WATER
1973-08-31
"Broeder Mac Soandso ligt in het ziekenhuis", zei de predikant in het kleine Schotse kerkje. "U kunt hem niet bezoeken, maar misschien stuurt iemand hem wat whisky - dat mag". Er ging een lach door het kerkje. Ja waarlijk, een Schot lacht als hij het woord whisky hoort; als het moet ook in de kerk. En overmits bezoek en bloemen niet toegestaan waren, maar Mac Soandso toch een broederlijke hartversterking nodig had, was de predikant uitermate toepasselijk, door deze deur voor de christelijke naastenliefde te openen.- Jaargang 17
- nummer 31
Dat zei ik hem dan ook, toen ik hem enkele dagen later - hoogst toevallig - tegen het lijf liep en we een lang gesprek konden hebben.
Hij vroeg me waarom ik gelachen had in de kerk. Ik zei: om die whisky. En ik zei erbij: ik hoor in Nederland al een predikant een geschenk in spirituele natura aanbevelen! Hij vroeg: heeft ook Paulus niet Timotheüs aanbevolen eens wat anders dan water te drinken met het oog op zijn zwakke maag? Ja, dat heeft Paulus. En de Spreukendichter beval sterke drank aan voor stervenden en bitterbedroefden.
Dat gaf een heel gesprek. Over water. En over sterker dranken dan water. Over het drankmisbruik in Schotland, waar een op de tien gezinnen een alcoholist oplevert. Over de achtergronden van alcoholisme: de vlucht uit de werkelijkheid. En over de geneeswijzen daarvan.
De predikant zei, dat het orthodoxe christendom het alcoholgebruik was te lijf gegaan als de hoofdzonde van de mensheid. En ik dacht aan de tijd, waarin wijlen N. Baas - de columnist van Even Parkeren het artikel van de week in De Reformatie schreef, waarbij hij dikwijls propaganda voor de blauwe knoop maakte. Samen waren we het er over eens, dat het alcoholisme eerder een symptoom dan een zonde genoemd moet worden - welk symptoom overigens alle zorg nodig heeft!
Zo kwamen we verder. Toen ik hem op de proef stelde door tijdens het gesprek een drankje aan te bieden koos hij geen whisky maar bier; vanwege de warmte. Dies prees ik hem om zijn matigheid. Hij weerde dat compliment af met te zeggen: er is niet veel verschil tussen water, bier en whisky. Bier is in hoofdzaak water en whisky betekent van huis uit gewoon: water. Daar keek ik van op. Jazeker, ging hij verder, het is een Keltisch woord en het betekent water.
Iemand in Campbeltown zei me eens dat het Tarbert Loch gevuld zou zijn met whisky - vertelde ik - en ik had hem geantwoord dat deze wetenschap een hele troost moest zijn, wanneer je in het Tarbert Loch overboord mocht slaan. Zeker - zei onze dominé - daar had die man gelijk aan; het 'I'arbert Loch staat tot de rand vol met whisky, dat is water. Ik geloofde het nog maar half.
Maar hoe noemen de Russen hun sterke drank? vroeg hij. Wodka, zei ik prompt, Nu dan, was het antwoord, dat betekent ook water! En wat zeggen de Denen? vroeg hij verder. Aquavit. Nu dan, aquavit, levenswater, water des levens. En wat zeiden de Indianen, toen ze ermee vergiftigd werden? Vuurwater. Alstublieft!
Nog een opmerking van hem. Water in de wijn doen is fout, is drankmisbruik.
Maar een scheut whisky in een glas sodawater is goed tegen de dorst. Proeft u het verschil?
Nu verzeker ik u, dat dit onderwerp niet het enige was dat we besproken hebben. We zijn ook op zijn preek ingegaan - en dat hoort u misschien een andere keer. Maar voor vandaag is het onderwerp water nog lang niet uitgeput. Want welke rol speelt het water in ons mensenleven!
De ongeboren mens wordt gedragen in het vruchtwater. De geboren mens wordt gewassen in water. Gedoopt in water. Vele malen van zijn onreinheid bevrijd door water. Zijn lichaamscellen zijn hoofdzakelijk gevuld met water. Als na een ziekte, na een ontbering, onze "jeugd terugkeert" "dan is dat, omdat de tonus zich herstelt - de vochtspanning in huid en spieren terugkomt. Na een operatie, na bloedverlies, wordt ons lichaamsvocht aangevuld met zout water. Bij de gezondheid van ons lichaam speelt de waterhuishouding een grote rol, Zelfs de gestorven mens wordt gewassen met water, eer hij aan de schoot der aarde wordt toevertrouwd.
Waar het water een ...0 belangrijke rol speelt is het niet verwonderlijk, dat het water ook veel overdrachtelijke betekenissen kreeg, Als iemand "op water en brood" wordt gezet, wordt hij tot een levensminimum teruggezet maar blijft in leven. - Het doopwater, doodgewoon aqua di pornpa, heeft de schone naam van bad der wedergeboorte ontvangen. - Elk punt op de stafkaart is geregistreerd naar de hoogte boven of onder A.P., dat is het Amsterdamse waterpeil.
- Water wordt geacht te komen uit de sluizen des hemels. - De Arabieren, levend in droge streken, stempelen op hun munten: Allah is groot, Allah schept het water. - Ziedaar water, zei een Moors bekeerling, wat staat mijn doop in de weg?
Maar water stelt nog meer voor. De volkeren worden in de Openbaring gezien als de zee. Wanneer deze wereld met vuur is vergaan is de "zee" er niet meer. - De liefde wordt visionair gezien als de zee.
- De dood wordt door dichters gezien als een zee, of als een rivier. De Grieken noemden die rivier Styx, de Egyptenaren gaven hun doden een boot mee. Ja, de Egyptenaren gaven ongewenste kinderen prijs aan de dood, door ze in drijvende mandjes de Nijl op te sturen: "de geschiedenis van Mozes staat niet alleen. - Daarentegen zeiden de ouden: navigare necesse est, om in leven te blijven moet er gevaren worden.
Was het niet Petrus, die het wereldbeeld van voor Pythagoras citeerde, toen hij zei dat de wereld uit water was geschapen en in het water lag? En greep hij daarbij niet terug op Mozes, waar gesproken wordt van wateren onder de aarde?
Door het water is de mensheid eens nagenoeg vergaan. Door het water zijn de acht zielen van Mozes behouden en bewaard, inclusief wij die schrijven en lezen. Ja, het water speelt een enorme rol in ons bestaan.
Daarom is het ons niet onverschillig, wat we drinken. Ieder volk zijn eigen speciale drank, waarvan water de hoofdzaak is; maar allen drinken wij water. Hier op de Veluwe heb je - zo tussen de dertig en veertig meter diepte - ongelooflijk lekker water. Dat moet gletscherwater zijn, dat ergens bij Straatsburg in de ondergrond terechtkomt, geleidelijk onder .de Veluwe doorstroomt en in de Noordzee verdwijnt. Natuurlijk is het eindeloos gezuiverd, gefilterd en uitgewerkt: volmaakt bacteriënvrij. Maar nee hoor - we moeten flauw overheidswater drinken. Jammer. Particuliere pompen zijn verboden.
En dan mogen we nog niet mopperen vergeleken bij onze lezers, inzover die chloorwater drinken: afvalwater, dat met chemicaliën onschadelijk is gemaakt. Of fluorwater: goed voor onze melktandjes.
Het is de overheid, onze Big Brother, die deze elementaire grondstof in monopolie verstrekt. Evenals de telefoon, de electra, de vuilnisdienst, de gasvoorzieningei t, de postverzending, de riolering en al die andere public utilities, die elders door particuliere ondernemingen met goede winst maar concurrerend - worden verzorgd. Ja, het toekomstbeeld van onze maatschappij wordt wat duidelijker, wanneer we beseffen dat de kraan voor een levensbelangrijk element als water door één instantie kan worden dichtgedraaid!
En toch blijft de geringste gave van christen tot christen voorlopig: het reiken van een beker koud water. Zei de Heiland.
En toch wast al het water van de zee ons doopwater niet af. Zei een predikant uit de vorige eeuw.
Zo blijven we uitzien naar het avondmaal des Lams, waar wijn wordt geschonken. Zegt de Openbaring des Heren aan Johannes.
Aquavit - water des levens. Wie dat gedronken heeft krijgt in der eeuwigheid geen dorst meer. Zegt het Evangelie.