Cruijffie
1973-09-07
Johan Cruijff is één van de beroemdste Nederlanders.- Jaargang 17
- nummer 32
Dat heeft hij niet zozeer aan zijn hoofd als wel aan zijn benen te danken.
Een andere beroemde Nederlander is Jozef Luns.
Die dankt zijn beroemdheid daarentegen juist meer' aan zijn hoofd dan aan zijn benen.
't Is daarom wel goed gezien van "madame Tussand" die twee in haar beeldentheater naast elkaar te zetten.
Voor het goede evenwicht en de harmonie zo gezeid.
Er is over Cruijffie veel geschreven de laatste weken.
Ik zal er een kleine bloemlezing van geven. Dat is bevorderlijk voor de kermis van het geestelijk klimaat waarin we leven, of, een beetje deftiger geoogd, van het cultuurniveau van ons volkje.
Het eerste wat ik citeren wil is een stuk van dr W. Barnard.
Geweldige volksfeesten bij ontvangst van Ajax. Heel Amsterdam op zijn kop vanwege de cup.
Waarom? Dan lopen de journalisten tegenwoordig naar de sociologen die de raadslieden van vandaag zijn, een soort gesaecuIariserde clerus. Als clericus van die oude. die andere stempel denk ik er maar het mijne van. Bijvoorbeeld dit: Waarom zouden die volksmenigten (als je nou toch menigte bent!) niet hossen en feesten? Ze willen wat. Ze willen wat anders.
Er is geen feest meer, geen heilsleer, geen meeslepend, allen-in-de-zoveelste-macht-verheffend, verlossend gevoel, geen belevenis, geen gebeurtenis waarvan ze exponent zijn.
Alles is berekend en uitgekiend en ingekapseld. En dan komen daar een paar jongens waarin ze zich herkennen, die spelen een spel, die winnen. Die cup wordt de beker des heils. Ze hebben allen er uit gedronken, al dronken die paar dan ook maar al; leen. Maar dat gebeurde pro omnibus.
Het zijn priesters, die jongens.
Bevrijders. Helden. Voor allen hebben ze gedronken, nadat voor allen de strijd gestreden was. Hector, Achilles, David, Goliath.
Het werd voor allen beslist door de enkelen, de kampvechters.
We are the champions, zong het engelse publiek, toen op Wembley het engels elftal kampioen werd. Niet de ELF, maar WE!
Het is volikomen antiek, het is velstrekt religieus. Messias Ajax.
Parcival Cruijff die de praal meebracht.
En dan spreken geavanceerde theologen van 'n 'religieloze tijd', haha. Maar de sociologen, och arme, weten die veel. Die doen gewichtig. Die weren niet eens van zichzelf dat ze religieus bezig zijn. Niet als priesters, allerminst, maar als catehiseermeesters van een door henzelf niet besefte heilsleer. Want sociologie maakt, op mij althans, altijd de indruk van een beschrijvende hulpwetenschap die zichzelf à la Munchhausen aan de heren omhoogtrekt en dan plotseling gaat voorschrijven i.p.v. beschrijven (dat is naschrijven). Vandaar hun onverstaanbare cultuurtaal die via onze huisaltaren een nieuwe tale Kanaäns dreigt te worden.
Kanaäns? Babylons!!
Een expectoratie als deze is waard er goed over na te denken.
De mensen kunnen een god niet missen. Ze kunnen hem ook niet kwijt. En als ze de Levende God de rug toekeren maken ze er een.
Daaraan trekken ze zichzelf omhoog!
Maar - 't is een god die ze ook weer zelf moeten dràgen, Dat deden de oude babyloniërs al. Jesaja spotte ermee. Dat doen de mensen vandaag opnieuw. Ze zetten en dragen hem in de letterlijke zin van het woord op de schouders.
En wat Barnard over de sociologen zegt is ook de moeite waard!
Ik heb in mijn studententijd de "hausse" van de psychologie nog meegemaakt. Die zou de kerk redden!
De medische wetenschap hielp het lichaam in topvorm brengen. De psychologie zou het de "ziel" en de kerk doen. Maar in de dertiger jaren veranderde de "hausse" in een geweldige "depressie"! Dat kwam ook wel een beetje vanwege Kar!
Barth. Maar meer nog omdat "het allemaal niets hielp". De drie grote tijdschriften voor godsdienst-psychologie eclipseerde bijna tegelijk.
En nu is het de sociologie die het doen moet.
Ik heb me steeds afgevraagd: hoe komt het dat die sociologische studies - b.v. over de gereformeerde wereld - die van Van Putten, Kuipers, v. d. Zouwen b.v. - zo dor zijn? Prof. Bouman, de belkende socioloog uit Groningen heeft me de sleutel voor de oplossing van dit raadsel aan de hand gedaan. Hij zei aan het eind van zijn hoogleraarschap, dus zo ongeveer als het hoogste en diepste van zijn sociologische wijsheid, dat de socioloog niet bezig is met de mens "van vlees en bloed" maar met "de voor operationeel onderzoek geschikt gemaakte mens", met de mens die analogie vertoont "met een boom met afgezaagde takken in een ietwat spookachtig landschap."
Maar - ik dwaal af - laten we tot Johan Cruijff terugkeren!
Op het stuk van dr W. Barnard reageerde een inzender in Trouw als volgt:
In dit stuk leest men de visie van dr W. Barnard op de omvang van de voetbalreligie. Hij stelt die voetballers voor als 'helden en priesters' die een soort monomanie in ons huidige cultuurpatroon veroorzaken. Wie iets af; weet van Barnards theologie, verwondert zich niet over zijn aversie tegen al wat religie is. Want een feit Is het, dat we met deze sporthysterie staan voor een religieuze verdwazing. Trouwens wat willen of denken wij, als de dagbladen levensbeschrijvingen opdienen van spelers en tv en radio hier een volk beïnvloeden.
Van 1909 tot 1921 heb ik mijn nummertje bij Ajax meegeblazen.
Dit om misverstand weg te nemen, dat het hier niet gaat om morele of puriteinse dwarskijkerij.
Maar men sprak vroeger wel eens, en nog, van 'volksverdomming' als de kerk ter sprake kwam. Ik durf hier te zeggen dat de huidige sportsensatie en hysterie een grotere volksverdomming bezig is te vormen, dan ooit de kerk gedaan heeft. Kan ook niet anders, omdat de omvang van de sport, elke kritische of filosofische benadering vanhet leven absorbeert. We horen alleen over voetballen, maar van Kant weet men niets."
Dit is het oordeel van een "insider", van een man van het (voetbal)vak.
Daarom is het ook weer de moeite waard naar hem te luisteren.
Een gigantische "volksverdomming".
Dat is nog al wat!
Het "betaalde voetbal" is in ieder geval een keiharde, door en door kapitalistische - ook nog door "de overheid" gesteunde - business. Net ia keihard als "Veronica". Dat was zelfs zo keihard dat de baas ervan voor een jaar de nor indraaide.
Maar zulke dingen mogen niet deren als je er plezier van hebt!
En nou gaat Cruijffie naar Spanje!
Naar het door alle linkse jongens verwenste Spanje. Naar het Spanje van Franco. Het nazistische Spanje.
Ze hebben het daar niet best de arbeiders.
Staken mag er niet. Protesteren ook niet. En om een goede boterham te verdienen gaan duizenden van Franco's onderdanen naar de "kapitalistische" landen.
Maar Spanje koopt Cruijffie voor het sommetje van zes miljoen!! Wat doet het ertoe! Als je maar plezier hebt. En vooral als het catalonische Barcelona het eindelijk maar eens wint van die trotse Nederlanders.
De Tijd mediteerde over de Spanjevaart van Cruijff aldus:
Hoe moet een voorstander van inkomensnivellering aankijken tegen de inkomens van het familiebedrijf Cruijff? Koel, zeer koel.
Er is geen enkele reden voor opwinding.
Cruijff gaat als omgekeerd gastarbeider naar Spanje en alle zure druiven die hem nagegooid worden zijn zure druiven en niet meer dan dat. De goochelaar met de bal is er in geslaagd die bal met drie miljoen te vermenigvuldigen.
Nederland is voetbal-exportland geworden.
Meer is er wat Cruijff betreft niet aan de hand.
Mooi of niet mooi? Dat is geen vraag. We 'hebben betaald voetbal en daarmee hebben we sommige idolen in staat gesteld de bal tot over de grenzen te schoppen.
Betaald voetbal is de wortel van het kwaad, maar dat hadden we dan eerder en beter moeten bekijken. Maar waarschijnlijk is er geen kruid tegen gewassen; zelfs in landen waar de inkomensnivellering zo ver is doorgevoerd dat wij er met z'n allen voor zouden passen, worden voetballers keurig in de watten gelegd, En daarbij: de potentie van een voetballer is als een strovuur.
Het ene laait wat hoger op dan het andere. Maar ze zijn niet als schilders wier werken als ze ouder worden meer geld opbrengen.
Voetballen is 'n hard bedrijf.
En die nivellering? Het enige wat ervan te zeggen valt is dat het in de periferie van het artistieke een vrijwel onhaalbare zaak is. Misschien zouden voetballers onderling wat meer in inkomen genivelleerd kunnen worden. Maar dat is vooral een zaak van sociale voorzieningen, van bijkomende arbeidsvoorwaarden, van zorg voor de toekomst. Dat kunnen spelers zelf niet voor elkaar krijgen omdat het nu eenmaal hun opdracht is elkaar voor de voeten te lopen. Wel is het een taak van de voetbalbonzen, maar die lopen elkaar zonder opdracht voor de voeten. En zo gaat Johan naar Spanje toe.
Teruggekeerd van zijn Amerikaanse reis schreef de jonge grijsaard Algra het volgende: Naarstig hebben wij in Amerikaanse kranten gezocht naar nieuws uit Nederland. Het was er niet. Nergens en nooit. Zelfs onze protesten en boycotacties worden niet vermeld. Geen Amerikaan schijnt er iets van te weten.
Het lijkt ons fataal.
Daarom waren wij zeer benieuwd bij onze terugkeer, om te weten, op welke wijze en in hoeverre de beschaving was voortgeschreden, terwijl wij op het Westelijk halfrond probeerden iets te horen en te lezen.
Gelukkig troffen wij een echtpaar, dat ons reeds op de dag van onze landing op Schiphol van het grote en spannende nieuws op de hoogte bracht. Er is bijna een burgeroorlog in Nederland ontstaan.
Het land is in twee kampen verdeeld. En het heeft niets te maken met de heer Den Uyl.
Alleen maar met een andere beroemdheid in Nederland, nl. de heer Cruijff.
Onze goede vrienden hebben ons beloofd, het ons deze week nader uit te leggen, want het is nog al ingewikkeld zeiden zij. Wij zijn benieuwd.
De nieuwsgierigheid van Algra is inmiddels bevredigd.
Cruijff gaat naar Spanje.
Hij is tevreden. Hij krijgt drie miljoen.
Nog net vóór er in ons dierbaar Vaderland de inkomensnivellering is, waar al zijn supporters en fans zo gloeiend vóór zijn.
"Ajax" is ook goed tevreden. Het krijgt ook drie miljoen, ook van Spanje. Dat spekt de kas.
Spanje is wel een arm land. Vol krotwoningen en zo. En voorts vol van al die maatschappelijke en sociale ongerechtigheden waarover radio, teevee en kranten hier zo bewogen schelden. Maar - zaken zijn nu eenmaal zaken. De oude Romeinen zeiden al: pecunia non olet, wat in goed rond nederlands zeggen wil: centen stinken niet.
De grootste voetbalbazen in Nederland schijnen er niet tevreden over te zijn dat Cruijff gaat drossen.
Maar dat lappen Cruijff en Ajax natuurlijk aan hun laars!
o ja, één ding moet ik nog zeggen - ik was het bijna vergeten - toen men in het machtige Romeinse rijk steeds harder om “brood en spelen" ging schreeuwen en zich om de rest - de gezondheid, de kracht en de veiligheid van het rijk - niet meer bekommerde, ging het na korte tijd te gronde - door volken die uit Rusland kwamen!