Meervoudig verbonden
2013-02-09
In de afgelopen jaren zijn er over de Israël-problematiek twee geschrift en verschenen die sterk de aandacht hebben getrokken. Het eerste is het zogenoemde Kairos-document Het Uur der Waarheid, van Palestijns-christelijke zijde (2010), en het tweede, in reactie daarop, het manifest Onopgeefb aar Verbonden, uit de rechterhoek van de PKN (2011).- Jaargang 57
- nummer 3
Beide geschrift en beroepen zich op Israëls profeten. Het ene legt de vinger bij de schreeuw om recht die bij die Godsmannen tegen Israël klinkt, het andere vraagt aandacht voor het toekomstvisioen dat die profeten voor Israël schilderen.
In 2008 had de Synode van de Protestantse Kerk al een stuk het licht doen zien, getiteld Het Israëlisch-Palestijnse confl ict in de context van de Arabische wereld van het Midden-Oosten, een gematigd stuk. Het boek dat hier nu besproken wordt, is naar aanleiding van deze publicaties voortgekomen uit een aantal rondetafelgesprekken, uitgaande van IKV, Pax Christi, ICCO, Cordaid en de Dienstenorganisatie van de PKN.
De toon die in Het Uur der Waarheid en Onopgeefb aar Verbonden te beluisteren valt, maakt duidelijk dat het gesprek over Israël zich nog steeds en in toenemende mate door emoties kenmerkt.
Het onderhavige boek bedoelt het vastgelopen gesprek weer vlot te trekken. Is dat gelukt?
Vervulling
De titel Meervoudig verbonden heeft iets onduidelijks en kan slaan op de band die enerzijds met Israël, maar anderzijds ook met de Palestijnen gevoeld wordt. En van een onderlinge verbondenheid tussen de verschillende auteurs is niet veel te merken. Een conclusie is dat de uitleg van de Bijbel bij dit onderwerp meer voor verdeeldheid dan voor eensgezindheid heeft gezorgd.
Het meest thuis heb ik me gevoeld bij de bijdragen van Plaisier, Reitsma en Buijs. Plaisier legt grote nadruk op de trouw van God, die wel iets anders is dan zoetsappigheid. Het is deze trouw die voor de onopgeefb are verbondenheid met Israël zorgt en waardoor heel Israël behouden wordt. Plaisier schrijft vervolgens: ‘Paulus vult dat niet verder in. Het lijkt me niet dat wij dan moeten proberen meer te weten.’ Dat is voorzichtig gesproken.
De beloft e aan Israël, ook van het land, gaat volgens Plaisier door het kruis en de dood van Jezus heen en opent zo het uitzicht op het verloste Godsvolk op de nieuwe aarde.
Hoe goed mij deze voorzichtige terughoudendheid van Plaisier ook doet, ik denk toch dat we ook van een vervulling van de ‘land-en-volkbeloft e’ aan Israël in de tijd vóór de grote toekomst mogen spreken, in die zin dat beide beloft en een uitbreiding ondergaan. Abraham is door het lijfelijke Israël en het land Kanaän heen vader van vele volken en erfgenaam van de wereld geworden (Romeinen 4:18 en 13).
Met instemming noteer ik nog twee uitspraken van Plaisier: ‘Het verschil tussen Jood en niet-Jood heeft geen heilsbetekenis meer.’ En: ‘Het is onjuist om op grond van teksten uit de Bijbel een bepaalde politiek te rechtvaardigen.’ En Reitsma schrijft ‘… dat het christendom niet op dezelfde wijze als jodendom en islam territoriaal van aard is’.
Op dat laatste gaat Govert Buijs in het laatste hoofdstuk van het boek indringend en overtuigend door. De stichting van de Joodse staat is geen openbaringsfeit.
Kinderen
Ten slotte nog een duit in het zakje mijnerzijds. Dringt het wel voldoende tot ons door dat wij, als we het over Israël hebben, anders dan bij Ismaël, aan een geestelijke werkelijkheid raken? Als we met Paulus de wonderlijke geboorte van Isaak overwegen – niet naar het vlees verwekt, maar uit de beloft e geboren (Galaten 4:23) – dan is het toch niet zo vreemd dat verderop in de Schrift bijvoorbeeld door Paulus aan de naam Israël een vergeestelijkte uitbreiding en beperking wordt gegeven? ‘Niet hij is een Jood, die het uiterlijk is (…) maar hij is een Jood die het in het verborgene is (…) naar de Geest, niet naar de letter’ (Romeinen 2:28-29).
Op deze geestelijke manier kunnen alle gelovigen, of ze Jood zijn of niet, kinderen van Abraham en Sara heten (Galaten 3:29). Zou dat niets te zeggen hebben over de uitleg van de kerntekst in het hele debat: ‘en alzo zal geheel Israël zalig worden’ (Romeinen 11:26)?
Plaisier, A. en Spronk, K. (red.) (2012) Meervoudig verbonden.
Nieuwe perspectieven op vragen rond kerk, Israël en Palestijnen. Boekencentrum Zoetermeer 2012. 144p.
€ 14,50.
Drs. Henk de Jong is emeritus predikant van de NGK Zeist.