Persschouw
1973-04-13
Na oneindig veel kommentaren over de kabinetsformatie via radio, t.v., pers, heeft ook het bekende A.R. Kamerlid Schakel zijn visie daarop gegeven. We geven die ter informatie graag aan de lezers door. Hij gaf die in een interview met het Reformatorisch Dagblad. Hier volgt het.- Jaargang 17
- nummer 15
Tegen de achtergrond van een politieke situatie in Nederland die hij "zorgwekkend" noemt, waagt A.R. Tweede Kamerlid M. W. Schakel (55) zich aan een prognose. "Na alles wat gebeurde hebben we nu nog drie mogelijkheden" zegt hij:
• Er komt een kabinet-Den Uyl waarbij de socialistenleider kiezersbedrog zal moeten plegen om van de dwingende richtlijnen uit zijn eigen kring af te komen.
• Er wordt een formateur van chr. democratische huize benoemd die tot op, dracht krijgt een kabinet te formeren dat geen parlementaire bindingen heeft maar waarbij zoveel mógelijk democratische partijen betrokken zijn.
• De Koningin weigert alsnog het ontslag van het demissionaire kabinet-Biesheuvel.
Doordrammende
"Maar", zegt de heer Schakel openhartig "Op dit moment zou ik bepaald niet kunnen voorspellen welke van de drie het wordt".
Wat niet zeggen wil dat hij geen duidelijke voorkeur zou hebben. Noch het optreden van een kabinet onder Den Uyl, noch een come back van de ploeg van zijn partijgenoot Biesheuvel lokt hem erg aan. "Dat Den Uyl tegen de pas nog herhaalde directieven van de PvdA-'kaders in zal gaan lijkt niet waarschijnlijk maar in de politiek heb ik in afnemende mate geleerd mij te verbazen". Nieuwe verkiezingen vindt hij vooralsnog onwaarschijnlijk en ongewenst. "Niet de kiezers hebben voor de problemen gezorgd waarin wij verzeilden, maar de gekozenen. Het grote struikelblok is dat de PvdA als minderheid haar program exclusief tot regeringsprogram wil verheffen. Het zou de demokratie hier een slechte dienst bewijzen als dat doordrammen op die manier beloond zou worden.".
Overigens maakt de heer Schakel er geen geheim van dat hij zich in de Kamer "vrij als een vogel" zal opstellen tegenover een kabinet-
Den Uyl dat door het "gedoogexamen" van het parlement komt. "Van informateur Ruppert hebben we geleerd dat zo'n kabinet heel eng tweeslachtig zal zijn. Noem het maar biseksueel, aan de ene kant, tegenover links, parlementair en tegenover de andere partijen buiten-parlementair" aldus de heer Schakel.
Minderheid
Zijn smaak gaat uit naar benoeming van een chr. democratische formateur die een kabinet zonder fraktiebindingen tot stand brengt.
Als ik zelf formateur zou zijn zou ik alle demokratische partijen uit de Kamer, waar mogelijk, er bij willen halen. Ja, met het inschakelen van de kleinere chr. partijen als SGP, GPV en RKPN". Interessant is in dit verband het oordeel van het AR-Kamerlid Over de liberalen. "Tijdens het kabinet-Biesheuvel is de samenwerking uitstekend geweest.
De VVD heeft zich zeer loyaal gedragen.
Die partij is ook van het imago af niet voor de kleine man te zijn. Er zat een VVD-er als staatssekretaris op sociale zaken. Kijk eens wat er tot stand 'kwarn, op het gebied van AOW, AWW, minimum loon, hulp aan oorlogsvervolgden. Voortreffelijk werk, dat de toets van de kritiek doorstaan kan".
Na de gevoerde verkiezingscampagna en de formatiepogingen Ruppert-Burger gelooft de heer Schakel niet dat een terugkeer van een kabinet-Biesheuvel "op dit moment in het belang van het land is".
Bij de aktiviteiten van mr Burger Den Uyl naar het Catshuis te brengen kwalificeert de heer Schakel het aanbod van vakbondszijde "ministers uit vakbondskring te leveren" als "zonder meer een slechte zaak". Zegt hij: "Op die manier introduceren we deelbelangen op het politieke erf. Juist de chr. partijen als echte volkspartijen hebben daar altijd tegen gewaakt. Gaan we die weg op dan wordt dat de dood in de politieke pot hier".
Slechte dienst aan demokratie Politicus Schakel zegt zich "terdege te realiseren dat de huidige formatiepoging aan bij de kiezers heel slecht overkomen". We bereikten met de parlementaire demokratie een dieptepunt, halen het niveau van de jaren dertig. De kiezers begrijpen niet wat er gebeurt, het is onjuist hun een herexamen op te leggen door hen weer naar de stembus te sturen. Ze hebben toch duidelijk gesproken in november".
Ten aanzien van de ervaringen die de chr. partijen toen opdeden meent hij dat het grote probleem in ons land is "dat we niet te weinig maar te veel partijen hebben. Daarom ben ik voorstander van federatieve samenwerking van KVP, ARP en CHU.
De verschillen tussen Rome en Reformatie zijn echter t.a.v. de partij structuren zo diepgaand, dat ik geen enkele behoefte heb aan een eenheidspartij en helemaal niet van het snit van de heer De Zeeuw. 7.0'11 die er onverhoopt toch komen dan ga ik politiek met pensioen. Misschien maak ik dan ook wel geen gebruik meer van mijn kiesrecht. Aan 'n eenheidspartij van de chr. drie zonder bindingen met de confessie bestaat überhaupt geen behoefte, op de politieke markt kan men wat dat aangaat bij heel wat kramen terecht.
Nee, ik zie ook niets in een partij naar de gedachte van mr Beernink de in geval van zo'n eenheidspartij een CHU-oude stijl wil oprichten". Maar de heer Schakel gelooft overigens niet dat het zover komt, in de ARP voelt men niets voor zo'n eenheidspartij.
Zwaar tilt hij aan de schade die de parlementaire demokratie in ons land lijdt door wat hij "de drammende minderheid" noemt.
Over het gesprek Den Uyl-Andriessen maakt hij zich geen illusies, “meneer Den Uyl heeft totaal geen wisselgeld bij zich .. !' De overstap van zijn partijgenoot minister Boersma naar de rode drie, aldus de heer Schakel, "was schokkend. De vakbondsman Boersma won het van de AR-politicus Boers; ma. Of de heer Boersma als er geen kabinet-Den Uyl komt zich nog in de AR fraktie thuis kan voelen is een vraag die hem maar gesteld moet worden", vindt de heer Schakel die t.a.v. de heren De Gaay Fortman, vader en zoon, vaststelt dat hun "structuur nogal .
overeenkomt, hoewel ze in verschillende partijen zitten".
Aan een zakenkabinet gelooft hij niet. "Er wordt gezegd: er zijn in dit land toch wel zestien flinke kerels die de was kunnen doen?! Jawel, die zijn er. Maar vergeet niet dat de wastobbe op het Binnenhof staat. Zo'n zakenkabinet zou het parlement moeten sluiten en dat gaat me te ver, Al naderen we de toestand van de vierde Franse republiek, een Franse oplossing is voor ons land niet geschikt.
Het zullen de partijen zijn die voor de sanering: moeten zorgen. Er moet wat gedaan worden aan de versnippering en de extreme radicalisering. Wat de SGP en het GPV betreft, die zorgen er voor dat onze geestelijke antennes uitgestoken blijven".
"De vraagstukken waarvoor ons land staat, vooral dat van de inflatie en het automatisme in de verhogingen van de staatsuitgaven, zijn van dien aard dat er een kabinet moet komen - en snel graag - dat op voldoende steun van de Kamer kan rekenen. Juist in verband met die ernstige problemen zijn onaangename maatregelen nodig. De kiezer verwacht dat de gekozenen zelf de uitweg zoeken uit de doolhof die ze ook zelf gemaakt hebben" concludeert de heer Schakel. "Ik hoop daarbij op de komst van een chr. demokraat als formateur”.