De Tien Geboden dichtbij gebracht
2012-09-29
Het vergaderseizoen is weer begonnen.- Jaargang 56
- nummer 19
Kringen gaan op zoek naar materiaal voor bespreking. Arjan Markus heeft een boeiend boekje geschreven over de vraag ‘hoe kan ik in het dagelijks leven Jezus volgen, als het gaat om keuzes op het gebied van werk, relaties, seksualiteit, bezit of gezin?’ De auteur neemt daarbij de Tien Geboden als uitgangspunt en ziet kans die leefregels die ooit golden voor het volk Israël heel eigentijds te vertalen. Bij wijze van voorbeeld zal ik twee geboden eruit lichten.
De auteur begint met een mooie uitleg over discipelschap. Het leven van ieder mens heeft iets van een reis, stelt hij. Voor een discipel van Jezus is dat een reis achter Hem aan.
Het begin van die navolging is een periode van kennismaking, die volgt op het initiatief van God. Daarna volgt het moment van beslissing en vervolgens moet je steeds weer die beslissing bevestigen, steeds weer ‘ja’ zeggen.
Voor een duurzame relatie moet je wel bij elkaar passen. Zoals het volk Israël in Exodus 19 te maken kreeg met een heilige God, zo heeft ook de volgeling van Jezus te maken met een heilige God, bij wie we niet zomaar passen. God is geen verlengstuk van onze idealen en we kunnen Hem ook niet aanpassen aan onze behoeften.
God maakt ons heilig omdat Hij ons apart zet. Heilig leven betekent toewijding aan de Heer, en dat gaat niet vanzelf. Het betekent ook bemiddeling: Gods liefde met passie doorgeven.
Godencheck
Over het eerste gebod zegt de auteur dat er altijd goden, machten en processen zijn die je beïnvloeden, waar je niet omheen kunt. Of het nu gaat om gezondheid, je jonge en mooie lijf, je mooie spullen of wat mensen van je denken. Doordat je probeert dergelijke machten naar je hand te zetten, vereer je ze in feite.
De erkenning dat God jou van deze machten heeft bevrijd, is nog niet zo simpel. De ‘godencheck’ kan een hulpmiddel zijn:
– Kijk in je agenda naar je activiteiten de komende week. Zijn die gericht op het Koninkrijk of op andere goden?
– Hebben je bankafschriften te maken met toewijding aan God of met zoeken naar zekerheid voor jezelf?
– Nemen je zorgen je zo in beslag dat het is alsof het goden zijn?
Het vereren van andere goden doe je nooit zomaar, maar altijd ‘voor Gods aangezicht’, voor de ogen van God.
En dat is pijnlijk.
Je kunt dit gebod actief naleven door het als een wederzijdse overeenkomst te zien en je discipline vorm te geven in gebeden, net zoals in de Joodse traditie en die van het klooster, aan het begin en eind van de dag. ‘U bent mijn Heer, ik wijd deze dag aan U toe.’ Ik vind dit een boeiende benadering.
Zo heb ik er niet eerder naar gekeken.
Vals
In het negende gebod gaat het niet om een fatsoensnorm, ‘niet liegen’, en ook niet om jouw belang, maar om het belang van de naaste. Dat slaat allereerst op de rechtspraak, waarbij je de naaste kapot kunt maken door een vals getuigenis. Maar ook buiten de rechtszaal kun je door onbetrouwbare verhalen de reputatie van mensen aantasten. God loven en kwaadspreken over je naaste is met dubbele tong spreken. We weten hoe erg het is als het onszelf overkomt en toch doen we het anderen aan.
Het gaat erom ook in woorden het goede te zoeken voor de ander. Goed spreken over de ander is de hoogste vorm van welsprekendheid. Het goede is niet altijd de waarheid: ook met de waarheid kun je de ander beschadigen. Je moet zijn goede naam beschermen. Het woord ‘vals’ (‘shav’) komt ook in ‘valse profeten’ voor, profeten die verkeerde dingen over God vertellen. Als wij door onze woorden of ons leven onbetrouwbaar zijn voor anderen, hoe kunnen mensen ons dan vertrouwen als we over God spreken? Als de getuige niet betrouwbaar is, zal zijn God dat ook niet zijn.
Steeds weet de auteur de geboden heel dicht bij je te brengen. Bij het vierde gebod over de sabbat kreeg ik wel even het gevoel van vroeger: je moet niet naar de kerk, je mág naar de kerk. Maar ook daar werden mooie dingen gezegd. Bij elk hoofdstuk horen gespreksvragen die je concreet en persoonlijk aanspreken. Wat mij betreft een aanrader.
Markus, A. Heel het leven. 10 regels voor discipelschap. Boekencentrum Zoetermeer. 108p. € 9,90.
Ide Zinkstok is neerlandicus en lid van de NGK Ede.