RUMOER ROND WURMBRAND
1973-02-09
• Wat doet ds Wurmbrand ?- Jaargang 17
- nummer 6
Ds Richard Wurmbrand is een jood. In de tweede wereldoorlog is het grootste deel van zijn familie door de nazi's vermoord. In zijn jeugd was hij een fanatieke kommunist. Tijdens een verblijf in een sanatorium wegens t.b.c., werd hij bekeerd tot het geloof in God en Jezus Christus.
In 1939 werd Wurmbrand luthers predikant dn Roemenië en was hij in dit land vertegenwoordiger van de Wereldraad van Kerken.
In binnen- en buitenland had hij veel kontakten met priesters en predikanten en dit werd de reden waarom de kommunisten hem in 1948 arresteerden. In 1956 werd hij vrij gelaten, in 1959 weer gearresteerd en in 1964 voorgoed vrijgelaten.
Ds Wurmbrand is 55 jaar en woont op het ogenblik in Engeland. Hij reist regelmatig naar andere landen en houdt veel lezingen over zijn ervaringen achter het ijzeren gordijn.
Hij is in de roemeense gevangenissen vreselijk gemarteld en liep vier gebroken ruggewervels op. Artsen vinden het onbegrijpelijk, dat deze man nog leeft.
Wurmbrand is erg aktief. Hij houdt lezingen, schrijft boeken en organiseert akties om geld bij elkaar te krijgen ter ondersteuning van verdrukte christenen in kommunistische landen.
• Protesten
Ds Wurmbrand is een zeer omstreden figuur geworden.
'Er zijn veel politici, journalisten en predikanten, die hem steunen, maar ook velen die hem wantrouwen.
Zijn tegenstanders vinden, dat hij overdrijft.
Maar het zijn toch mijn eigen ervaringen?, zegt Wurmbrand. Ook ervaringen van anderen kan hij vertellen.
Andere tegenstanders geven toe, dat het vroeger wel heel erg was in de kommunistische landen en dat er toen geen godsdienstvrijheid was. Dat is nu allemaal anders geworden en dat martelen in de gevangenissen valt nu ook wel wat mee. .
Wurmbrand zegt over brieven te beschikken die uit gevangenissen gesmokkeld zijn en dat de toestand over 't algemeen genomen in Rusland en Roemenië niet veranderd is.
Weer anderen vinden, dat Wurrnbrands akties de officiële kontakten tussen de westerse en oosterse kerken bemoeilijken. Zij vrezen, dat door Wurmbrands optreden de christenen in de kommunistische landen het nog moeilijker zullen krijgen.
De Wereldraad van Kerken wil de officiële kontakten met kerken en regeringen achter het "ijzeren gordijn" in stand houden. Zij wil niets meer met ds Wurmbrand te maken hebben.
De meeste aanhang krijgt hij in Engeland, Nederland en Noorwegen. Vanuit deze landen krijgt hij ook financieel de meeste hulp.
Dat is een apart probleem.
Velen zeggen tegenwoordig: waar blijft al dat geld, dat Wurmbrand zegt nodig te hebben voor zijn hulpverlening aan vervolgde christenen? Wordt het geld wel goed besteed?
Wie kontroleert dat?
Tegen zijn interviewer Rik Valkenburg heeft ds Wurmbrand gezegd; "... ik ben de direkteur van de stichting "Christus in de communistische wereld", die elk jaar door haar accountants gecontroleerde en getekende jaarstukken publiceert. En iedereen die ons daarom vraagt kan een exemplaar daarvan ontvangen, waar hij ook woont."
• Rik Valkenburg aktief
Deze publicist heeft een boek samengesteld onder de titel: "rumoer rond Wurmbrand".
Het boek bevat artikelen van voor- en tegenstanders van de predikant.
L. M. P. Scholten, kerkredakteur van de Rotterdammer, de russische- predikant Zhidkof, Trouw-redakteur Henk Biersteker, W. C. F. Scheps (van "Kerknieuws"), de schrijver Solzjenitsyn, prof. Quispel en anderen komen aan het woord.
Sommigen zien Wurmbrand als een profeet uit het oosten en een bloedgetuige van Christus' kerk. Anderen zien hem als een symbool van een voorbije tijd en als iemand die een vertekend beeld geeft van kerkelijke verhoudingen achter het "ijzeren gordijn".
Wurmbrand heeft in dit boek zelf het laatste woord. Het slothoofdstuk bevat een interview van Rik Valkenburg met de predikant, waaruit ik reeds citeerde.
De samensteller is er in geslaagd een uitstekend beeld van deze omstreden man te geven.
Hoewel Valkenburg naar mijn indruk duidelijke sympathie voor ds Wurmbrand heeft, is zijn boek geen propagandageschrift geworden.
Het boek is juist zo geslaagd, omdat het inzicht geeft in de problemen waar deze dominee mee worstelt. Algemeen gezegd: het geeft inzicht in de problemen van de christenen in benarde situaties.
Al heeft de samensteller zich bescheiden op de achtergrond gehouden, hij konfronteert zijn lezer met de onuitgesproken vraag:
• heeft Wurmbrand gelijk?
Dit is een waarheidsvraag en derhalve één van de moeilijkste vragen, die men zich kan stellen. De vraag is te algemeen om zonder meer met ja of nee te beantwoorden. Het hangt er van af in welk opzicht men iemand in het gelijk stelt en in welk opzicht niet.
Wat de inhoud van Wurmbrands geschriften betreft, kan men zeggen dat hij sterk mystisch ingesteld is: Hij staat wat dit betreft in de traditie van de oosterse kerken.
Wurmbrand zegt, dat er in Roemenië, Rusland en in andere kommunistische landen ondergrondse kerken bestaan. Anderen ontkennen dit. Dit brengt ons tot het probleem, dat er in de meeste kommunistische landen (globaal genomen) drie soorten "christenen" bestaan.
1. Mensen, die officieel als lid van een kerk te boek staan, maar zelden of nooit een kerkdienst bezoeken. Tot deze kategorie reken ik gemakshalve ook die mensen, die de bijbelse boodschap marxistisch interpreteren.
Generaliserend gesproken, zijn het de mensen, die het met het kommunisme op een akkoordje gegooid hebben.
2. Er zijn ook echte christenen, die meer of minder regelmatig een kerk bezoeken, die bidden en zich met de bijbel bezig houden en voorbede doen voor de overheid. Zij proberen zich zo onopvallend mogelijk in de kommunistische samenleving staande te houden.
3. Er is echter ook een andere kategorie christgelovigen, die aktiever zijn .. Zij beleven het geloof als een persoonlijke ommekeer.
Zij getuigen van God en Christus en strijden openlijk tegen de duivel, zoals die zich in het kommunisme openbaart.
Zij hebben een mentaliteit die doet denken aan verschillende pinkstergroepen in het Westen. Deze mensen zijn in veel gevallen gedwongen tot een ondergronds kerkelijk leven.
Wurmbrand is naar mijn mening vooral gericht op de laatste groepen. Het lijkt mij onjuist van hem, dat hij alle predikanten, die hun beroep openlijk uitoefenen, kollaboratie met het kommunisme verwijt. Het komt helaas veel voor, maar men doet veel andere predikanten groot onrecht dit generaliserend te stellen.
Schrijft ds Wurmbrand te veel over de gelovigen, die zich nogal extreem opstellen? Het in een vraag die 1k niet kan en durf te beantwoorden.
Tijdens een paar reizen door kommunistische landen heb ik gezien in welke benauwende omstandigheden veel christenen daar leven.
Trouwe predikanten hebben een zeer zwaar haast een onmogelijk leven. Tijdens bezoeken aan christenen in deze landen zag ik, dat soms de ramen gesloten werden als over de kerk of over het geloof gesproken werd. Uit vrees voor geheime mikrofoontjes nam onze gastheer ons mee in de tuin.
Hoewel de situatie in Polen gunstiger te noemen is dan in andere kommunistische landen is het een onontkenbaar feit, dat er christenen om hun geloof in de gevangenis zitten.
Het is bekend, dat in de kommunistische landen vreselijk gemarteld wordt.
En wie herinnert zich niet de brief, die Solzjenitsyn vorig jaar met Pasen aan Pimen de patriarch van Rusland stuurde? Het was een aanklacht tegen de russische regering, die met de mond vrijheid van godsdienst bepleit, maar die in de praktijk het tegendeel bevordert. Het was een aanklacht tegen de russische kerk, die nooit protesteert en met het kommunisme kollaboreert. Het was ook een aanklacht tegen de christenen in het Westen.
• Wat doen wij?
Wurmbrand valt het kommunisme aan. Het evangelie heeft immers een grote betekenis voor het politieke en maatschappelijke leven.
Waar de macht van de duivel zich zo duidelijk openbaart, meent hij als christen niet te mogen zwijgen. De schrift noemt iemand die een vriend van de wereld is, een vijand van God.
En de westerse christenen?
De Wereldraad van Kerken en andere christenen steunen allerlei revolutionaire bewegingen in niet-democratisch geregeerde landen in Afrika en Zuid-Amerika. Er wordt betoogd tegen Amerika, Portugal, Griekenland en Spanje. Er wordt geschreeuwd om de vrijlating van politieke gevangenen in deze landen. Er wordt geprotesteerd tegen martelingen in de gevangenissen. Velen willen van de evangelist Billy Graham, een vriend van Nixon, niets meer weten. Want: wie een vriend van de wereld is is een vijand van God. Er staat een politieke gevangene uit Roemenië voor ons: ds Wurmbrand. Hij vertelt van de vele gevangenen in de kommunistische gevangenissen en van de martelingen.
Hij klaagt ons aan als getuige van Christus.
Hij schreeuwt het uit!
De Wereldraad zwijgt.
Christelijke organisaties zwijgen.
Uit het bovenstaande bleek reeds, dat ik niet kritiekloos tegenover Wurmbrand sta. Maar de houding van verschillende christelijke organisaties roept ernstige vragen op: Meten zij met twee maten?
Zijn zij partijdig?
Speelt de vriendschap met de wereld hen ook parten?
Bij de amsterdamse uitgever Buijten en Schipperheijn zullen dit jaar nog een paar boeken van Wurmbrand verschijnen. Hopelijk krijgen zij, evenals het genoemde boek van Rik Valkenburg, de aandacht, die ze verdienen en brengen ze ons tot inkeer.
De christenen achter het ijzeren gordijn hebben ons gebed en onze financiële steun hard nodig.
N.a.v. Rik Valkenburg: "Rumoer rond Wurmbrand"
Uitg. Kok, Kampen 1972. 116 blz.