JEREMIA
1978-09-08
Ingreep- Jaargang 22
- nummer 33
Zedekia maakt er onmiddellijk werk van. Hij pakt de zaak grondig en serieus aan. Heel de bevolking van Jeruzalem en de vorsten worden bij elkaar geroepen en de zaak wordt hun voorgelegd. En dan stemt iedereen ermee in, dat men zijn hebreeuwse slaven en slavinnen zal vrijlaten.
Die overeenkomst was niet zo maar een gewone afspraak. Neen, er werd zeer nadrukkelijk voor het aangezicht van Jahweh in de tempel een verbond gesloten. Dat gebeurde met hetzelfde ritueel waarmee God zelf in Gen. 15 zijn verbond met Abraham gesloten had. Ze hadden een offerdier in stukken gesneden en de stukken ervan tegenover elkaar gelegd in twee rijen op enige afstand van elkaar, zodat er een pad tussen was. Toen waren ze allemaal in een lange stoet over dat pad tussen de stukken van het offerdier doorgelopen (Jer. 34: 18, 19).
Op die manier werden de geldigheid van het verbond en de persoonlijke betrokkenheid erbij heel nadrukkelijk onderstreept. Duidelijker kon je niet aangeven, dat je je aan het verbond gebonden achtte en dat je persoonlijk voor de naleving ervan instond.
Toen de mensen weer thuis gekomen waren, hadden ze gedaan wat ze beloofd hadden. Allen die hebreeuwse slaven en slavinnen in dienst hadden, lieten hen vrij. Dat was een ingrijpende zaak, waar we niet gering over moeten denken. Als u even bedenkt hoeveel protesten er losbreken als de inkomens omlaag gaan of als het denkbeeld gelanceerd wordt de kinderbijslag af te schaften, dan begrijpt u wel dat het een heel ding was, dat men in Jeruzalem zonder protesten en unaniem gehoor gaf aan de oproep van de koning om de slaven vrij te laten en op die manier afstand te doen van een brok welvaart en luxe.
Het was bepaald geen geringe zaak.
Je zult jarenlang slaven en slavinnen gehad hebben, die alle zware en vuile karweitjes voor je opknapten en dan zul je plotseling al die dingen weer zelf moeten doen!
Bekering
Wat men in Jeruzalem deed, was mede zo indrukwekkend, omdat zoiets sinds mensenheugenis niet meer gebeurd was. Hun vaderen hadden zich niets van Gods gebod op dit punt aangetrokken (Jer. 34: 14) en hun slaven en slavinnen nooit vrijgelaten, Voor de inwoners van Jeruzalem was het een volkomen onbekende handelwijze.
Ze hadden het nog nooit meegemaakt.
En u weet hoe taai een gedragspatroon kan zijn, dat van vader op zoon overgaat en hoe hardnekkig zulke gewoonten en tradities kunnen zijn. Ze groeien over het Woord van God heen, belemmeren de doorwerking ervan en leiden een schier onverwoestbaar bestaan.
Dat is de praktijk, ook in het kerkelijk leven. Sommige kerkelijke tradities zijn zo diep uitgesleten, dat ze gewoon onveranderd blijven voortbestaan, ook al kun je zomaar aanwijzen dat ze Gods Woord overwoekeren en er zelfs mee in strijd komen.
Mensen kunnen zo vastgebakken zitten aan wat ze gewoon zijn te doen, dat ze daardoor op concrete punten gewoon onbereikbaar geworden zijn voor het Woord van God.
Daarom is het des te ingrijpender, dat in Jeruzalem de slaven massaal worden vrijgelaten en een winstgevende traditie die tegen het Woord van God inging, wordt losgelaten. Dat is niets minder dan een bekering (Jer. 34 : 15), een terugkeer tot Jahweh op dit punt. Men ging nu heel concreet doen wat Hij verlangde.
Het is een verblijdende zaak, wanneer een gedragspatroon dat tussen God en mens in staat, doorbroken wordt, vooral als dat niet slechts bij een enkeling maar bij een hele bevolking het geval is.
Kort daarna brak het leger van de Babyloniërs plotseling het beleg om Jeruzalem op. De wachtposten op de muren meldden extra bedrijvigheid in de vijandelijk linies. Ze zagen dat de Babyloniërs hun spullen begonnen te pakken, hun tenten oprolden en vertrokken.
Het leger van de Egyptenaren was in aantocht. Farao ging zijn belofte inlossen.
Toen Nebukadnezar dat hoorde, gaf hij bevel het beleg om Jeruzalem op te breken. Hij had het belegeringsleger nu nodig om het hoofd te bieden aan het oprukkende Egyptische leger.
Kat in het nauw
Uiteraard was er een enorme blijdschap en opluchting in Jeruzalem. De Babyloniërs trokken weg! Het wonder gebeurde!
Ik veronderstel dat er in de tempel wel onmiddellijk 'n dankdienst gehouden zal zijn. De (valse) profeten die altijd gezegd hadden: "vertrouw maar op Jahweh; Hij zal de stad en de tempel nooit in handen van de Babyloniërs geven", hadden toch gelijk. En waar bleef Jeremia nu, die onheilsprofeet?
Zie je nu wel dat die man met zijn angstaanjagende profetieën ("schrik van rondom") niet betrouwbaar was!
Er kwam een uitbundige, overmoedige stemming in Jeruzalem. Wie maakt ons wat! En toen gebeurde het. Men ging tegen elkaar zeggen: We zijn eigenlijk gek geweest, dat we ons bang hebben laten maken en toen onze slaven en slavinnen hebben vrijgelaten.
Dat was nergens voor nodig.
Daar was eigenlijk geen enkele reden voor.
Het leek wel afgesproken werk. Men dwong de slaven die men vrijgelaten had, weer in slavernij terug. Nu de dreiging van Babel was weggevallen en de toekomst weer open was, viel men onmiddellijk weer terug in het oude patroon. Nu bleek dat de bekering geen diepgang had en alleen maar geïnspireerd was door de noodsituatie, waarin ze hadden verkeerd en door de wens om daaruit verlost te worden. Ze hadden zich niet bekeerd omdat ze de HERE liefhadden.
Want dan zouden ze niet onmiddellijk weer teruggevallen zijn in hun oude afvallige patroon. Hun bekering was alleen maar een noodsprong van een kat in het nauw geweest. Zodra de noodsituatie voorbij is, worden de rare sprongen weer gecorrigeerd.