De opvoeding in een christelijk gezin (2)
1975-06-27
Het is ook zorgwekkend te moeten vaststellen, dat veel te veel ouders zelf niet over voldoende informatie en visie beschikken. De jeugd is vaak al geïnformeerd, maar vraag niet hoe. Een van de opvoedingsproblemen kan liggen in het feit, dat informatie van buiten af vanuit het gezin onbeantwoord blijft. Als de kinderen hierin niet op het kompas van hun ouders kunnen varen, is de kans dat hun reis tot een wilde vaart wordt, niet denkbeeldig.- Jaargang 19
- nummer 26
Daarom moet onder ons grote prioriteit toegekend worden aan de mobilisering, voorlichting en communicatie van de ouders in onze kerkelijke gemeenten. En het is een prachtige taak voor "Opbouw" om met eenvoudige maar indringende voorlichting de ouders bij te staan. Daarmee is natuurlijk niet gezegd, dat opvoeden een wedstrijd in kennis zou zijn tussen de ouders en de jeugd.
Ouders zijn tenslotte geen vraagbakens, maar wegwijzers tot God.
Uit eenvoudige gezinnen zijn vaak geweldige mensen gekomen. Ik zeg dat met nadruk, omdat het bovenstaande de indruk zou kunnen wekken: licht de kinderen maar goed voor en het komt in orde.
Dit intellectualisme is de dood in de pot. Maar het grote geheim van het hele leven en daarmee van de opvoeding is de vroomheid, het wandelen met God. Vroomheid lost de problemen niet onmiddellijk op, maar wijst wel de weg tot oplossing er van. Vrome mensen hebben een christelijke wijsheid, die overwicht geeft op kinderen, zij wandelen zelf eenvoudig met God en hebben er geen moeite mee met hun kinderen te spreken over de vreugde van de omgang met God en - dat hoort er zeker ook bij - over de problemen die dat in een mensenleven meebrengt, zij spreken met kracht en bezieling over de omgang met God. Zulk een vroomheid gaat niet op in een trouwe kerkgang zonder meer of in een gezinsleven zoals het behoort, hoezeer deze dingen behoren bij een vroom leven. Maar waar de sleur de wet dicteert verbleekt de verhouding tussen ouders en kinderen. Wij moeten erkennen dat ons leven in menig opzicht trekken van vormendienst vertoont.
De jeugd is gevoelig geworden voor wat echt is en wat uiterlijke vorm. Dat wordt hen buiten ons om met de paplepel ingegoten. Daarom moeten christenouders intens bezig zijn met de gang van zaken in het gezin, om daar in ere te houden wat zo mooi heet: de oefening der godzaligheid.
Ik moet hier nog op een ander teer punt wijzen.
Er zijn ouders, die samen met het Woord van God en in gebed hun kinderen hebben begeleid, en toch moeten aanzien dat zij (nog) niet de goede weg gevonden hebben.
Zij zouden vol zelfverwijt de oorzaak bij hen zelf kunnen gaan zoeken, in hun eigen tekorten. God gaat echter ook met onze kinderen, ondanks onze inspanningen, Zijn weg, die vaak wonderlijk kan zijn.
Laten zij allen, die dit verdriet in hun leven meemaken, troost vinden in het woord: "Werp al Uw zorgen op Hem, want Hij zorgt voor U (en Uw kind)". En het woord van een zwaar beproefde vrouw, de moeder van Augustinus, stemt ook tot diep nadenken: "Een kind van zoveel gebed kan niet verloren gaan."
Veel jongeren worden meegezogen door een stroom van pseudo-religieuze gevoelens, die ook voor onze kinderen een ernstig gevaar betekenen.
Daartegenover kunnen de ouders maar één ding stellen: een diepgaand contact met God door het gebed en door Zijn Woord. Het gebed is het krachtigste wapen voor het behoud van ons en onze kinderen in de strijd tegen de misleidende machten. Juist daarom moeten wij ons er met de uiterste zorg voor hoeden, dat de sleur de kracht uit de gebeden wegneemt. Van de vele gebeden, die vader voor en na elke maaltijd uitspreekt, horen de kinderen niet zoveel, omdat de bidder niet of nauwelijks ontkomen kan aan het gevaar van vaste termen en zinswendingen, en omdat de gedachten van kinderen snel afdwalen naar het spel of het huiswerk.
Het gezinsgebed moet zijn een stille concentratie op onze God: "Luister nu Heer, wij gaan tot U spreken", Wie zich dat realiseert, ontdekt dat dan in de gezin praktijk veel verfrissing om niet te zeggen reformatie nodig is. En daarvoor zijn vele mogelijkheden.
De kinderen kunnen van heel klein af leren aan tafel voor te gaan in het bidden. God zegent deze kleinen met een heerlijke vrijmoedigheid in het spreken over Hem.
Voor het gebed wordt kort samen .gesproken over belangrijke dingen, waarvoor gebed nodig is: proefwerk, een zieke, een goede actie, een zendingsnood, een moeilijke opdracht, een naar bericht, kortom -alles uit dit bonte leven wat ons aangaat, Daarna bidden de kinderen, elk op zijn beurt bij een maaltijd. Bij de tafel kan een lijstje hangen waarop ieder terloops kan schrijven wat hij voor het gebed belangrijk vindt. Dit bevordert in sterke mate een bewust leven met God in de dagelijkse dingen.
Er zijn ook fijne gezongen gebeden. Waarom zou onze Vader minder genoegen hebben aan een gezongen gebed? Zingen wij de kleintjes ook niet naar bed? Natuurlijk bidden vader en moeder ook mee op hun beurt, want het is belangrijk dat de kinderen horen hoe hun ouders denken en hoe zij spreken met God. Met het benarder worden van de tijd waarin wij leven moet ook de dienst der gebeden thuis aan intensiteit toenemen. Het is de kolom waarop ons christelijk handelen rust. Daarom schuilt er een zeker gevaar in het veel gebruikte formuliergebed.
Immers we moeten de kinderen leren concreet te bidden, en concreet bidden vereist een helder bewustzijn van de nood waarvoor wij bidden. Een gebedsleven waarin het. hele gezin 'actief betrokken is, zorgt meer dan welk middel voor de saamhorigheid en de communicatie in het gezin, waaraan het zo vaak schort, en is zo een sterk wapen ter voorkoming van een generatieconflict. Want in het gezamenlijke gebed is men samen eerlijk voor God, samen doen de gezinsleden schuldbelijdenis, elk hoort de vreugden en zorgen van de anderen. Laten we God loven, dat Hij de christenen dit geweldige wapen tegen de verdeeldheid en tegen de verwijdering tussen kinderen en ouders gegeven heeft.
Van bijbellezen kan hetzelfde gezegd worden. Er blijft zo bitter weinig hangen van wat vader leest na het eten, het ene hoofdstuk na het andere. En toch geldt ook hier, dat met het benauwder worden van de tijden wij ons oor te meer te luisteren moeten leggen bij' het Woord van God. Het enige antwoord op de aanval vanuit de vormingscentra, middelbare scholen en pedagogische academies is een intens luisteren naar Gods stem, ook in gezinsverband.
Graag noem ik enkele mogelijkheden om daaraan nieuwe stimulans te geven.
Een prachtig hulpmiddel is de Bijbelmemorisatiecursus van de Navigators. Het hele gezin leert, in het kader van enkele goed gekozen thema's, een arsenaal aantekstmateriaal uit het hoofd, op een prettige en doeltreffende manier. Elk' gezinslid heeft een aantekenschrift dat na verloop van tijd een waardevol tekstboek is geworden.
Een andere methode is bijbelstudie met alle gezinsleden. Vanzelfsprekend heeft ieder een bijbel. Gedurende enige tijd denken allen na over een tekst of een gedeelte, daarna geeft ieder, klein en groot, zijn gedachten daarover. Zulk een gemeenschappelijk bijbellezen, waarbij allen persoonlijk betrokken zijn, wekt een diep gevoel voor de geestelijke waarheden en een wonderbare christelijke saamhorigheid.
Heel geschikt is het ook, samen een klein gedeelte uit de Bijbel te lezen, waarbij de lezing bij toerbeurt geschiedt. Daarna geeft U een denkpauze om de tekst in verband te brengen met het eigen leven. Onnodig te zeggen, dat vader en moeder de kinderen het voorbeeld moeten geven. Het vraagt van hen veel inspanning en tijd, maar het zal het gezin tot grote zegen zijn als het Woord die centrale plaats krijgt die het toekomt.
Bijbels onderricht buiten het gezin - hoe goed de school ook is kan geen rekening houden met de specifieke gezinsproblemen en zal onvoldoende ingaan op de morele en geestelijke vragen van elk kind afzonderlijk Daarom is gezinsbijbelstudie onmisbaar. Een zeer sterk middel tegen de verwijdering van kinderen en ouders is dan ook een sterke verbondenheid rond het Woord van God. Een van de meest funeste verschijnselen van onze tijd, het niet meer willen praten over geestelijke zaken, kan voorkomen worden door met elkaar te communiceren rond de open Bijbel.
Al deze dingen moeten aanvankelijk wel wennen, maar dat is niet erg. Als we er voor open staan, dat hieraan in ons gezin de hoogste prioriteit gegeven moet worden, vinden we ook de vrijmoedigheid om de mogelijkheden te beproeven.