Het boek Daniël
1975-06-13
De vergeten profeet- Jaargang 19
- nummer 24
Ook aan het hof van Babel is vele malen het profetisch woord gesproken.
Maar hoeveel indruk het ook maakte, het is al spoedig weer verdrongen.
De waarheid wordt in ongerechtigheid ten onder gehouden, heeft Paulus geschreven aan de gemeente te Rome. Bewijzen voor die uitspraak zijn er in de Schrift in overvloed te vinden.
Zelfs in de annalen van het Babylonisch hof zijn documenten aanwezig die van de waarheid getuigen.
En terecht verwijt Daniël aan Belsazar, dat hij zich niet heeft verootmoedigd, maar integendeel zich tegen de Heer des hemels heeft verheven, hoewel hij alles wist wat er met Nebukadnezar was gebeurd.
Met het profetisch woord is ook de profeet zelf in vergetelheid geraakt.
Ondanks de hoge positie, die Daniël onder de grootste koning van Babel heeft ingenomen is er niemand in de feestzaal die aan hem denkt. De situatie heeft genoeg overeenkomst 'met vroegere gelegenheden, toen al de wijzen evenmin als nu bij machte waren om dromen uit te leggen, verborgenheden te onthullen en knopen te ontwarren. Maar desondanks denkt niemand aan de man, die daartoe wel in staat gebleken was.
Eerst als geruchten over het gebeurde zijn doorgedrongen tot de koningin - waarmee wel bedoeld zal zijn de koningin-moeder - en zij de feestzaal binnen is gegaan, wordt Daniël weer in het licht gezet.
Veel malen en op veel wijzen heeft God gesproken. Tot Israël, maar ook tot vele anderen. Van Adam tot Noach en van Sem tot Abram zijn Gods woorden uitgegaan tot alle mensen. En altijd zijn er mogelijkheden geweest profeten te vragen naar de boodschap, die in Gods geheimschrift is vervat.
Maar de profeten zijn en worden vergeten; de mensen gaan door op eigenwillige wijze te zoeken naar een verklaring van hetgeen te wonderlijk is. Ze maken er maar wat van; en ze bekeren zich niet,
hoewel ze het kunnen weten, zodat ze geen verontschuldiging hebben.
Het geheim onthuld
Het schrift aan de wand heeft nog niet al zijn geheimen prijs gegeven.
Nog steeds weten we niet precies wat er voor tekens op de kalk te zien zijn geweest. Dat Babels geleerden zelfs nier" in staat waren het geschrevene te lézen wijst wel in de richting van iets heel buitengewoons.
Vermoedelijk was het een soort rebus; men denkt aan letters of tekens, die gebruikt werden om bepaalde gewichten aan te duiden, een mina, een sikkel en tweemaal een perees. (Het zal voor velen niet duidelijk zijn waarom -het woord ufarsin in de verklaring voorkomt als Peres; de verklaring is simpel: ufarsin betekent "en twee peres of perees".) Is deze opvatting juist, dan wordt de ontsteltenis van de koning en zijn machtigen nog te meer verklaarbaar: een plotseling verschijnende hand, die zoiets schrijft als: kilo, kilo, ons en tweemaal een half ons.
Als deze woorden dan alleen maar door afkortingen of misschien wel door symbolen worden weergegeven is het inderdaad wel onmogelijk achter de juiste betekenis te komen. Het blijft een gissing of het werkelijk zo is geweest, maar het is een gissing, die in elk geval duidelijk kan maken hoe 6nduidelijk dit schrift geweest moet zijn voordat Daniël de oplossing gaf.
En door de oplossing wordt het raadsel ineens doorzichtig. Het schrift beeldt geen zelfstandige naamwoorden uit, maar werkwoordsvormen en is te lezen als: geteld, geteld, gewogen en in tweeën gedeeld - waarbij het woord Peres bovendien nog een woordspeling geeft met de naam Perzen.
Mene; God heeft het koninkrijk gesteld en er een eind aan gemaakt.
We kennen de uitdrukking, die wel aan deze gebeurtenis ontleend is, "Uw dagen zijn geteld", in de betekenis "Het is nu spoedig afgelopen". Mogelijk heeft echter het woord van Daniël een zwaarder geladen inhoud: God heeft de optelsom van uw koningschap voltooid en nu wordt u de rekening gepresenteerd. Hoe hoog die rekening is opgelopen blijkt uit het vervolg: gij zijt in de weegschaal gewogen en te licht bevonden.
Een man van groot gewicht, dat was Babels koning zeker in de ogen van de wereld. Maar God weegt beter.
Ook bij de heidenen kent men de gedachte, dat het gewicht door mensen iemand toegekend slechts zeer betrekkelijk is, en dat het gewicht door de goden vastgesteld beslissend is. In Egypte zijn brede beschrijvingen van het wegen van mensen na de dood; hun gewicht bepaald hun eeuwig lot en wee degene die te licht bevonden wordt In later tijd wordt ook bij de Joden veelvuldig de voorstelling gevonden van het wegen in het gericht. Mogelijk zijn ook in Babel deze dingen niet onbekend geweest; dan spreekt dit woord niet maar van het einde voor Babel, maar ook van een blijvend gericht over deze mens: gij zijt gewogen.
En wat zal het lot zijn van ieder die door God te licht bevonden wordt?
En ook het rijk wordt gebroken.
Het grote Babel! Het is machtig geweest, zózeer dat het typerend kan zijn voor al wat aan mensenwerk wordt tot stand gebracht.
Maar het is van korte duur. Slechts drie kwart eeuw heeft het gouden hoofd geflonkerd en dan gaat de mach over, nee, wordt de macht over gegeven aan het volgende rijk.
Totdat eens de tijd van het laatste mensenrijk gekomen zal zijn. En ook dan zal gelden: geteld, geteld, gewogen en aan stukken!