Topvorm als geschiedenismodel
1973-11-30
Matth. 1:1-17 - Jaargang 17
- nummer 44
Wanneer wij de Bijbel bij het Nieuwe Testament openslaan, krijgen wij direct al op de eerste bladzijde zo'n vijftig namen te verstouwen, waarvan ettelijke ons totaal onbekend zijn. We lijken dan met het lezen een niet aanmoedigend begin te maken. Toch moeten wij deze inleiding van Mattheüs' evangeliebeschrijving niet overslaan.
Namen noemen in geneologische volgorde is 'n bijbelse methode om - in telegramstijl - geschiedenis te vertellen. Zo wordt ons als aanloop tot het nieuwtestamentische verhaal de oudtestamentische geschiedenis in uiterste beknoptheid geboden. Want Jezus Christus, van wiens geboorte, optreden, sterven en opstanding straks verteld wordt, is wel van Boven, maar zijn komst in het vlees is in de voorafgaande tijd door God grondig voorbereid: de geschiedenis van Israël is de kraamkamer van de Messias.
Deze geschiedenis van Israël is behalve beknopt ook geschematiseerd weergegeven. Mattheüs schrijft (1 : 17): 'al de geslachten dan van Abraham tot David zijn veertien geslachten en van David tot de Babylonische ballingschap veertien geslachten en van de Babylonische ballingschap tot den Christus veertien geslachten'. 3 x 14 of wel 3 x (2 x 7) geslachten: dit getal symboliseerd de bizondere zorg, die God besteed heeft aan deze heilige geschiedenis. Men kan er ook nog de combinatie 6 x 7 in horen en dan is, vergeleken met 7 x 7, een volmaaktheid gesuggereerd, die niet af is. De Here heeft Zijn Zoon in de volheid des tijds gezonden (Gal. 4: 4), maar de voleinding viel daar niet mee samen.
Bizonder overzichtelijk is het, dat Israëls geschiedenis hier in drie gelijke perioden wordt ingedeeld.
De eerste periode is die van de opgang van het volk. Voorop de bouw van Israël uit de aartsvaders.
Uit de bedding van het beginnende volk, de zonen van Jakob, maakt de lijn van Juda zich los om al klimmend in David de climax te bereiken: David, de koning, - zoals er trots staat (vs 6).
Van David gaat het via de iudese koningen die geen van allen de titel meer dragen, langzaam omlaag, totdat het dieptepunt bereikt is, de ballingschap.
Dan is het uit met de glorie van Israëls zelfstandigheid. Bij Jechonias duikt de koningsliin weer onder in de 'broeders'. Vergelijk vs 2: ‘Juda en zijn broeders' met vs 11: 'Techonias en zijn broeders'.
Kenmerkend voor de derde periode is dan ook, dat de Davidszoon broeder onder de broeders geworden is, zoals toen Juda nog broeder onder de broeders was.
Ondanks de vele namen heeft in deze laatste fase de messiaanse lijn iets anoniems, Dit bovenstaande bracht mii op de figuur van topvorm-meubelen als model van Israëls geschiedenis, die de messiaanse lijn als pit en merg heeft. Een schuin opgaande lijn, vervolgens een schuin afdalende en tot slot een horizontaal, alle drie stukken van gelijke lengte.
Eigenaardig genoeg nu is het laatste stuk toch het meest interessant.
De eerste twee vormen de benen van een driehoek met David als glanspunt aan de top. Op deze figuur is van toepassing het bekende: opgaan, blinken en verzinken, dé grondformule van alle vlees.
Ook Israël is daaraan niet ontkomen.
Maar dat Israël na het 'verzinken' in de ballingschap toch nóg een periode gekregen heeft, dat is uniek! Daarin is Israël aan de wetmatigheid der geschiedenis ontsnapt.
En waartoe die laatste fase? De eerste is dus die van de opgang.
Ergens middenin de lijst van veertien namen komt die van Ram voor. 'Verhevene' - is de betekenis.
Hij is de zevende van Abraham en karakteriseert de trotse klim van Abraham naar David, waarbij over de richterentijd wordt heengesprongen als was het een greppel. Deze somberte wordt overschenen. De zevende van David af echter heet Joram en deze naam betekent: 'De HERE is verheven'.
Als uitleg van deze naambetekenis kan dienen het woord bij de profeet Jesaja (2 : 11, 17): 'Dan wordt de verwatenheid der mensen neergebogen en de trots der mannen vernederd, en de HERE alleen is te dien dage verheven'.
Joram is het tegengestelde van Ram.
'Ja, wat Gij hebt gebouwd, breekt Gij met eigen handen' - ps. 89 : 15 (N. Ber.).
De zevende vanaf Jechonias is nu Zadob en ook deze naam typeert de periode, waarin, hij voorkomt.
Het is de tijd van de zaddiek, de rechtvaardige en we mogen denken aan het woord van Maleachi, de profeet van na de ballingschap (3 : 18): 'Dan zult gij tot inkeer komen en het onderscheid zien tussen den rechtvaardige en den goddeloze; tussen wie God dient en wie Hem niet dient'. Door schifting komt dan de rechtvaardige te voorschijn, de persoonlijke, beproefde gelovige, in deze wereld betrekkelijk anoniem, maar bij God bekend. Juist dit maakt de derde periode tot de interessantste!
Naar de maatstaven van het Koninkrijk, wel te verstaan. Het is het tijdperk, waarin de uiterlijke glans van Israël verdwenen is en zichtbaar is geworden de onvergankelijke tooi van de zachtmoedige en stille geest, die kostbaar is in het oog van God. Wie denkt hierbij niet aan Jozef, de man van Maria, van wie in dit zelfde hoofdstuk van Mattheüs geschreven staat, dat hij rechtvaardig was (vs 19, St. vert.)?
Zou de geschiedenis van de christelijke kerk niet een weerschijn kunnen zijn van die van Israël?
Opgaan, blinken en verzinken in de secularisatie van na de franse revolutie, - ja, maar met toch een voortzetting, zij het zonder zichtbare verhevenheid boven het horizontale vlak der geschiedenis.
De christelijke gemeente zonder uiterlijke status, maar juist in deze gestalte geschikt als werkplaats van de Heilige Geest, om er de rechtvaardige uit te schiften, de persoonlijke, beproefde gelovige, aan wie het onderscheid duidelijk wordt tussen wie God dient en wie Hem niet dient. Zoek deze rechtvaardige niet enkel in een bepaalde klasse van de samenleving, bij voorbeeld de onderste laag. U vergist u: men treft ze aan als Daniël aan het hof van Babel en als de herders van Bethlehem onder de minst geachten.
Zij zijn niet velen, maar ze zijn wel overal.
Naar de maatstaven van het Koninkrijk leven wij misschien wel in de meest interessante tijd van de kerkgeschiedenis, ook nu wachtend op de adventus, de toekomst des Heren.