Aangesproken vanuit het Woord
2005-04-08
Toen wij in 1993 in de NGK van Houten begonnen, troffen we in de gemeente een grote openheid om meer te leren over het werk van de Heilige Geest. We zijn samen met de gemeente op zoektocht gegaan, hoe een gereformeerde kerk ruimte kan bieden aan nieuwe inzichten en ervaringen op dit gebied.- Jaargang 49
- nummer 7
In onze gemeente is sinds die tijd veel gebeurd. De contacten met New Wine zijn door de jaren heen verdiept en uitgebreid, onder andere door het organiseren van gemeenteconferenties over het werk van de Geest. Ook de daarmee verbonden predikanten retraites mochten zich in een groeiende belangstelling verheugen.
Inmiddels hebben 30 NG voorgangers (naast vele anderen) deze retraite meegemaakt. De Alpha-cursus is gestart en onze gemeente mocht bij de introductie in Nederland een grote rol spelen. Er zijn ‘charismatische elementen’ binnen gekomen, bijvoorbeeld het gebedspastoraat en ministry, of een andere vorm van aanbidding.
Voor veel mensen is het aantrekkelijk dat dit kan binnen een gereformeerde kerk.
Bij een open bijbel
Ik heb niet het gevoel dat we hiermee onze gereformeerde afkomst verloochenen.
Integendeel, want echt gereformeerd betekent dat je open bent voor verandering, als het maar blijft binnen de kaders van de Schrift. En ik kan eerlijk verklaren: als we niet het idee hadden dat de Schrift zelf ons in deze richting wijst, dan zouden we er direct mee ophouden. Het is daarom goed als dit gesprek gevoerd wordt met een open bijbel. Meer van de Geest betekent niet minder van het Woord.
Omgang met God
Ons verhaal maakt deel uit van een bredere beweging, die de laatste jaren in vele kerken zichtbaar wordt. Een beweging van vernieuwing van de gemeente, van verlangen naar meer ervaring van Gods nabijheid en kracht.
Kern hiervan is de verwachting dat God hier en nu handelt en spreekt. De ervaring van de realiteit van de Levende Heer in ons midden. Het christelijk geloof is in zijn wezen relatie. Daarbij hoort tweerichtingsverkeer. Het gaat niet alleen om kennis over God, maar ook om intieme omgang met Hem.
Over weten dat je gezien bent, dat Hij je hoort, dat Hij reageert op je roepen.
Dit is niet nieuw: door alle tijden was dat de ervaring van gelovige mensen.
In de bijbel zie je het ook: de psalmen staan er vol van. De Bijbel tekent ons een God die op velerlei wijzen spreekt: door dromen, visioenen, beelden, inzichten, engelen, woorden van mensen, natuurverschijnselen, etc. Het wordt ons vóórgedaan: kijk, zo spreekt God.
Deze manier van omgang wordt geleerd in de weg van gebed. ‘Ik wil gaan staan op mijn wachttoren en mij stellen op de wal, ik wil uitzien naar wat Hij tot mij spreken zal’, Habakuk 2:1.
Van boek naar persoon
De bewering dat God nú spreekt door het geschreven Woord en anders niet, is in strijd met de bijbel zelf, en sluit Hem op in het boek. Het lijkt me ook strijdig met een levende relatie, waarin God persoonlijk met ons omgaat. Het zou een dwaalspoor zijn, als God eerst talloze voorbeelden laat boekstaven, van manieren waarop Hij met mensen omgaat, zowel in het Oude als het Nieuwe Testament, en dan de spelregels verandert, zonder dat erbij te vertellen.
De bijbel wil ons juist brengen bij de Persoon over wie al die verhalen gaan.
Mooi wordt dat geïllustreerd in Romeinen 15:4,5 waar eerst staat dat wij ‘in de weg der volharding en van de vertroosting der Schriften de hoop zouden vasthouden.’ En direct daarop gaat het verder: ‘de God nu der volharding en der vertroosting geve
u eensgezind van hetzelfde gevoelen te zijn naar (het voorbeeld van) Christus Jezus.’
Ook vroeger al
Er komen wel vragen op die te maken hebben met hermeneutiek. We zien namelijk wat we verwachten. Is het mogelijk dat we jarenlang centrale noties in de bijbel hebben gemist?
Door nieuwe ervaringen komen we ertoe de Schriften met nieuwe ogen te lezen. En ook in ons eigen leven kunnen we dingen over het hoofd zien, omdat we ze niet hadden benoemd, terwijl ze er wel zijn. Veel van de dingen die nu als nieuw gelden, waren (soms onder een andere naam) bekend bij gelovigen de eeuwen door.
We vragen bijvoorbeeld vandaag ruimte voor dingen als profetie en het luisteren naar God. Dat klinkt als iets heel nieuws. Het is mooi als je dan oudere broeders of zusters hoort vertellen over hoe zij God hebben horen spreken in hun leven. Wat ik zou willen vermijden is een onvruchtbare polarisatie tussen twee kampen: charismatische en niet-charismatische christenen.
Nieuwe en oude dingen
De bijbel is een schatkamer waar je steeds andere dingen in kunt ontdekken.
Jezus vergelijkt het met de huiseigenaar die nieuwe en oude dingen tevoorschijn haalt, Matteüs 13:52. Ik vind het veelzeggend dat de nieuwe dingen voorop staan. Misschien wel als correctie op onze neiging om te verstarren en niet op te merken wat God aan ‘nieuwe’ inzichten wil geven.
’Zie Ik maak iets nieuws, zult gij er geen acht op slaan?’ Jesaja 43:19. De dialectiek tussen oud en nieuw is fun damenteel in het geloof. Het hoort trouwens bij elk leerproces: het bekende verschaft ons een basis voor integratie van het nieuwe. En vanuit het nieuwe kijken we ook weer anders aan tegen het bekende. Jezus wijst zijn discipelen op een nieuw gebod, dat Hij geeft. Tegelijk is het ook weer oud: gelijk gij van den beginne gehad hebt, Johannes. 13:34 en 1 Johannes 2:7. Vaak bestaat het geloof in herinneren, van wat al gegeven was.
Op slot
Het is mogelijk om dat proces voortijdig af te sluiten. We kunnen ons gedragen alsof we alles al bezitten. En daarmee lopen we de ontmoeting met God, die zichzelf aan ons wil meedelen mis. De Schrift kan een gesloten boek blijven voor mensen die er zeer mee vertrouwd zijn. Jezus zegt tot zijn tegenstanders: ’Gij onderzoekt de Schriften, want gij meent daarin eeuwig leven te hebben, en deze zijn het, welke van Mij getuigen, en toch wilt gij tot Mij niet komen.’ In hetzelfde verband zegt Hij: ‘Gij hebt nooit zijn stem gehoord of zijn gedaante gezien en zijn woord hebt gij niet blijvend in u.’ Johannes 5:37-40. Op een andere plaats zegt Jezus: ‘Gij dwaalt, want gij kent de Schriften niet noch de kracht Gods’, Matteüs 22:29. Ondanks al hun geleerdheid! Ik denk dat voor een goed verstaan van de bijbel we aangewezen zijn op het actuele werk van de Geest. Waarom bidt Paulus, dat God ons mag geven ‘de Geest van wijsheid en openbaring om hem recht te kennen: verlichte ogen des harten’, Efeziërs 1:17? Wat bedoelt Jezus met de ‘sleutel der kennis’, Lucas 11:52?
God spreekt door zijn Woord en zijn Geest. Je kunt ze niet tot elkaar reduceren.
Ze kunnen ook niet zonder elkaar. Het gebed om de Geest zal het lezen van de Schrift moeten begeleiden.
Het Woord zal de ervaring van de Geest moeten voorzien van een bedding.
Handboek voor de soldaat
Bijbellezen wordt zo onderdeel van de omgang met God, die op vele manieren tot ons spreekt. De bijbel geeft ons niet alleen informatie over de historische basis van ons geloof, maar ook instructie hoe we Jezus concreet kunnen navolgen. Dat betekent een wisseling van paradigma, die een vergaand effect heeft op onze manier van christen-zijn. De bijbel kun je zien als een soort handboek voor de soldaat.
Wat leren we van de manier waarop Hij dingen deed en hoe de apostelen Hem daarin navolgden?
Om dit te illustreren een concreet voorbeeld: wat betekent het voor ons, als er staat dat Jezus er een punt van maakte om ‘ieder afzonderlijk’ de handen op te leggen (Lucas 4:40)?
-Waarom hebben wij eeuwenlang gemeend dat het wel zonder kon? De Oude Kerk ging daar anders mee om, blijkens Hebreeën 6:2, waar het gerekend wordt tot het eerste onderwijs.