De "lijdensweken"
1974-03-15
We verkeren momenteel in wat van oude tijden af de lijdensweken genoemd worden - de zevental weken, die aan Pasen voorafgaan en waarin het lijden van Christus in het bizonder overdacht wordt.- Jaargang 18
- nummer 11
't Is algemeen bekend dat de grote Reformatie niet zo bizonder gesteld was op de zgn. christelijke feestdagen, maar het accent legde op de zondag als de dag waarop de gemeente van Christus samen kwam om Gods Woord te horen, de sacramenten te gebruiken en de armen te gedenken. Hierbij mag echter niet vergeten worden, dat men ook geregeld in de week naar de kerk ging. In Genève werd elke dag in de week gepreekt, ook in Nederland ging men op door de weekse dagen naar de kerk. Of men met het oog op de zondagsviering daarom tegen de viering van christelijke feestdagen was is een argument, dat nog wel eens nader mag worden bekeken. Verzet tegen Roomse gedachten en praktijken zullen wel de voornaamste rol hebben gespeeld.
Nu zijn niet alle christelijke feestdagen van, om zo te zeggen, Roomse origine. Reeds voor de kerk verroomst was, is er al sprake van christelijke feestdagen.
Reeds omstreeks 150 n.C, is er verschil in de datum waarop men in het Oosten en Westen het Paasfeest vierde en doet Polycarpus, bisschop van Smyrna. een poging daarin eenheid te brengen. Volgens een mededeling van Schotel in zijn bekende boek over De openbare eredienst der Nederl. Herv. Kerk in de 16e, 17e en 18e Eeuw is het Paasfeest het oudste der christenheid, "het feest der feesten", en klimt het tot de apostolische tijden op.
Maar al vroeg ging in de Oude Kerk daaraan een vastentijd vooraf. Aanvankelijk duurde deze veertig uur, later treedt in dit opzicht grote verscheidenheid op.
Te Rome vaste men drie gehele weken, uitgenomen op sabbath.
Te Constantinopel zeven weken, totdat eindelijk het veertig dagen vasten overal werd ingevoerd, aldus Schotel, 2e druk, pag. 222.
Bizonderheden laten we daar.
In de kerken van de Reformatie in Nederland werd het vasten vervangen door de prediking men ontkwam nu eenmaal niet aan ingewortelde gewoonte, maar drukte er wel een eigen stempel op. Dat was in dit geval het stempel van de prediking. Tegenwoordig is het aantal zondagen, waarop over het lijden van Christus gepreekt wordt zeven. Althans in verschillende kerken.
Het is mij onbekend of in onze vrijgemaakte kerken de hand gehouden wordt aan deze zeven "lijdenszondagen", We hebben er geen speciaal gebod voor in de Bijbel. Ook is mij althans geen kerkelijke overeenkomst bekend, die hierover een uitspraak doet.
Hier is alleen sprake van een algemene gewoonte, die geheel of gedeeltelijk vermoedelijk ook wel in verschillende van onze kerken zal gevolgd worden.
En wanneer we zien welk een ruimte in de Evangelieën aan het lijden van Christus wordt gegeven, valt er wel iets voor te zeggen om een aantal zondagen, voorafgaand aan het Paasfeest, daaraan speciale aandacht te geven.
Speciale, want kruis en opstanding hebben altijd het hart van de christelijke prediking te zijn.
Maar àls dat dan gebeurt, dan is er alle reden voor om elkaar er op te wijzen dat dat lijden dan ook verkondigd moet worden in al zijn bijbelse facetten, zoals we die vinden in Oude en Nieuwe Testament, in de Evangeliën, en de brieven en in de Openbaring van Johannes. Want er wordt tegenwoordig veel over Jezus Christus en Zijn Kruis gesproken en geschreven. We weten daar allemaal wel het een en ander van.
De lijdende Knecht des Heren wordt getrokken in het kamp van de revolutionairen, van de martelaren, van het loutere voorbeeld.
Er worden "alternatieve" verzoeningsleren voorgedragen.
Natuurlijk kan het niet de bedoeling zijn van de prediking daar breed op in te gaan. Het positieve zal altijd boven het polemische moeten uitgaan. Maar we kunnen aan dit alles toch niet voorbijgaan.
We zullen het in ons achterhoofd moeten hebben m.i. om in deze tijd de gemeente het lijden van Christus recht te doen verstaan, zodat ze innerlijk gewapend wordt tegen allerlei theorieën, die aan het evangelie van het lijden en sterven van de Here Christus te kort doen.
Zo gezien is er wellicht extra reden om in deze weken het lijden van Christus aan de gemeente te verkondigen - in het licht van Pasen uiteraard. En dan gaat het natuurlijk niet om dogmatische verhandelingen, maar om preken, bediening van het Woord aan de gemeente.