Persschouw
1976-02-06
• Vietnam en Mozambique - Jaargang 20
- nummer 6
Zoals de lezers zich misschien nog wel herinneren heb ik in deze rubriek ook enkele malen Vietnam en Mozambique ter sprake gebracht.
Ik waagde mij daarbij niet aan politieke beschouwingen. Ten opzichte van de kronkelwegen van de (veelal door en door verdorven) wereldpolitiek ben ik een leek Maar ik vroeg wel aandacht voor die situatie van de kerk en de Christenen in de opkomende vloed van het kommunisme.
Ik publiceerde o.a. een ontroerende brief van de voorzitter van de raad van Christelijke kerken in Vietnam. Daarin schreef deze dat hij geen enkele illusie had over wat de kerk te wachten stand indien de kommunisten aan de macht zouden komen, maar dat de christenen besloten hadden te blijven en een eventueel martelaarschap te aanvaarden.
Dezer dagen publiceerde de Osservatere Romano het bericht dat de activiteiten van priesters, bisschappen in Vietnam waren verboden.
En hoe zal het er met de eens zeer bloeiende protestantse kerken voor staan?
In een officieel verslag over de toestand van de kerk in Noord-Korea na bijna twintig jaar kommunistisch regiem las ik - het stond in een bulletin van de G(eref.) O(ecumenische) S(ynode) - "the church has disappeared": de kerk is verdwenen. In Noord-Korea waren vroeger ook bloeien-
de kerken. Ik denk vaak aan wat een Koreaanse christen die ik goed kende en met wie ik veel contact had mij meer dan eens zei: "Men beseft in het Westen niet hoe wreed het Aziatische kommunisme is."
Het is een huiveringwekkende gedachte dat vele christenen door hun steun aan de kommunisten hebben meegewerkt aan de vervolging van hun broeders en zusters in het verre Oosten.
Ook over Mozambique schreef ik enkele malen. O.a. citeerde ik een jubelend telegram dat de leider van de Frelimo Machel naar Moskou zond am Sovjet-Rusland geluk te wensen bij de herdenking van de komrnunistische revolutie van 1917. Daarin verklaarde hij: Uw strijd is onze strijd en onze de uwe. Ook de Frelimobeweging werd op grote schaal door kerken en christenen gesteund.
Onlangs kan men in de pers een paar berichten lezen over Mozambique.
Vooreerst dat Machel, nu president van de republiek, verklaarde dat Mozambique een "puur marxistische" staat zou worden. En voorts kwam dezer dagen uit Lorenzo Marques dit bericht: "De regering van Mozambique heeft een aantal openbare Inrichtingen in staatsbeheer genomen. President Samora Machel heeft op een bijeenkomst in Lorenco Marques tot 80.000 toehoorders gezegd dat de staat alle particulieke scholen, ziekenhuizen en instellingen van missie en zending overneemt. Alle advocatenkantoren zijn met onmiddellijke ingang gesloten. Artsen mogen geen particuliere praktijk meer uitoefenen, ook de begrafenisinstellingen vallen onder de maatregelen. President Machel noemde leraren, artsen en advocaten "sociale parasieten en verraders". Studeren heeft volgens hem slechts ten doel kapitalistische beroepen te vormen waarmee het volk kan warden uitgebuit."
Het volgende knipte ik uit het Centraal Weekblad:
"Onlangs schreef Gerard van der Horst in Hervormd Nederland over zijn bezoek aan de volksrepubliek Mozambique Over kerk en staat merkte hij o.a. op: 'Op 24 juli zorgde Samora Machel voor het eerste spektakelstuk.
In de eerste maand na de onafhankelijkheid hadden de regeringsleiders over de praktische realisering van hun politieke programma gezwegen.
Toen sprak Samora Machel een felle rede uit waarin hij de rol van de kerken in het verleden hekelde en voorts een nationalisering van het onderwijs en de gezondheidszorg aankondigde. De volgende dag was deze nationalisering door militaire bezetting een feit Voor sommige protestantse kerken, waarander de Presbyteriaanse kerk van Mozambique kwam deze stap hard aan. Zij voelde zich verraden, omdat zij zich in het verleden juist met de revolutie vereenzelvigd had. Zoals een predikant mij vertelde: 'Wij zijn niet zozeer geschokt door het feit van de nationalisering, maar wel door de wijze waarop dit geschied is en de beschuldigingen die aan het adres van alle kerken geuit zijn.' Bovendien hadden de Presbyteriaanse en Methodistische kerken in febr. van dit jaar al ten overstaan van de overgangsregeling hun bereidwilligheid uitgesproken tot overgave van hun school- en ziekenhuis-compiexen.
Het heeft er daarom alle schijn van, dat er een polarisatie tussen kerk en staat plaatsvindt waarbij ook de mohammedaanse gemeenschap betrokken is. Missiescholen werden door de president gekarakteriseerd als instellingen waar men de 'wilden' enig onderwijs verschafte Bovendien stak Samora Machel de waarschuwende vinger uit naar imperialistische manoeuvres die onder het mom van religie bedreven zouden worden.
Daarnaast wil het Frelimo de rol van de kerk terugdringen binnen de muren van het kerkgebouw. Geen inmenging in politieke zaken. De mobilisering van de massa is uitsluitend voorbehouden aan het Frelimo.
Bij de kerken leeft de bange vrees voor een grote beperking van het godsdienstig leven, hoewel de godsdienstvrijheid grondwettelijk gewaarborgd blijft'."
Laat niemand zich verwonderen over deze gang van zaken.
Is het in heel of half kommunistisch geregeerde landen ooit anders gegaan?
En laat ook niemand zich verwonderen dat kerken en christenen, direct of indirect hebben meegewerkt aan het creëren van de huidige situatie.
Wie de belabberde houding van vele kerken en christenen ten opzichte van het Nationaal Socialisme in de jaren dertig van nabij heeft meegemaakt heeft het zich verwonderen over een houding van kerken en christenen als boven gesignaleerd volledig verleerd.