Het laatste hoofdstuk
1978-11-03
Het is al weer enige tijd geleden dat ik een artikel las dat een citaat bevatte uit The Moth Book van de schrijver W. J. Holland, een mij onbekende uitgave. - Jaargang 22
- nummer 41
Het luidde: Als alle steden gestorven zijn en tot stof vervallen, en het leven op deze planeet bijna zal zijn uitgeblust, dan zal ergens nog een klein insekt zitten, met zijn voelsprieten tastend in het vage licht van de uitgeputte zon; het laatste teken van dierlijk leven op aarde ... een droeve tor. Dan zal het pas echt vrede op aarde zijn.
Bij het lezen van deze woorden schoot mij ogenblikkelijk een gedicht te binnen van de duitse schrijver Erich Kästner. Ik las dat voor het eerst in een boekje dat als nieuwjaarsgeschenk was uitgegeven door het duitse staalconcern Hoesch Aktiengesellschaft, en dat de titel droeg: Der Freiheit Eine Gasse, vrij vertaald: De vrijheid, een smalle weg.
Het jaar dat toen begon, was 1969. Het voorbije 1968 was gekenmerkt door demonstraties, overal in de wereld.
Daar was het protest tegen de Vietnamoorlog, tegen de volkerenmoord in Biafra, tegen het kolonialisme, tegen de discriminatie van negers, tegen de waanzin van de atoombom, kortom tegen alles waar tegen te protesteren viel.
Maar opeens was er de inval van de vijf landen van het Warschaupakt in Tsjecho-Slowakije.
De linkse jongeren ontdekten dat ook linkse staten de vrijheid geen kans geven.
In die situatie wilden de samenstellers van het boekje "De vrijheid, een smalle weg" iets doorgeven van de hunkering naar vrijheid onder de mensen.
Het is een heel aangrijpende uitgave geworden.
Het eerste korte gedichtje dat werd afgedrukt was van de italiaanse anarchist Vanzetti.
Ik vertaalde het voor u:
We dragen een ketting aan onze voeten
en boeten
We liggen in smerig bedompte cellen
en tellen
de uren, minuten, seconden.
Want eens breekt de ketting, op de juiste stond
en opent de cel zijn gapende mond.
Dan horen we roepen, juichend en blij:
De wereld is vrij! Is vrij! Is vrij!
Vanzetti heeft die vrijheid niet beleefd. Hij is, samen met zijn vriend Sacco, in Amerika, verdacht van moord, geëxecuteerd.
Zo loopt er door heel dat boekje de rode draad van de mislukking van het mensenleven. 't Wordt hier nooit wat. De wereld waarin we leven is door en door kapot vanwege de boosheid van het mensenhart.
Toen kwam ik, al lezend, bij het gedicht van Erich Kästner, dat mij erg aangreep. Ik heb het herdicht in het nederlands en ik wil het u niet onthouden.
Het laatste hoofdstuk
In 2003, op de dertiende juli
kwam dit bericht op de beeldbuis te staan:
Een bommeneskader der luchtpolitie
zal alles wat leeft, nu uitroeien gaan!
De wereldregering, zo werd verklaard,
meent slechts de vrede te kunnen bereiken,
als alle levende wezens op aard
worden veranderd in rustige lijken.
Te vluchten, zo luidde het, heeft
geen zin geen enkel mens zal nog blijven leven,
het nieuwe gifgas dringt overal in,
zelfmoord behoeft men dus ook niet te plegen.
De veertiende vlogen, uit Boston, duizend
met gifgas geladen vliegtuigen voort,
uitvoerend, rondom de aarde suizend,
het wereldregering's bevel tot moord.
Mensen, verschrikt, kropen onder hun bedden
of vluchtten gillend in heg en in steg.
Het gas hing in wolken boven de velden,
miljoenen lijken versperden de weg.
Iedereen dacht eerst de dood te ontsnappen,
niemand ontkwam hem, het leven hield op.
Het gif drong in gangen, portalen, op trappen,
in parken, in straten, in steeg en in slop.
Hier lagen er mensen als vuilnis op hopen,
daar hing, als een pop uit een venster, een kind.
Geen dier dat nog kans zag één meter te lopen
niets was er te horen, alleen nog de wind.
Op zee dreven boten, beladen met lijken.
De vliegtuigen waren met doden bemand,
ze konden geen rotsen of torens ontwijken
en vielen te pletter in zee of op 't land.
Nu pas was het overal zo het moest wezen
(al was de methode bepaald niet humaan)
de aarde was eindelijk stil, zonder vrezen
en liep haar bekende elliptische baan.
Hoe triest!! En toch, een aarde die door geweld zal vergaan, is misschien wel het enige reële uitzicht voor de mens die niet gelooft in de komst van de Heer.
Wat mogen wij dan toch dankbaar zijn .met het evangelie, de blijde boodschap van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde waarop gerechtigheid wonen zal.
Wacht maar ... alles wordt nieuw.