Statistieken en emoties
2005-02-11
Niet dat het heel relevant is, maar ik denk dat Timmo Gaasbeek een paar weken lang het bekendste lid van de Nederlands Gereformeerde kerken geweest is. Nauwelijks had in Azië die verschrikkelijke tsoenami zijn verwoestend werk gedaan of er lag bij zijn ouders (en al heel snel bij anderen, onder wie wij) een ooggetuigenverslag van wat er gebeurd was, op de Oostkust van Sri Lanka.- Jaargang 49
- nummer 3
Daar is hij na zijn studie in Wageningen al een aantal jaren woonachtig, met zijn Srilankaanse vrouw Natasha. Hij werkt voor een deel van zijn tijd bij ZOA, de onder ons bekende christelijke hulpverleningsorganisatie.
Nauwelijks was het bericht van de ramp doorgedrongen of Timmo’s verslag stond in het Nederlands Dagblad en andere kranten, hij gaf commentaar op het NOS-Journaal, hield een dagboek bij de op de 'homepage' van de BBC en had een zelfde dagboek in Vrij Nederland. Een paar dagen geleden, precies een maand na de ramp, stuurde hij een laatste mail met daarin bijzonderheden over de situatie nu. Graag geef ik door wat hij schreef.
'Hierbij ook verontschuldigingen dat ik niet iedereen heb kunnen terug mailen; ons leven is nog steeds behoorlijk hectisch en dat zal het nog wel even blijven. Maar de chaos van de eerste paar uren en dagen is over en het is nu alleen nog maar hard werken.
Vanochtend zat ik bij de Britse ambassade met iemand te praten over een voorstel dat we ingediend hadden voor financiering door het Engelse departement voor Ontwikkelingssamenwerking (David en ik hadden vorige week tussen neus en lippen door even een voorstelletje geschreven voor een kleine twee miljoen euro). Tijdens een van de ongeveer vijf telefoontjes die mijn gesprekspartner in een half uur kreeg, kwam over de intercom de mededeling dat de overheid van Sri Lanka zijn burgers vroeg om om 9.36 uur, exact een maand nadat de tsunami Sri Lanka trof, een minuut stilte in acht te nemen.
Ik kreeg een brok in mijn keel. Een maand al sinds 'het water uit de zee is gesprongen...' (Annelise, onze Zuid-Afrikaanse Country Office Manager, werd op de ochtend van de tsunami gebeld door een Srilankaan die een beetje nederlands kan, en die zei alleen maar 'het water is uit de zee gesprongen' voor dat hij de hoorn weer op de haak gooide.) Het lijkt alsof het gisteren was. Ik merk dat wat er is gebeurd langzaam maar zeker echt doordringt. Ik voel me volstrekt normaal, en vrij nuchter, maar ik merk dat ik soms toch best emotioneel word.
Tranen
Vorig weekend waren we thuis bij Natasha's vader, en daar stond te televisie aan met CNN-beelden van toeristen die wanhopig op zoek waren naar familieleden. Het beeld van een man die huilend een foto van zijn vrouw, die hij net op een mededelingenbord had gehangen, kuste was even te veel voor me. Ik barstte in huilen uit, en was erg blij dat Natasha naast me zat. Ik heb daarna een week geen nieuws gezien. Foto's van kapotte gebouwen en van lichamen doen me niet zo veel, en ik ben actief op zoek naar foto's van de tsunami zelf (om te weten hoe het er precies uitzag - ik ben verwikkeld in een wetenschappelijke email-discussie met onderzoekers uit verschillende landen om uit te vinden wat nu precies de gevolgen zijn van het zoute water dat op het land is gespoeld), maar ik vind het erg moeilijk om om te gaan met de verhalen van de overlevenden.
Ik dacht dat ik niet meer kon huilen, maar ik heb deze maand geleerd dat dat niet waar is.
Afgelopen zondag waren Natasha en ik in de kerk, en daar vertelde iemand wat ze had meegemaakt, en ik zat alweer te huilen. Later in de dienst speelde een jongen een paar liedjes op zijn viool, voor zijn vioollerares die was verdronken. De muziek was absoluut vals, maar het raakte je wel.
Ergens raar, want we praten zoveel over mensen die omgekomen zijn en anderen die anders getroffen zijn, maar dan is het meer abstract ofzo.
Statistiek
Toen ik een jaar of zestien was, las ik Harry Mulisch's boek 'De zaak 40/62', over Adolf Eichmann, een Nazi die vele doden op zijn geweten had. Een uitspraak die aan Eichmann is toegeschreven is me altijd bijgebleven: 'Een dode is erg, honderd doden is een ramp, een miljoen doden is statistiek'.
Het is hard maar waar.
Gisteren tijdens een coöordinatievergadering met overheid, VN organisaties en NGOs over de visserij-situatie waarschuwden verschillende mensen voor het gevaar dat alle hulporganisaties nu ineens teveel boten uit gaan delen, waardoor de overbevissing nog verder toeneemt en vissers dus alleen maar armer zullen worden.
Maar aan de andere kant realiseerde ik me dat 'de een zijn dood is de ander zijn brood' heel letterlijk en hard is: voor iedere visser die verdronken is, kan een andere visser die nooit een eigen boot had een nieuwe boot krijgen zonder dat daarmee het totaalplaatje verergert. Dat soort discussies voeren we hier, en dat gaat voor mij zonder directe emoties.
Maar de individuele verhalen, die maken me intens verdrietig...
Alleen jullie Nederlanders hebben in je goedheid al genoeg geld opgehaald om alle families die hun huis kwijt zijn in Sri Lanka een nieuw stenen huis te geven. Om dan nog maar te zwijgen van al die honderden miljoenen die in andere landen zijn opgehaald...
Ik ben bang dat er meer geld is opgehaald dan verantwoord opgemaakt kan worden. Er is heel veel geld nodig voor de wederopbouw, maar ik denk dat het misschien een goed idee is om een deel van alles dat opgehaald is opzij te zetten en te gebruiken voor landen die helemaal niet in het nieuws komen en het geld heel goed kunnen gebruiken.
Teruggaan
Het is bevreemdend om nu in Colombo te zijn. Daar moet ik zijn omdat ik betrokken ben bij het coördineren van de logistiek voor zesduizend tijdelijke huizen, wat meehelp met het schrijven van voorstellen (vandaag weer een voorstel voor twee miljoen dollar op de bus gedaan); en vanaf volgende week ga ik me bezighouden met het voorbereiden van een planning voor de bouw van drieduizend permanente huizen. Op de coördinatievergaderingen ben ik een van de zeer weinige buitenlanders die hier langer dan een maand zitten, en er is al helemaal bijna niemand die de tsunami zelf heeft meegemaakt en de eerste chaos zelf heeft gezien. Al die experts die van buiten in komen vliegen maar het land niet kennen...
Nou ja, ik heb makkelijk praten. In Liberia deed ik precies hetzelfde, en daar werd ik na drie weken ook al als Liberia-expert aangezien...
De logistieke puzzel om binnen acht weken zesduizend families een tijdelijk huis te geven, en daarna om drieduizend families een permanent huis te geven is enorm uitdagend, en ik vind de puzzel erg leuk om aan te werken. Coördinatie tussen de verschillende organisaties is enorm belangrijk om overlap te voorkomen en om zeker te zijn dat alle gaten gedekt worden. Maar ergens zou ik heel graag alles achter me laten, en teruggaan naar de Oostkust om de tijd te hebben om gewoon naar mensen te luisteren. Ik heb genoeg gepraat over de tsunami de afgelopen weken, nu heb ik meer behoefte aan stilte.
Over twee weken hoop ik een week naar mijn onderzoeksgebied te gaan, en ik zie daar erg naar uit.
Natasha is deze week acht uur rijden bij me vandaan; haar beste vriendin is overgekomen uit Canada en werkt nu bij een Amerikaanse hulporganisatie.
Natasha is haar een weekje aan het helpen.
Het is goed om voor hen, en mensen in vergelijkbare omstandigheden, te blijven bidden.
Timmo'