Wat verwacht u van God?
2012-11-10
Je kunt volop geloven, vol liefde in deze wereld staan en veel verwachten van Christus en van de Heilige Geest. En toch kan zomaar blijken: wat geloof je nu echt? Heb je wel verwachting van de Heer? In het Opschrift van dit en de komende nummers spiegelen we ons aan het adventsevangelie van Lucas 1. Vandaag hoofdstuk 1:5-25.- Jaargang 56
- nummer 22
Zacharias en Elisabet worden vol lof en liefde getekend door Lucas. ‘Beiden waren vrome en gelovige mensen, die zich strikt aan alle geboden en wetten van de Heer hielden.’ Wanneer het gaat over geboden en wetten, dan is het eigenlijke, Hebreeuwse woord daarvoor Tora. Dat komt van een woord dat iets betekent als ‘aanwijzen met de vinger’.
Een vingerwijzing dus. Zo wil de HERE God met ons omgaan. Hij wijst je de weg met fundamentele grondtrekken.
Denk aan goedheid en liefde, aan geduld en gerichtheid op de ander. Niet dwingend, want je hebt als mens je eigen verantwoordelijkheid om vanuit de grondwoorden van het Evangelie concrete keuzes te maken.
Blutsen
Twee fijne mensen dus, Zacharias en Elisabet. De tijd en situatie waarin ze leefden, schildert Lucas met een paar woorden: Herodes, kinderloos en op leeftijd. Onverbloemd noemt de nuchtere Lucas koning Herodes, waarmee hij een hele wereld tekent. Want de wreedheid van deze koning was wijd en zijd bekend. Het was voor Israël een moeilijke tijd.
Het is de trieste realiteit dat het leven behalve mooi ook vaak zwaar is en je terneer kan drukken. Het Evangelie loopt daar niet voor weg. Wanneer, zoals Johannes het noemt, het Woord vlees, mens, geworden is, dan betekent dat op z’n minst dat God zich helemaal in deze wereld onderdompelt en deelnemer wordt aan een leven waarin je heel wat blutsen oploopt. Hij trekt zich niet op een hemels eiland terug, want het gaat Hem om u, om jou, en om heel ons leven.
De tirannie van Herodes kun je ook nog verbinden aan de tirannie van zoveel dingen die van je worden verwacht.
De tirannie van de meerderheid bijvoorbeeld, of van de reclame die z’n duizenden verslaat. Of de tirannie dat alles altijd maar moet groeien.
Ongelofelijk
Onvruchtbaar staat voor alles waar je in je leven tegenaan loopt dat je geen blijvende voldoening geeft. Onvruchtbaar is een woord met een hele lading aan gevoelens: al je pijn, verdriet, wanhoop, woede, onvervulde verlangens, gevoelens van zinloosheid.
Wij hebben het wel eens over ‘de donkere dagen voor kerst’. Dat is – zonder te willen somberen – ook wel een typering voor een deel van het leven in deze wereld. Het valt vaak niet mee. Misschien nog wel als je naar jezelf kijkt. Maar als je maar een beetje weet hebt van wat er in deze wereld allemaal mis is… En nog eens: de Bijbel, God zelf, heeft er oog voor. Daarom ook wordt Herodes bij name genoemd en loopt Lucas niet weg voor de onvruchtbaarheid van dit goede stel mensen.
Het zijn trouwens twee mensen met prachtige namen. Zacharias betekent iets als ‘God gedenkt’. En Elisabet ‘God heeft gezworen’. Daarmee duiden hun namen op Gods trouw.
Wanneer het lot Zacharias heeft aangewezen om in het heiligdom het offer te brengen – een heel bijzondere eer – dan verschijnt er opeens een engel van de Heer. Zacharias schrikt natuurlijk. Maar de engel zegt: ‘Wees niet bang, Zacharias, je gebed is verhoord: je vrouw Elisabet zal je een zoon baren, en je moet hem Johannes noemen.’ Johannes betekent ‘God is genadig’.
En de engel gaat nog verder. Het duizelt je als je zijn woorden hoort. Een ongelofelijk bericht. Zacharias zal het echter wel geloven, zo rechtvaardig en gelovig als hij is... Maar wat valt hij hier dan door de mand. ‘Hoe kan ik weten of dat waar is? Ik ben immers een oude man en ook mijn vrouw is al op leeftijd.’ Hij heeft natuurlijk helemaal gelijk. Als je kijkt naar de situatie – Herodes, onvruchtbaar, oud – dan valt er eigenlijk niets te verwachten. Dat is helemaal waar, ténzij God zelf ingrijpt. En de vraag is dan: reken je echt op God en heb je verwachting van Hem?
Betrokken
Verwacht u nog wat van Hem? Het is de aloude spanning tussen belofte en vervulling. Lucas laat die spanning direct voelen bij het begin van zijn boek door zijn eerlijke beschrijving van de mensen en hun situatie. Waarbij Gabriël het Zacharias flink kwalijk neemt dat hij zo sceptisch is.
Zacharias zal vanaf nu tot aan de geboorte van de zoon niet kunnen spreken. Dat wordt vaak gezien als straf en misschien zit dat er ook wel een beetje bij. Maar het is vooral een teken. ‘Wie niet luistert, heeft niets te zeggen, moet zwijgen.’ ‘Hoe kan ik weten dat het waar is?’ Het lijkt zo’n logische vraag. Maar hier toont de zo vrome, gelovige, rechtvaardige Zacharias een doodlopende weg. Want wat hier vooral meespeelt, is dat hij zichzelf er als het ware buiten zet. Hij wil het van een afstandje bekijken. En dan zal hij wel z’n oordeel geven.
Wanneer het gaat over de betrouwbaarheid van de dingen die gebeurd zijn (Lucas 1:1-4), dan gaat dat niet buiten Zacharias om. En dan gaat dat niet buiten u om, en jou en mij. ‘Kennis’ van God is nooit los verkrijgbaar. Het heeft altijd alles te maken met onszelf. Dat zie je hier, bij de zoon die toch geboren wordt.
Je ziet het bij de mensen, hoe ze op deze Johannes reageren.
Je ziet het in de geschiedenis hierna bij Maria. Nooit gaat de kennis, de openbaring van God buiten jezelf om.
Je bent er zelf helemaal bij betrokken. Of niet.
En soms, zoals hier, ben je er ondanks jezelf bij betrokken.
Zacharias zal zwijgen. Zo heeft hij lang de tijd om te overdenken wat er gebeurde en waarom hij reageerde zoals hij deed.
Wat verwacht u van God?
Mark Janssens is predikant van de NGK Utrecht.