"Menswaardig sterven"
1973-08-31
Kort geleden las ik, dat de medische faculteitsvereniging van de Katholieke Universiteit in Nijmegen, een symposium van artsen, verpleegkundigen en geestelijk verzorgers het onderwerp "Menswaardig streven" ten gehore liet brengen. De belangstelling was zo groot, dat de helft van de aanvragers dit symposium kon bijwonen. Meer begrijpelijk daar dit vrijwel actueel is. De Nijmeegse farmatoloog prof. dr Van Rossum en de Amsterdamse internist prof. dr Van der Meer, voor velen bekend van de T.V. en de arts Thiadens waren de sprekers.- Jaargang 17
- nummer 31
Daar' dit onderwerp ook mijn belangstelling heeft, mogelijk velen met mij, wil ik graag met mijn woorden en mijn eigen visie daarover schrijven.
Prof. Van der Meer sprak speciaal over de angst, niet van de stervende zelf, doch van hen rondom van het bij zijn van de stervende. Meestal worden stervenden in een apart kamertje gelegd met gesloten gordijnen. Dus geïsoleerd. De bezoekers spreken niet meer gewoon, maar fluisterend. Volgens prof. Van der Meer is dit niet juist. De behoefte van de stervende wordt ontnomen door gespannenheid en menselijke warmte, wegens die gedempte atmosfeer van duisternis. Zonder spreken kan men naast de stervende zitten, met het vasthouden van zijn of haar hand. Dit geeft de stervende rust en aanleiding tot veel dankbaarheid. Bij degenen die er bij zitten kan er onmacht ontstaan tot een vlucht van gedachten over euthanasie. Hoewel dat daar niets mee te maken heeft.
Prof. Van Rossum voerde weer andere facetten van angst aan, dit bij de stervenden zelf.
In Engeland zijn er klinieken, waar deze mensen een cocktail van heroine en cocaine krijgen, zodat hun stemming overgaat tot een hiep, hiep, hoera stemming. In Amerika wordt in sommige klinieken L.S.D. toegepast. Een toenemend gebruik van psych-farmaca. Deze toediening gaat ten koste van minder medeleven van familie en vrienden. Prof. Van Rossum vindt deze ontwikkeling betreurenswaardig.
Ook komt nog een verpleegkundige aan het woord. Volgens deze verpleegster valt het haar op, dat de meeste stervenden contacten met de 1e jaars zoeken. Deze zijn vaak het meest en zien in de stervende "de mens". Veel verpleegsters, volgens deze verpleegkundige, zien meer het ziektebeeld. Verder zegt ze, 't gaat er om, als begeleider een warme medelevende persoonlijkheid, die zijn eigen zorgen en belangen op zij zet en volledig aandacht kan besteden aan die ene mens. Dit noemt ze dan helpen. Voor een dosis medicamenten pleit ze, zodat de stervende minder afhankelijk wordt om de pijn te bestrijden. De geruststellende werking is dan voldoende gebleken. Graag zou zij zien dat bij de stervende door de arts over het sterven gesproken wordt en de verpleegkundigen daarmee verder gaan.
In een interview zegt dr Thiadus: Het ziekenhuis is de minst geschikte plaats om te sterven. Hij zegt, de meest ideale en rustige omgeving is het eigen huis, te midden van familie en vrienden. Als dit onmogelijk blijkt omtrent een behandeling die uitsluitend in een ziekenhuis moet plaats vinden, betreurt hij zo'n gedwongen sterven als een biologisch doodgaan. Wanneer een patiënt dan is opgegeven is hij voor de artsen niet meer interessant.
De behandeling blijft dan met het toedienen van pijnstillende middelen.
Dit symposium hoopt binnenkort opnieuw een bijdrage te geven voor het "Menswaardig sterven". Dit zijn dus de meningen van de hoogleraren Van Rossum en Van der Meer, dr Thiadus en een verpleegkundige. Omtrent de meningen van deze bekwame hoogleraren en dr Thiadus, meen ik, dat zij dit juist zien. Wel jammer dat het pastorale als bijstand, niet genoemd is. Voor ons als gelovigen missen we dit, want ook dat geeft vaak de meeste strijd en angst. Een christenarts ziet gelukkig daar in ook een roeping en taak, hoewel de geestelijk verzorger de juiste persoon is, door met en voor de stervende te bidden en te spreken dat het geloof in het volbrachte werk van Christus, ons de verlossing uit genade schenkt en niet uit verdienste.
Wat de mening betreft van de verpleegkundige, deze kan ik niet delen. Dit heeft niets te maken met een Ie, 2e of 3e jaars.
Als een goed christelijke verpleegster, zal zij, indien hiertoe gelegenheid en tijd aanwezig is, haar roeping verstaan, met een stervende die het moeilijk heeft zeer zeker te spreken. Dergelijke verpleegsters zijn mij bekend. Dit heeft met geen enkel leerjaar te maken.
Welk een voorrecht heeft de stervende als men door de Heilige Geest de rust ontvangen heeft en bereidt te zijn om van deze aarde ver lost te worden.
Dat angst voorkomt is zeer goed te verstaan, Het vasthouden van een hand kan rustig maken, maar geeft niet de zekerheid die we nodig hebben.
Het toedienen van een cocktail van heroine, cocaine en L.S.D.
is met recht betreurenswaardig. De stervende is dan niet zichzelf meer. Hoe kan men tot zo iets komen? Volgens mij is dat satanisch.
Ik geloof dat, als we leven volgens Psalm 139 en we lezen deze eens goed, dan weten we, dat de Here 'Ons kent en doorgrond.
Ook daar vermeldt deze Psalm dat, Gij legt Uw hand op mij en die hand zal ons geleiden en vastgrijpen. U ziet welk een grote betekenis dit geeft. Dan wordt de duisternis licht. Doorgrond mij 0 God, en ken mijn hart en leid mij op de eeuwige weg.
Dat alleen is stervensgenade, daar kunnen wij ons aan overgeven, want
Halleluja; Lof zij het Lam!
Die onze zonden op zich nam.
Wiens bloed ons heeft geheiligd.
Die dood geweest is, en Hij leeft .
Die 't volk, dat Hij ontzondigd heeft,
In eeuwigheid beveiligt