Nostalgie
1983-12-16
In z'n nieuwste boek, "De kroongetuige" laat Maarten 't Hart de hoofdpersoon, de jonge vrouw Leonie, op 22 sept. naar de kerk gaan. Ze zit in de problemen, daarom gaat ze weer eens. Niet om de preek; meer om het zingen.- Jaargang 27
- nummer 45
Het is de Christelijke Gereformeerde Kerk. De naam wordt correct geschreven, wat niet eens vaak gebeurt. "Ik heb, met een brok in mijn keel, alle psalmen meegezongen - gelukkig nog in de oude berijming". Ik meen iets in die trant ook eens van Wolkers gelezen te hebben en iets dergelijks nog wel van een andere schrijver ook. Bij Wolkers was het een teleurstelling, toen hij eindelijk weer eens naar de kerk ging: men zong uit een nieuwe berijming.
Honderden keren wordt geroepen dat de kerk eeuwig en altijd een halve eeuw of langer achterloopt, maar later wordt het haar opeens verweten, dat ze aan vernieuwingen gedaan heeft. We kregen eens een vrouw in de kerk, die me in het portaal vroeg om "the equipment" en ik had een helder moment, zodat ik begreep wat ze bedoelde. Het ging om bijbel en liedboek. Onder 't koffiedrinken na de dienst vertelde ze, dat ze een kwart eeuw tevoren in diezelfde kerk getrouwd was en nadien geëmigreerd, maar ze raakte er niet over uitgepraat hoe alles in onze kerk in die tijd veranderd was. Niet dat zij daar tegen was, maar ze vond het onherkenbaar. Ik zei, dat ik juist de indruk had, dat er bij ons nooit iets veranderd was, maar zij vond de verschillen groot. De emigranten, zei ze, houden krampachtig alles vast, zoals ze het in de kerk hadden op het moment waarop zij vertrokken.
Zouden we nu maar niet alles bij het oude laten, terwille van de enkele schapen, die na lange dwaalwegen, nog eens weer de oude stal binnenlopen? Iedereen begrijpt, dat dit niet kan. We zouden er een hele jeugd door kwijtraken en bovendien worden oude termen op den duur fossielen; niet onaardig om te zien, maar leven doen ze niet. Het is fijn als iemand terugkeert na jaren van weggeweest, maar is het bekéring, terugkeer tot God, of is het nostalgie, een heimwee naar de sfeer van vroeger en de nestgeur?
Wie werkelijk terugkeert zal zich niet stoten aan gewijzigde gewoonten of aan een nieuwe vertaling en een nieuw lied. Hem gaat het om de Stem die hem geroepen heeft. Dan is het "nieuwe" geen ergernis. De ergernis kan eerder liggen aan de mensen bij hem in de bank, die hem niet hartelijk de hand gaven.