GRAZIGE WEIDEN
1974-03-22
In de dertiger jaren werd in Nederland een film verboden, die Grazige Weiden werd genoemd, Green Pastures Na de oorlog is ze toch vertoond, maar toen gebeurde wel meer dat voorheen niet kon. In die film speelden negers, hoe ze zich de "hemel" voorstelden; althans hoe ze het God-met-ons beleefden. Daarbij werd God als een welgedane neger uitgebeeld met strohoed en dikke sigaar; zijn geliefde kinderen dansten in een speelweide, gelegen aan een stroom waarin gebaad werd. Het geheel ontleende zijn titel natuurlijk aan Psalm 23: Hij zal mij leiden aan rustige wateren, doen neerliggen in grazige weiden.- Jaargang 18
- nummer 12
Alle volken van alle tijden hebben zich voorstellingen gemaakt van een heilstaat, "Een dorstige droomt en zie hij drinkt", zei Jesaja, die daarmee de zogenaamde wensdroom aanduidde. Wat een wonder, dat een slavenvolk droomt van een lui leventje; dat het zijn God ziet als een der hunnen, maar dan in de status van een rijke Meester. Zulke wensdromen kennen we allen. Ze maken onze verborgen wensen openbaar en duiden aan, wat we te kort komen.
Nu, daarover gaat het volgende niet. Waar we vandaag over spreken is een gans andere zaak. En om verwarring met het voorgaande te voorkomen stellen we dat even met nadruk vast.
Enkele jaren geleden verscheen een bescheiden boekje van een psychiater-arts, dr Teunissen, onder de titel "Paradijselijke Visioenen".
Mijn exemplaar van dit schone boekje is vermoedelijk aan een goede vriend uitgeleend, want het is verdwenen met achterlating va? een reeks kostelijke herinneringen. Deze visioenen waren - naar Ik me meen te herinneren - door een vakman opgetekend, die niet liet blijken de Bijbel te kennen. Niettemin was het "materiaal" van die visioenen zo boeiend, omdat ze in alles aan de Bijbel herinnerden.
Bij wensdromen komen die dingen naar voren, welke aan de dromer ontbreken. De een mist dit - de ander dat. Daarom zullen geen twee wensdromen dezelfde inhoud hebben. Maar bij de visioenen waar het hier om gaat komen de beelden wel en terdege op hetzelfde neer.
Het waren visioenen van een aantal personen, die aan de rand van de dood dan wel schijndood waren geweest. U weet wel, uit uw eigen omgeving wellicht, wat de ervaringen zijn van iemand die nagenoeg verdronken is geweest. Na de mislukte pogingen om het leven te redden komt een periode van angst en paniek - welke gevolgd wordt door een volkomen ontspanning en vredige overgave. Een van mijn vrienden, die als jongen eens vrijwel verdronken is, herinnert zich bijvoorbeeld het ogenblik, dat hij kalm op zijn rug was gaan liggen.
Dat is, naar ik meen te weten, een vrij algemene ervaring.
Maar niet algemeen bekend is, wat de psychiater-arts optekende uit de mond van een aantal ondervraagden, die van de verdrinkingsdood waren gered of die schijndood waren geweest. Dat is: het visioen van de grazige weiden.
Dat visioen wordt niet door allen precies gelijk beschreven. Er blijven verschillen in details. Maar de hoofdzaken zijn deze. Ze hebben een groen veld gezien of groene weiden, waarin een rivier en aan weerszijden daarvan geboomte. Vooral het groen maakte zulk een indruk, dat een woord als smaragd tekort schiet bij de beschrijving. Een zei, dan het normale aardse groen pijn deed aan zijn ogen, toen hij tot het bewustzijn terugkeerde. Het gevoel, dat hier bij behoort, is dat van extatische blijdschap en grote vrede.
Nu eerst iets anders. Waarom is de bewoner van een stinkende fabrieksstad zo uitgelaten als hij in de zuivere Veluwse bossen komt?
Waarschijnlijk omdat hij voor een ogenblik bevrijd is van de beklemmende geuren en gevaarlijke stoffen. En waarom kunt u zo "vrij en frisser ademhalen", als u eens bij goede vrienden een fijn bezoek brengt? Waarschijnlijk omdat u een ogenblik uw dagelijkse zorgen kwijt bent en eens in een gezond geestelijk klimaat ademt. Het kwijtzijn van onze last, al is het ook maar voor korte tijd, kan dus zo'n weldaad zijn.
Welnu, terug naar de paradijselijke visioenen, Misschien is een deel van de extatische vreugde, die bij dat visioen behoort, wel de afwezig-
held van onvrede, zonde, demonie. Aan de voorportalen van de eeuwige tabernakelen kan geen onvrede heersen. Daar eindigt het rijk van de Satan. Of, zoals een dichteres zei: waar gouden de portalen zijn hoe zullen daar de zalen zijn!
Die grazige weiden aan een rivier, welke met bomen is beplant, vindt u op verscheidene plaatsen in de Bijbel. Die het boekje leest die merke daar op. Wat een vakman als een psychiater vastlegt aan wetenschappelijk "materiaal", kunt u niet negeren, wanneer het duidelijk aan de Schrift appelleert.
Het eerst denkt u aan Openbaring 22. Aan Johannes werd het nieuwe Jerusalem getoond, verlicht door de heerlijkheid van God. Uit die stad stroomde een rivier, fonkelend als kristal, met water des levens er in. Aan beide zijden stond leven-brengend geboomte, dat twaalf maal per jaar vrucht voortbrengt, elke maand. De bladeren zouden volkeren gezond maken. Er zal niets zijn, wat Gode niet behaagt. En aan Johannes werd verzekerd, dat dit alles niet slechts een toekomstbeeld inhield, maar in feite al bestond. 1) Het water des levens is nu al beschikbaar voor alle dorstigen.
Vervolgens denkt u ook aan de profeten. Eerst Ezechiël,") die wateren uit de tempel zag vloeien. Aan weerszijden van de beek was geboomte en het water maakte de "zee" (de volkerenzee?) gezond. 3) Ja, overal waar die beek kwam, kwam het leven mee. 4) De bomen aan weerszijden zouden van maand tot maand nieuwe vruchten voortbrengen: vruchten tot spijs en blad tot heling. 5) Daarna denkt u aan Joël 3 : 18. Die profeteerde van de eeuwige gelukzaligheid der kerk en de ondergang van haar vijanden: dan zal een fontein van het huis des Heeren uitgaan en het dal van Sittim besproeien.
Bij Sittim moogt u denken aan Israëls zonde, waartoe Bileam het volk had verleid: het afhoereren van Israëls God. 6) U moogt Sittim ook zien als het voorportaal van het beloofde land. 7) Maar de levendmakende rivier "besproeide" ook het dal van Israéls zonde en maakte het een doorgang tot het eeuwige leven.
Tenslotte moogt u in dit verband ook nog denken aan Zacharia 14: 8.
Die profeteerde, dat er levende wateren uit Jerusalem zouden stromen, zowel 's zomers als 's winters, dus aan geen seizoenen gebonden.
In het oude testament is langzamerhand iets aan het licht gekomen van wat ons te wachten staat. Profeten kregen glimpen te zien. In raadselspreuken werden klanken doorgegeven, visioenen getekend.
Weliswaar ligt de zaligheid des Heeren boven wat menseIijke ogen hebben gezien, gaat verder dan oren hebben gehoord 8) en is schoner dan in een mensenhart kan opwellen. Maar wat profeten hebben gemeld is niet hun wensdroom, geen misleiding - maar een stukje openbaring, Daar kunt u staat op maken. En wanneer eindelijk de Heiland in zijn gelijkenis van de rijke man en de arme Lazarus ons iets over heden en toekomst leert - dan gebruikt Hij geen misleidende coulissen; al .blijft, zijn eigenlijke boodschap centraal staan tussen die coulissen.
Na de publicatie van de psychiater komt onze reactie. De uwe en de mijne. Net als bij de vondst van de Dode Zee-rollen. Zouden de gevonden handschriften de Bijbel bevestigen? En zo ja? En zo nee?
Gelukkig bevestigden de vondsten, die van veel oudere datum waren dan de oudste bekende handschriften, de ons bekende Schriftgedeelten.
Heerlijk. "De Bijbel heeft toch gelijk" - zoals een bekend boek tot titel draagt, Maar die titel bergt de veronderstelling in zich, dat de Bijbel ook wel eens ongelijk had kunnen hebben. En daarom voldoet die titel u niet helemaal. Al blijft de inhoud van het boek machtig interessant. Al blijven de Dode Zee-rollen machtig interessant.
Zo ongeveer zal uw reactie wel zijn op de visioenen der grazige weiden.
De profeten hadden dus toch gelijk, naar het schijnt. Maar dat gelijk hád de Heere al, voor de psychiater zijn notities maakte. Al blijven zijn notities machtig interessant.
Het is immers altijd heerlijk om in de schepping, in de geschapen wereld Gods, de werken van zijn hand te herkennen? Die werken zijn als letters: die ons de onzienlijke eigenschappen van God de Heere zichtbaar maken, namelijk zijn eeuwige kracht en Goddelijkheid. 9) En wie dat ziet die merke daar op. Niet uit nieuwsgierigheid en met ongelovige twijfel - maar met de zalige voldoening: de Bijbel heeft altijd gelijk.
Zou ú niet willen zien wat Paulus heeft gezien? Zou u niet willen horen wat zijn oren hebben vernomen? 10) Hij is in de "derde hemel" geweest.
Hij zegt dat hij "in het paradijs" is geweest. Dat was dan misschien nog niet de "hemel der hemelen", waar God woont, Daar hebben Stefanus en Johannes mogen binnen kijken. Maar voor Paulus was de derde hemel reeds "onuitsprekelijk".
Weet ú wat de eerste en de tweede hemel bevatten? Wij raken hier aan dingen, die niet in kaart te. brengen zijn. Weinigen van ons zijn aan de grens geweest en teruggekomen. Maar wat zij ons melden doet alleen maar denken aan Gods beloften van grazige weiden.
1) Op. 22 : 1,2 en 17 - 2) Ez. 47 : 7, 12 - 3) id. : 8 - 4) id.: 9 - 5) id. : 12 - 6) Num. 24 : 1 - 7) Joz. 3 : 1 - 8) Jes. 64 : 4 en 1 Cor. 2 : 9 - 0) art. 2 Ned. Gel. Belijd. - 10) 2 Cor. 12.