hij weet best dat er in ons leven momenten zijn, dat je hele leven in een keer wankelt en ineenstort. Dat alle vanzelfsprekendheden, alle voornemens, alle plannen je uit handen worden geslagen. Zo, dat je wezenloos bij de puinhopen van je bestaan staat te kijken, volkomen uit balans, uit het lood geslagen.
Hij heeft het zelf beleefd, op weg naar Damascus: zelfs zijn weigefundeerde godsdienstige wereld wankelde en viel in puin. Niet voor niets bleef hij, denk ik, jaren aan het gezicht onttrokken. Zoiets gaat je niet in je koude kleren Zitten. En zo'n radicale verandering verwerk je niet in één dag - dat kan jaren kosten.
Niet goedkoop
Als déze man nu schrijft: "ik ben er zeker van, dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid, die over ons geopenbaard zal worden", denk dan niet aan een handig trucje met goedkope woorden en handelswaar.
Het is een stuk werkelijkheid waar hij ook als apostel zich elke dag aan vast moet klampen.
Hij heeft juist als apostel heel wat te verduren gehad (2 Corinthiërs 11 : 23 v.v.).
Hij spreekt over het lijden dan ook in meervoud, in veelvoud. Hij weet dat de ganse schepping zucht, dat wij bij onszelf zuchten, ja dat zelfs de Geest voor ons pleit met onuitsprekelijke verzuchtingen... Dan moet het toch wel erg zijn. Maar was het van den beginne al niet erg toen de poorten van het paradijs achter het eerste mensenpaar vergrendeld werden? En was het niet erg toen datzelfde ouderpaar ontdekte, dat hun ene zoon hun andere vermoord had? Dat was nog maar het begin van alle ellende. .. Wat beleven ouders en kinderen van nu?
Nee, Paulus bagatelliseert het veelvoudige lijden niet. Wat hij wèl doet - hij heeft er de tijd voor gehad - is het een tegen het ander afwegen, twee dingen tegen elkaar uitzetten. Uitwerken van wat hij zó omschreef: "indien wij delen in zijn - Christus' - lijden, is dat om ook te delen in zijn verheerlijking" (8 : 17).
Ook Christus woog het zwaar
En ook dat is verrassend nieuw en ongedacht: hij legt een verbinding tussen óns lijden en dat van Christus. We noemen maar wat, dat Jezus meemaakte: die Galileeërs, wier bloed die toch niet zo onschuldige Pilatus mengde met bun offers. De toren van Siloam, die in zijn val achttien slachtoffers maakte. Hij kwam blinden tegen en verlamden, kreupelen en melaatsen.
Werd geconfronteerd met kapotte huwelijken, met oorlogswinstmakers.
met geldwolven. Hij liep aan tegen begrafenisstoeten, zoals van die enige kostwinner uit Naïn - zijn moeder was ook nog weduwe... Bij het graf van zijn vrîend Lazarus stonden de tranen niet alleen Maria en Martha in de open, maar hemzelf ook. En het stormde in zijn gemoed om wat de dood, die aartsvijand, in de mensenwereld aanrichtte. Hij was er zèlf kapot van - en dat vlak voor zijn eigen dood... Je kunt zelfs stenen dat je, verbonden met Christus, als christen de pijn nog dieper voelt schrijnen, Je kijkt de wereld aan met wetende ogen. Je wéét dat de wereld niet voor de dood is geschapen, maar voor het leven. En vanwege die wetenschap kun je er niet omheen, de schuldvraag te stellen, De eerste die je er op aan spreekt ben je zelf... Daar kon Paulus ook niet onderuit: hij had ellende aangericht die hij ook: met als apostel kon goed maken: over je schuldig weten gesproken ...
Gewicht en tegenwicht
Paulus was een realist: wat het zwaarste is, moet het zwaarste wegen. Juist daarom is het verrassend, dat de schaal naar de andere kant doorslaat: wat een gewicht moet daar dan wel op liggen! Nu, dat ligt er ook: het gewicht van de glorie die over ons staat geopenbaard te worden! Het óók delen in de verheerlijking van Christus. Waarin die op handen zijnde glorie bestaat? Het meest omvattende, zwaarwegende, noemt Paulus even verderop: het door God bestemd zijn tot gelijkvormigheid aan het beeld zijns Zoons. Dat begint nu, doordat de macht van de zonde is gebroken en wij weer aan de scheppingsopdracht kunnen gaan voldoen: Gods beeld, Gods kind zijn. En dat wordt volmaakt, wanneer wij, als onze Heer, de dood zelfs te boven komen - daar heeft Paulus veel over nagedacht (1 Corinthiërs 15 : 35 v.v.). Jezus lééft - dat is het evangelie.
Nee: deel van het evangelie, want er hoort bij: en wij met Hem! Wij delen in zijn lijden? Dan ook in zijn glorie. 't Is iets onvoorstelbaars, juist in deze, onze, wereld. De werkelijkheid van nu - elk ziekenhuis, elk kerkhof, schijnt te strijden met dat glorieuze, met dat zelfs de dood en al het andere lijden te boven komen. Maar het is "gefundeerd in de onlosmakelijke eenheid van alle stadia van het heil, zoals dat in het goddelijke voornemen zijn uitgangspunt en in de verheerlijking der kinderen Gods zijn voltooiing vindt" (H. N. Ridderbos t.a.v. 8 : 28-30). Jammer dat die goede oude balans uit onze samenleving verdwenen is.
Zij kon er ons aan herinneren, dat wij elke dag opnieuw in geloof bezig moeten zijn, al is het met tranen in de ogen, om wat het zwaarste is ook het zwaarst te laten wegen. Waarom? Omdat het God behaagt ni.et onze schuld maar Zijn genade doorslaggevend te laten zijn!