Erbij horen en loslaten
2012-08-18
Jongeren doen er van alles aan om erbij te horen, bij andere jongeren. Het is fijn om door spullen te laten zien wie je bent, zodat anderen je de moeite waard vinden om erbij te horen. Dat kost veel geld en energie. En dan rijst bij mij de vraag: is het allemaal werkelijk de moeite waard? In mei bezocht daarom ik de Youth Work Summit (YWS, zie kader) met jeugdwerkcollega’s waar het over jeugdwerk ging met de focus op belong: ‘erbij horen’. - Jaargang 56
- nummer 16
In de groei naar volwassenheid heeft een jongere drie taken te voltooien.
Die drie taken liggen in verschillende gebieden die elkaar overlappen. Je kunt het zien als een krukje met drie poten; zo eentje waar je vroeger koeien op molk. Die drie poten zorgen ervoor dat het krukje in balans blijft. De drie poten zijn: Identiteit, onafhankelijkheid en ‘belong’ (erbij horen). Identiteit gaat over de vraag: wie ben ik? Onafhankelijkheid gaat over de vraag hoe mijn keuzes ertoe doen en ‘erbij horen’ gaat over de vraag: Waar en bij wie hoor ik? In dit artikel wil ik doorgaan op de poot van ‘erbij horen’. Niet omdat de andere twee minder belangrijk zijn, maar omdat de cultuur en de wereld waarin jongeren nu leven vraagt om in te steken op de laatste. Het belangrijkste dat tieners vandaag de dag nodig hebben begint daarbij: weten dat je gekend wordt en weten waar je past.
Serieus nemen
Dit ‘erbij horen’ gaat niet over de meest fantastische activiteiten voor je jongeren of over een drumstel in de zondagse dienst. Dit gaat niet alleen over jeugdleiders die trouw en toegewijd wekelijks clubavonden draaien, maar gaat vooral wél over jóu als volwassene in een gemeente! Welke plek nemen jongeren in mijn leven in, in onze kerk? Waarin laat ik jongeren merken dat ze erbij horen?
Ik betrap mijzelf er regelmatig op dat ik dingen voor jongeren invul, alsof ze niet zelf kunnen nadenken (sorry).
Zou ze dat dan juist niet het gevoel geven dat ze er niet toe doen? Dus: er (nog) niet bij horen?
Ongemerkt en onbewust kunnen onze levens invulling geven aan het gevoel van de jongere om er wel of niet bij te horen. Een opmerking van een jongere die er bij mij in hakte was de volgende: ‘ik was zo kwaad op de kerk, omdat jullie mijn vrienden laten glippen.’ Jongeren die het idee hebben gekregen dat ze er niet bij hoorden zijn daardoor afgehaakt, en dat riep weer boosheid op bij deze jongere die wél voor God en de kerk koos. De wereld waarin de jongeren leven, de rol van ons als broers en zussen: het erbij horen vraagt van ons een serieuze doordenking. Naar aanleiding van de Youth Work Summit werd ik me weer bewust van de vraag welke plek jongeren in ons leven innemen, of mogen innemen.
Volgers nodig
Het beeld dat neergezet werd in het onderwijs tijdens de dag voorafgaand aan de YWS is te vergelijken met een Mickey Mouse-hoofd met één oor. Het hoofd is de kerk en het ene oor is het jeugdwerk. In veel gevallen – en dat herken ik ook vanuit mijn werk binnen de NGK – vindt het jeugdwerk los plaats van wat er in de ‘volwassen’ gemeente gebeurt. Jongeren maken geen deel uit van volwassen levens, op die van een enkele jeugdleider na dan. Even cru gezegd: ergens achter in de kerk is nog wel een hok dat ze zelf mogen opknappen. Ik chargeer. Voor mij schetst dit Mickey Mouse-hoofd een helder beeld en roept het een aantal vragen op. Waarom plaatsen we ons jeugdwerk buiten het ‘gewone’ gemeenteleven?
Waarom geven we het jeugdwerk een aparte status? En zijn we blij met de leiders die we na veel moeite hebben weten te vinden voor deze taak? Het is misschien lastig om hierin een juiste weg te vinden. Als we niet te veel tegelijk willen en stapje voor stapje gaan is er veel mogelijk.
Het vinden van die weg begint bij onszelf.
Jongeren zijn niet op zoek naar (jeugd)leiders die een stapje harder willen doen voor hen, maar zij zoeken naar volgers: mensen die Jezus volgen en Hem op de eerste plek in hun leven stellen. Volgers met hart voor Jezus en daardoor ook hart voor hen, voor jongeren. Hierover nadenkend droom ik even weg naar de eerste gemeente waarover we lezen in Handelingen. Wat een ideale gemeente! Mensen die er waren deelden alles samen en dat trekt mensen aan. Anderen willen daar ook bij horen! Ik denk dat die volgers van de Weg echt onvoorwaardelijke liefde uitstraalden, deelden, genoten … En dat konden zij, dat kunnen wij, omdat Jezus ons eerst heeft liefgehad.
Wij hoeven niets te doen om de liefde van Jezus te verdienen. Laat dat ons vertrekpunt zijn: de jongeren liefhebben met een onvoorwaardelijke liefde en ze daardoor erbij laten horen in ons leven. Dat is misschien een ander vertrekpunt dan dat je gewend bent. Dat betekent dat niet alleen de jeugdleiders er zijn voor de jongeren, maar dat we er als gemeente zijn voor en met elkaar.
Dat iedereen zijn of haar talenten gebruikt omdat je weet dat je geliefd bent. Dit omdat jongeren erbij horen!
Leren luisteren
Dit vraagt reflectie op onszelf. En dat is lastig, confronterend, eerlijk, uitdagend, bemoedigend. Onderschat jezelf niet. Jij als volger van Jezus kan een jongere (of meerdere) een plek geven waar hij erbij hoort. Waar de jongere de vrijheid ervaart om na te gaan denken over de vraag rondom identiteit (wie ben ik eigenlijk?). Wat hebben wij dan een mooie boodschap te delen: je bent geliefd en gemaakt met een doel door een God die zielsveel van je houdt. De jongeren zullen misschien niet direct geloven of willen geloven, maar de plek van erbij horen, het jezelf kunnen zijn is een stevige basis. Die plek waar ze erbij horen kan een plek zijn in ons leven. Dat gaat over je leven delen. Dat betekent niet allereerst jouw ervaringen en levensverhaal vertellen, maar je hart openzetten voor jongeren en naar ze luisteren. Dat kan zondag na de kerkdienst bij de koffie zijn of bij een toevallige ontmoeting in de supermarkt. Dat kan tijdens het uitbuiken na een heerlijke maaltijd aan de keukentafel of … eigenlijk wil ik dat niet voor je invullen. Het luisteren begint bij jezelf onvoorwaardelijk geliefd weten door Jezus en dat geldt ook voor de jongere naast je.
Loslaten
De titel van dit artikel is ‘Erbij horen en loslaten’. Het lijkt alsof deze twee tegenstrijdig met elkaar zijn. Ik denk dat jongeren die een plek hebben in ons eigen leven weten dat ze erbij horen en dat er momenten komen waarop we ze los moeten laten. Jongeren moeten zelf keuzes leren maken als het gaat over de poot van het melkkrukje die gaat over onafhankelijkheid. Ze mogen hun eigen mening ontwikkelen, eigen keuzes leren maken. Die onvoorwaardelijke liefde van God mogen we met de jongeren delen, hen laten ervaren dat ze erbij horen, ook als ze misschien keuzes maken die we ze liever niet zien maken. Maar door vallen en opstaan
zijn wij er ook gekomen. Ik moet denken aan mijn ouders. Zij hebben op veel manieren laten zien dat
ze van mij houden. Ook als ik soms wel eens dacht een keuze te hebben gemaakt die ze niet zo leuk zouden vinden, bleven ze van mij houden. Een prachtig voorbeeld van hoe God met ons omgaat en hoe wij met onze jongeren mogen omgaan.
Helma van de Beek is jeugdwerker bij het NGJ.
| Youth Work Summit De Youth Work Summit (YWS) geeft je een dag waarop ideeën en verhalen je wereld en denken over jeugdwerk veranderen. YWS is een unieke dag voor ie dere christen die betrokken is bij het werken met jongeren. De dag is uniek omdat je er zo’n dertig verschillende sprekers hoort die hun ideeën over christelijk jeugdwerk delen. Voorafgaande aan deze dag is er ook een ‘early day’. Tijdens deze dag heeft de hoofdspreker, Mark Oestreicher, onderwijs gegeven rondom het thema Jeugdwerk 3.0. Oftewel: hoe ziet het jeugdwerk van de toekomst eruit. Waar gaat het heen? www.youthworksummit.com |
| Wat kan ik doen? Het NGJ geeft tips. • Jeugdleiders – via www.ngkjeugdwerk.nlkun je op de shareware-pagina een reflectie downloaden van een van de jeugdwerkers die mee was naar de YWS12. In de kern vind je de gedachten rondom Jeugdwerk 3.0. • Ouders – Essentieel in het leven van jongeren is de basis die ouders kunnen leggen op het gebied van erbij horen. Ik hou van je, omdat ik van je hou, omdat … ik van je hou. Praat met andere ouders over het thema ‘erbij horen’. • Lees – Mark Oestreicher heeft het boek Youthministry 3.0 geschreven, te bestellen via bol.com. Sabine van der Heijden heeft in haar boek Kerk voor een nieuwe generatie van dit gedachtegoed gebruik gemaakt. |
| In het Psychologie Magazine stuitte ik op het volgende artikel: ‘Pubers zijn extreem gevoelig voor afwijzing’. Het artikel gaat over hoe pubers denken en vooral ook over de sociale ontwikkeling. Het artikel schetst dat pubers bezig zijn met vriendschappen omdat daar hun sociale vaardigheden in samenkomen. Ze moeten veel leren in de omgang met anderen, leeftijdsgenoten en volwassenen. Hoe gaan wij om met die ontwikkeling van pubers en geven we ze ruimte om die sociale vaardigheden te ontwikkelen? Bron: Psychologie Magazine, juni 2012 |