Volgers van Jezus
2012-12-08
Soms kom je een boek tegen waar je al lezende blij van wordt. Zo’n boek is voor mij Volgers. Het beschrijft het leven en werk van een aantal mensen die de wereld hebben veranderd door hun geloof in Christus. Het wordt je dan weer duidelijk dat geloven een geweldige uitwerking kan hebben, wat je kan helpen als je eigen geloof wat sluimert.- Jaargang 56
- nummer 24
In het boek worden mensen beschreven als Augustinus, Calvijn, Whitefield en C.S. Lewis. En ook Nederlanders als Groen van Prinsterer en Kuyper, theologen als John Stott en Stanley Hauerwas, de Canadese filosoof Charles Taylor en de zanger en tekstschrijver van U2, Bono. Een aantal min of meer bekende christenen is gevraagd in een paar bladzijden hun eigen ‘held’ te beschrijven. Van een tweetal wil ik iets meer vertellen.
Open brief
George Whitefield leefde in de achttiende eeuw. Aanvankelijk was hij prediker in de Anglicaanse Kerk in Engeland, maar hij was veel te vurig gericht op bekering en werd als een onruststoker gezien. Door zijn besef van eigen onverdiende genade was hij zeer betrokken op de allerarmsten; in Engeland de mijnwerkers, in Amerika de negerslaven.
Whitefield reisde op verzoek van de gebroeders Wesley naar Amerika om daar iets te doen voor weeskinderen.
Zo ontstond Bethesda. In totaal reisde hij dertien keer naar Amerika.
Door zijn geweldige preken heeft hij veel betekend voor de eerste Grote Opwekking in Amerika (1727-1750).
Ver voor de afschaffing van de slavernij zette hij zich in voor negerslaven, door een open brief tegen de wrede plantage-eigenaren. Een brief die zeer bekend werd, mede door zijn contact met Benjamin Franklin, één van de stichters van de Amerikaanse republiek. Ook zette Whitefield een landbouwproject voor negers op, Nazareth.
Dankzij Whitefield herkenden de negers zich in het Israël ten tijde van de uittocht. Spirituals als Nobody knows the trouble I’ve seen. Nobody knows but Jesus geven dat gevoel goed weer.
De grootste vreugde van Whitefield was de vreugde in God. Net als de puriteinen verbond hij een diep ontzag voor de heiligheid van God met gevoel, bevinding, een jaloersmakend verlangen naar heiliging en een grote bewogenheid voor de samenleving.
Zijn geweldige inzet is inspirerend.
Hij heeft naar verluidt meer dan 40.000 keer gepreekt. Hij overleed op 55-jarige leeftijd.
Verdediging
Als erudiet denker en schrijver van fantastische verhalen was C.S. Lewis totaal anders dan Whitefield. Hij was buitengewoon belezen in de klassieke en meer eigentijdse literatuur en was als jongen overtuigd atheïst. Maar met zijn rotsvaste overtuigingen en rationele redeneringen liep hij uiteindelijk vast op God zelf.
Na zijn bekering heeft hij zijn verbeeldingskracht en argumentatievermogen volledig in dienst gesteld van de verdediging van het christelijk geloof. Lewis meent dat onze normen en waarden gebaseerd zijn op een universele en heilige orde; wie denkt die normen en waarden in de mens zelf te situeren, schaft de humaniteit van de mens af.
De manier waarop hij vrijmoedig en zeer rationeel polemiseert ter verdediging van het christelijk geloof heeft veel mensen geholpen en geïnspireerd in hun eigen situatie vrijmoediger over hun geloof te praten. Met zijn verhalen als de Kronieken van Narnia, populair-theologisch werk als Brieven uit de hel en zijn gedichten en essays boeit hij nog steeds, al is er vandaag de dag veel minder plaats voor het ratio en meer voor de beleving, de ervaring.
Mannen
Wat mij aantrekt in een boek als dit is het idee dat het christelijk geloof toch nog zo gek niet is. Vandaag de dag voel je je als gelovige in sommige kringen iemand uit een voorbije tijd, iemand die niet kan meekomen. Als je dan leest over mensen die ook in onze tijd duidelijk laten zien hoe hun geloof vanzelfsprekend een plaats in hun leven heeft, is dat inspirerend.
Tegelijk is het ook lastig, omdat je het gevoel kunt krijgen dat je eigen leven maar zo weinig voorstelt in vergelijking met deze ‘reuzen’ in het geloof.
De uitwerking van de levensbeschrijvingen is erg verschillend, zodat de relevantie voor de lezer steeds weer anders is. Jammer dat er alleen mannen worden beschreven. Het is mij niet duidelijk waarom bijvoorbeeld Moeder Teresa een Florence Nightingale geen plaats hebben gekregen. Is geloven dan toch mannelijk?
Nijhoff. R,A, (red.) (2012), Volgers.
16 christenen die onze wereld hebben veranderd. Van Augustinus tot Bono.
Buijten & Schipperheijn, Amsterdam.
160p. € 14,90.
Ide Zinkstok is neerlandicus en lid van de NGK Ede.