Heilighe Daghen
1975-08-01
Constantijn Huygens, - Jaargang 19
- nummer 28
Heilighe Daghen.
Uitgegeven naar de eerste editie van 1645.
Ingeleid en toegelicht door L. Strengholt. Litt, drs.
Uitg. Buijten en Schipperheijn/ Repro-Holland,
Amsterdam, 1974. prijs f 19,50.
Op de oudejaarsdag van het jaar 1644 schrijft Constantijn Huygens een gedicht, een overpeinzing met het oog op het avondmaal dat hij de volgende dag, zondag 1 januari 1645, zal vieren. En dit gedicht is het begin ,geworden van een reeks van negen sonnetten, allen gewijd aan een christelijke feestdag. .
Huygens vatte het plan op om deze reeks sonnetten onder de naam Heilighe Daghen op te dragen en te laten overhandigen aan Leonore Hellemans, de vrouw van zijn vriend Pieter Corneliszoon Hooft. Het was toentertijd de gewoonte elkaar een "Niewe-Iaers gift" te schenken. Begin januari stuurt Huygens vanuit 's-Gravenhage de sonnetten naar zijn vriend Caspar Barlaeus- Van Baerle - in Amsterdam, met het verzoek ze aan vrouwe Hooft te overhandigen.Zij brengt de winter in Amsterdam door, en niet in het Muiderslot.
Barlaeus is onder de indruk van de prachtige poëzie en belooft een uitgave te verzorgen. Ook Hooft evenals zijn vrouw, zeer vereerd bewondert de poëzie en voelt zich, met "de nieuwe vrucht van onzen hooghstvlieghenden geest, die zich gewaardight heeft mijner huisvrouwe zoo een krans op de kruin te planten", aldus een citaat uit een latere brief van Hooft, door Strengholt aangehaald op pag. 5.
De verzorging van de uitgave wordt nog vertraagd doordat Hooft er tegen op ziet het kostbare handschrift van Huygens naar de drukkerij te laten gaan, uit angst voor beduimeling door de zetters. Maar op zaterdag 28 januari kan Barlaeus Huygens een aantal exemplaren van de Heilighe Daghen toezenden. Zo heeft Huygens binnen een maand zijn sonettenreeks in gedrukte vorm in handen. Deze editie is eeuwenlang verloren gewaand, maar door Strengholt in de bibliotheek van het British Museum in Londen teruggevonden in 1971. Een interessante vondst. De heer Strengholt heeft deze editie uitgegeven met een uitvoerig notenapparaat en bronvermelding, en zo toegankelijk gemaakt voor geïnteresseerden. Hij heeft de tekst van deze eerste editie voorzien van een inleiding, toelichting en bijlagen. De uitgave is bijzonder fraai geworden. Op de linker bladzij is het handschrift van Huygens in facsimile afgedrukt en op de rechter pagina is . de tekst van de eerste editie fotomechanisch weergegeven; dit alles in een schitterende uitvoering.
In de inleiding behandelt Strengholt zeer gedegen de tekstgeschiedenis.
Na de tekstweergave geeft hij een uitstekend gedocumenteerde annotatie. Hij behandelt achtergrond en inhoud van elk gedicht afzonderlijk en geeft een nauwkeurige verantwoording van de varianten.
In de titel "Heilghe Daghen" speelt Huygens op de "heiligendagen", rooms-katholieke kerkelijke feestdagen die vaalk uitliepen op vrolijkheid en vermaak. De calvinistische reformatie keerde zich tegen deze praktijk en stelde oorspronkelijk de zondag als de eigenlijke feestdag van de kerk. Later vonden ook de andere christelijke feestdagen hun erkenning en Huygens sluit met zijn reeks van heilige dagen wan bij deze protestantse traditie van de 17e eeuw. Wel waren er in Huygens' tijd ook nog aanhangers van het oorspronkelijk cal vinistische standpunt en Huygens ontziet hen door in zijn bundel het sonnet "Sondagh'" voorop te plaatsen, aldus Strengholt op pag. 60.
In dit gedicht 'Sondagh, prachtig van woordkeus en beelvormdng, wordt gespeeld met de woorden en klanken zon-zoon-zoen-zonde. Daarna volgen de andere sonnetten.
die eveneens een rijke taalkracht bezitten. De opschriften zijn: Niewe laer, Dry Coninghen Avond, Goede Vrydagh, Paesohen, Hemelvaert, Pinxteren, Kersmis, 's Heeren Avontmael.
Deze presentatie en deze uitwerking van Huygen's Heilighe Daghen draagt bij tot het verstaan en beleven van deze prachtige, bewogen poëzie.