Te Berde
1983-09-30
Het dagblad "Trouw" is begonnen met als feuilleton te publiceren de roman van H. M. van Randwijk "Burgers in nood". Het boek verscheen in 1936 en had de grote economische crisis en de daarmee gepaard gaande werkeloosheid als onderwerp. Op 15 september werd in "Trouw" een hele pagina besteed aan dit boek. H. M. van Randwijk is later vooral bekend geworden als de man van het verzet. Jan H. de Groot zegt dat het boek als een bom insloeg.- Jaargang 27
- nummer 36
"Er ontstond een schokgolf die de redacteuren van kerkbladen (en niet alleen die) in de pen deed klimmen om een afwijzend oordeel uit te spreken over deze opstandige sociale literaire creatie; een man die Colijn en het regeringsbeleid der Overheden aanviel en open stond voor de nood der werklozen. Ik ben in bezit van een eerste druk. Ik kreeg het van mijn Vader op 20 oktober 1936 en mijn Vader had het exemplaar ontvangen om te bespreken in het blad van het C.N.V. "De Gids", waarvan hij redacteur was. Mijn Vader heeft toen het boek ook afwijzend beoordeeld.
Maar ik maak bezwaar als Jan H. de Groot zegt dat deze hoofdbestuurder van het C.N.V. niet open stond voor de nood van de werklozen. Want het tegendeel was het geval. Daarvan had hij veel te lijden, juist in zijn werk. De stemming thuis uit die tijd kan ik me nog wel herinneren. Het gebeurde vaak dat we gewaarschuwd werden om toch vooral niet aan die nood van de werklozen voorbij te gaan. De ellende was trouwens te zien op de straat. Maar "Trouw" heeft gelijk als gezegd wordt dat "Burgers in nood" een begin was van de overgang van v. Randwijk naar het socialisme. De strepen die mijn Vader in het boek heeft gezet bij bepaalde passages maken het dan ook wel duidelijk. Het gezag ondermijnende karakter van het boek maakte de redacteuren van kerkbladen en anderen aan het schrikken. Niet dat iemand opkwam voor de nood van de werklozen.
Gelukkig is de ellende van de werkloosheid nu nog niet te zien op straat. Maar ook nu zou het gelden dat in welke ellende dan ook een christen zich niet keert tegen de overheid. Dat is duidelijk een opdracht van God. Van Randwijk was boos over de recensie. Maar een ingezonden stuk in "De Gids" dat mijn Vader hem aanbood wilde hij niet. Dat getuigt niet van sterkte. En "Trouw" is ontstaan In de oorlog als verzetskrant uit dezelfde afkeer van Van Randwijk's weg naar het socialisme.