Open handen en open harten
2012-08-18
Hongaarse en Nederlandse protestanten zijn al 500 jaar met elkaar verbonden. Het contact tussen de NGK Assen en de gereformeerde kerk van het Roemeense Géges dateert van de afgelopen twintig jaar. De nadruk lag in het begin op financiële ondersteuning van de gemeente. De afgelopen jaren kwam er, mede door inzet van ds. Attila Tokés, een nieuwe fase in hun relatie met persoonlijkere contacten en bezoeken van kerkleden van Géges aan Assen. Ds. Tokés blikt terug op de afgelopen jaren en kijkt uit naar een bemoedigende toekomst. - Jaargang 56
- nummer 16
Debrecen een monument voor hem opgericht.
De derde periode van belang begon in de jaren ‘70 van de vorige eeuw toen in het geheim vele Nederlanders, kerken en organisaties de Hongaarse Gereformeerde Kerken in Roemenië en Transsylvanië (het Hongaarse deel van Roemenië) probeerden te helpen. Het kerkelijk leven werd onder de communistische dictatuur en onderdrukking praktisch onmogelijk gemaakt. Het drukken van bijbels en gezangboeken was niet toegestaan, tal van kerkelijke activiteiten waren op beperkt of verboden, predikanten en kerkelijke leiders waren gevangen gezet. In deze donkere jaren heeft menig dapper Nederlander bijbels en gezangboeken over de grenzen gesmokkeld. Een geweldige hulp voor vele gereformeerde kerken.
Deze hulp kwam tot een hoogtepunt na de omwenteling in 1989 en de grenzen naar het westen open gingen.
Honderden Hollandse vrachtwagens en bestelbusjes brachten kleding voedsel en godsdienstige lectuur. Honderden gemeenten in Hongarije en Transsylvanië ontvingen hulp. Behalve kortstondige ontmoetingen groeiden er ook langdurige contacten. Er werden tal van zusterkerkrelaties gestart. Ook de gereformeerde kerk van Géges participeerde hierin.
Een dorpje in Transsylvanië
Géges is een dorpje in Transsylvanië, 30 kilometer van Tirgu Mures en op 130 kilometer afstand van Cluj, de hoofdstad van Transsylvanië. Vandaag leven in Géges 250 Hongaren en 20 zigeuners. Vijftig jaar geleden waren er duizend inwoners. Driekwart van de bewoners van Géges verliet het dorp tijdens de communistische onderdrukking vanwege de barre omstandigheden en de financieel onzekere toekomst. Hoewel de uittocht tot staan is gekomen, zijn de leefomstandigheden nog altijd weinig beter. Zo heeft slechts 5 procent een baan. In deze moeite biedt de plaatselijke kerk hulp.
Er is een kookprogramma en elke week krijgt een aantal meest oudere dorpsbewoners een warme maaltijd van de diaconie. In een van de kerkelijke gebouwen is een ruimte geschikt gemaakt als huisartsenpost. Verder is er een speeltuin gebouwd en wordt er van alles georganiseerd voor de jeugd.
De meeste van deze activiteiten zijn voor een deel mogelijk gemaakt door de steun van de Nederlands-gereformeerde zusterkerk in Assen.
Zusterkerkrelatie
In april 1991 arriveerde in Géges een Nederlandse bestelbus vol met kleding en goederen, bestuurd door twee leden van de NGK Assen, Andries Toebes en Frits Haaksema, die namens hun gemeente hulp kwamen aanbieden. Dit werd de start van een zusterkerkrelatie tussen de NGK Assen en de Géges Reformatús Egyhazözseg (de Hongaarse Gereformeerde Kerk van Géges). In de eerste jaren lag naast de levering van voedsel en kleding de focus op financiële ondersteuning van de gemeente.
De belangrijkste investering was de gasvoorziening voor het hele dorp.
Vooral de ouderen leden kou in de winters waarin het wel dertig graden kan vriezen. Dankzij deze gasvoorziening is het leven van velen in Géges minder zwaar geworden.
In 2007 werd ik predikant van Géges.
Ik ontdekte dat het contact tussen de beide gemeentes oppervlakkig was, terwijl ik uit mijn ervaringen in vorige gemeentes wist hoezeer het contact tussen gemeenten met grote verschillen in sociaal en economisch opzicht voor beide partijen tot een grote zegen kon strekken. Ik heb gebeden voor een verdieping van onze relatie, want ik wist dat ondanks alle verschillen wij verbonden waren in geloof en liefde.
Ik heb voorgesteld dat naast de officiële contactpersonen ook andere leden uit de NGK Assen naar Géges zouden komen om hier de gemeenschap te beleven. Het wederzijdse contact zou zo persoonlijker en dieper kunnen worden. Zo gebeurde het dat een groep van jongeren en drie volwassenen uit Assen ons hebben bezocht in het najaar van 2008. Deze reis bracht veel goeds.
Zo hebben mensen uit Assen en Géges samen gewerkt. Een speeltuin werd gebouwd en een nieuwe stoep rond de kerk werd aangelegd.
Hiermee begon een nieuwe fase in onze relatie, omdat vriendschappen ontstonden en de contacten persoonlijker werden. Daarom was het haast vanzelfsprekend dat de volgende stap door de mensen van Géges werd gezet.
In 2010, voor het eerst in de twintigjarige relatie, bezocht een groep mensen uit Géges Assen. Een groep van tien jongeren onder leiding van twee presbyters en mijzelf. Voor de meesten van onze groep was het de eerste reis buiten Roemenië. Ook de eerste keer in een trein, een vliegtuig, op de snelweg.
De eerste keer de zee zien. Veel ‘eerste keer’-ervaringen. Een geweldige tijd voor ons allemaal.
Graag voeg ik hier een persoonlijke ervaring aan toe. Bij onze aankomst vroeg de predikant van Assen, Ton Vos, aan mij om te preken. Ik had als tekst Romeinen 1:8-12 gekozen. Toen ik de preek besprak met Ton, bleek hij tot mijn verrassing dezelfde Bijbeltekst te hebben uitgekozen voor deze situatie.
Dit was geen toeval. God liet zo zien dat hoeveel verschillen er ook zijn, wij hetzelfde Woord prediken, dezelfde Bijbel lezen en dat we een zijn in Jezus.
De daaropvolgende zondag beleefden wij een gezegende kerkdienst. Na dit bezoek werden de contacten sterker en al meer mensen wilden Géges bezoeken.
Zo zijn er plannen voor 2013 dat het koor van de NGK Assen Géges zal bezoeken. Als God het wil en wij leven (Jacobus 4:15) zal ook dit een hoogtepunt mogen zijn in onze relatie.
In 2011 vierden we de twintigste verjaardag van onze relatie. Voor deze gelegenheid heeft Andrie Toebes, een van de initiatiefnemers, een boek over onze verbintenis geschreven: Hollandiából. András-bacsi vertelt zijn verhaal over hulpverlening van de NGK Assen aan Géges. Een belangrijk document over veel wat zich in onze onderlinge relatie in die twintig jaar heeft afgespeeld.
Open handen en open harten
In ben optimistisch over de toekomst van ons contact. Ik weet dat wij elkaar zo veel te bieden, en zo veel te delen hebben. Ik ben diep onder de indruk van het feit hoezeer de mensen in Assen hun harten voor ons als broeders en zusters in de Heer hebben geopend.
Eveneens hebben zij hun hand geopend voor hulp en voor wat nodig was om nood te lenigen. Wij in Géges kunnen slechts onze harten openen.
Onze sociale en financiële omstandigheden zijn zo, dat wij niet in staat zijn onze handen zo te openen. Maar wel vouwen wij onze handen om te bidden voor de mensen in Assen. Om ons contact aan de Heer op te dragen en om open te staan voor alles wat de Heer ons nog zal geven. Ik besluit dit artikel met Romeinen 1:8-12. Maar eerst citeer ik de vorige predikant van Assen, Casper Coolsbergen, die in zijn voorwoord in het boek van Andries Toebes het volgende schreef: ‘Van 1995 tot 2005 was ik predikant van de Nederlands Gereformeerde Kerk van Assen en in die hoedanigheid ben ik een aantal keren in Géges geweest. Als ik dit boekje doorlees, komen de herinneringen weer boven.
Allereerst de hartelijkheid. Géges lag aan het einde van een zandweg, zeg maar gerust het einde van de wereld.
De weg hield op en een heleboel andere dingen hielden ook op. Primitiever kon haast niet. Het deed me nogal eens denken aan het dorpje van Asterix en Obelix. Zo klein, zo simpel, zo archaïsch, met de smid hier, het enige winkeltje daar. Van alles een beetje, net genoeg om van te leven. En middenin het dorp de kerk met een trotse toren. Maar de hartelijkheid waarmee je ontvangen werd! Dat vergeet je nooit meer. Al verstond je er soms geen woord van, je proefde het welkom, de band met Assen, de band door het geloof (al werd het in een wat andere vorm gegoten). De Geest spreekt alle talen!’ ‘Allereerst dank ik door Jezus Christus mijn God voor u allen, omdat er in de hele wereld over uw geloof gesproken wordt. God, die ik door de verkondiging van het evangelie over zijn Zoon vol overgave dien, is mijn getuige dat ik u onophoudelijk in mijn gebeden noem. En altijd vraag ik dan of God mij de gelegenheid wil geven eindelijk naar u toe te komen. Want ik verlang ernaar u te ontmoeten en u te laten delen in een geestelijke gave, om u te sterken, of liever, om door elkaar bemoedigd te worden: ik door uw geloof en u door het mijne.’ (Romeinen 1:8-12).
Ds. Attila Tőkes is predikant van de Geges Reformatus Egyhazozseg, de (Hongaarse) Gereformeerde Kerk van Geges in Roemenie.