Een tweede oefening in luisteren naar Jesaja
2013-04-20
Bij het lezen van het boek Jesaja zit je als christen al gauw met je hoofd en je hart bij het Nieuwe Testament.- Jaargang 57
- nummer 8
Dat gaat bijna vanzelf: de lijnen naar Jezus’ leven en lijden dringen zich aan je op. Als je leest over de lijdende knecht van de HEER, dan denk je aan Jezus. Zo’n lijn maakt de evangelist Filippus al zichtbaar voor de zoekende Ethiopiër, in het boek Handelingen.
In Profetieën van Jesaja neemt Jaap Dekker de lezer mee door Jesaja 40 tot en met 66. In deze hoofdstukken gaat het over de ‘knecht van de HEER’, de bewuste term waarbij we aan onze Heiland denken. Dekker vraagt aandacht voor het reliëf in Jesaja. Vanaf hoofdstuk 40 zit er een ontwikkeling in het boek en dat cirkelt sterk rondom de teksten over de knecht.
Als Jesaja spreekt over de knecht van de HEER, dan gaat het niet altijd over dezelfde. De term slaat soms op Israël. Dat roept natuurlijk vragen op.
Dekker gaat ervan uit dat Jesaja zelf met een oplossing komt voor deze vragen. Je moet met het boek oplopen om dat te ontdekken, zegt hij.
In acht hoofdstukken komen acht centrale tekstgedeelten uit het tweede deel van Jesaja aan de orde. Met deze insteek bestaat het boekje bij uitstek uit luisteroefeningen, wat ook de naam is van de serie waarin het boekje – het tweede over Jesaja – verschijnt.
Schreeuwer
Het boekje laat tussen de regels door op een mooie manier zien dat het loont om grotere tekstgedeelten te lezen. We raken er steeds meer aan gewend te leven bij losse teksten die ons heel direct aanspreken. Dat geeft in het minst erge geval een versmalling en in het slechtste geval een misverstaan van de Bijbel. Het lezen van grotere gedeelten van Jesaja brengt ons dichter bij God en bij de vraag wat Hij in ons leven doet.
Zo wordt zichtbaar dat God toewerkt naar iets heel verrassends: dat de redding op een voor ons onverwachte manier komt. Het komt niet van een schreeuwer, maar van iemand die lijdt. Jesaja heeft het in Jesaja 53 over de lijdende knecht van de HEER. Dat hoofdstuk krijgt zijn diepte door alles wat er vooraf gezegd is over Israël, en dan in het bijzonder dat Israël het knecht-zijn van God niet waar heeft kunnen maken. De Joodse opvatting, die Jesaja 53 op Israël betrekt, laat volgens Dekker in feite zien hoe ongehoord een lijdende messias is.
Getuigen
Profetieën van Jesaja geeft je in amper honderd pagina’s heel veel mee: niet alleen inzicht in een aantal centrale tekstgedeelten uit Jesaja, maar ook een manier om de profeet te lezen.
Zonder dat je nu kunt zeggen dat het theoretisch wordt. Dat voorkomt de serie ‘Luisteroefeningen’ ook bewust door na de uitleg ‘lijnen naar ons leven’ te trekken. Dat brengt de teksten dicht bij ons leven in deze tijd.
In die toepassing kwam ik mooie dingen tegen. Bijvoorbeeld de uitspraak naar aanleiding van Jesaja 42 en 43 dat God waarde verleent aan ons leven. Net zoals Hij zijn blinde knecht Israël waarde verleende en tot getuige maakte. We worden aangesteld tot getuigen, niet omdat we geloven maar opdat we geloven. Getuigen van wat God in ons leven gedaan heeft , is een manier om zelf ook te groeien in het geloof.
Aan het eind van de bespreking van Jesaja 66 vertelt Dekker dat het in de synagoge gewoonte is om het één-na-laatste vers te herhalen na het lezen van het laatste vers. Daarmee weerstaan de Joden de verleiding om moeilijke bijbelwoorden over te slaan (zoals in dit geval over het eeuwige oordeel) en te eindigen met een blij perspectief. Dat lijkt me een erg positieve draai aan een gewoonte die ook wel minder hooggestemd te duiden is.
Net zoals het niet aan ons is om te bepalen wat God wel of niet mag zeggen (zoals Dekker zelf terecht zegt over ons christenen) is het ook niet aan ons om de volgorde te bepalen van wat God zegt. Maar dit is een klein punt in vergelijking met het voordeel dat dit boekje je oplevert.
Dekker, J. (2013), Profetieën van Jesaja. Over de knecht van de HEER.
Boekencentrum, Zoetermeer 2013.
102p. € 9,90.
Drs. L.A. van Baardewijk is predikant van de NGK Marknesse.