Open Up: op de grens van beleving en inhoud
2013-05-04
UP in Open Up staat voor Unplugged en Puur. Dat is wat we als NGK Ede graag willen in deze jongerenvieringen. Geen stuiterdiensten met bewegend licht, filmpjes en vette bands, maar terug naar het hart van de aanbidding. Op de poster wordt het als volgt uitgelegd: ‘Weg van alle drukte, naar het hart van God. Richt je met alle zinnen op een pure beleving van het geloof.’ - Jaargang 57
- nummer 9
Toen we in de NGK Ede twee jaar geleden de kans kregen om niet om de maand maar elke maand jeugddiensten te organiseren, wilden we niet meer van hetzelfde doen – dus jeugddiensten voor 12-plussers organiseren – maar iets gaan aanbieden voor de groep daarboven, de 18-plussers. Juist deze 18-plussers zijn in veel gemeenten een vergeten groep. In onze gemeente ook een groep die de maanden daarvoor actief had aangegeven naar meer verdieping te zoeken. In dat proces ontstond de jongerendienst ‘Open Up’.
Kookpotje
Het heeft wel een tijdje geduurd voor we het format helder hadden. En, om eerlijk te zijn, er liggen uiteindelijk ook wel wat pragmatische dingen aan ten grondslag. We hadden de doelgroep helder, we wilden graag iets met Taizéachtige stiltes en één van onze predikanten had de wens uitgesproken dat er ook iets gedaan zou worden met de catechismus. Langzaam werd het kookpotje waaruit een nieuwe dienst gebrouwen moest worden steeds voller met nieuwe elementen. We zochten een intieme sfeer, ruimte voor persoonlijk gebed en iedere dienst een kunstenaar die op een eigen manier het thema zou gaan belichten. Langzaam werd duidelijk hoe
de diensten eruit moesten gaan zien, op de grens van beleving en inhoud. Duik maar even mee...
Graffiti
Als bezoeker kom je binnen in een serene, ietwat donkere, maar mooi uitgelichte ruimte, waar een lichte geur van wierook hangt. Er heerst rust en er zijn wat kaarsen. Links staan twee, hooguit drie muzikanten. Twee gitaren of een gitaar en een piano, en verder zang.
De muziek heeft een unplugged karakter, is erg clean en balanceert op het randje van breekbaar. We zingen Opwekking of psalmen uit verschillende berijmingen, en verder ook nieuwe liederen. Een host heet je welkom en nodigt je uit de rust toe te laten vanbinnen, zodat God de ruimte krijgt om tot je te spreken. Het gaat er niet om met elkaar te gaan staan of te blijven zitten, je mag daarin een zekere vrijheid voelen. Dat blijkt wel een lastig punt te zijn, want mensen zijn nu eenmaal kuddedieren. In je eentje gaan staan of blijven zitten is gewoon lastig.
Ondertussen maakt de kunstenaar een begin met het kunstwerk. Soms heel visueel, omdat er live een kunstwerk geschilderd wordt, de andere keer minder visueel, omdat je dan een dichter aan een tafeltje ziet zitten, die een gedicht schrijft bij de dienst. Maar we hebben ook improvisatie op een saxofoon, een graffiti-artiest (dat was misschien wel wat te luidruchtig voor zo’n dienst) en een grafisch vormgever
gehad. En voor de komende dienst staat er contemplatieve dans op het programma. Heel afwisselend dus.
De muziek wordt afgewisseld met gebeden uit de kerkgeschiedenis en één vraag met antwoord uit de Heidelbergse Catechismus. De eerste paar keer deed ik als jeugdwerker mijn best om die vraag wat eigentijds te laten klinken, maar jongeren gaven zelf aan dat het het mooist was als hij zijn originele klank zou behouden. Juist die elementen leggen verbinding met de eeuwen. Om dat vraag-in-originelebewoordingeneffect nog wat te ver sterken, vragen we regelmatig één van de oudste leden uit onze gemeente, iemand met een karakteristieke stem, de vraag voor te lezen. Daarna is er stilte… Altijd een lastig moment, omdat mensen, en zeker jonge mensen, niet echt gewend zijn om stil te zijn in onze infobesitaswereld, waar de informatie 24-7 op je afkomt. En toch is die stilte elke keer weer mooi. Een stilte van zo’n vijf minuten, die dan doorbroken wordt door zacht gitaarspel.
Reflecteren
Na de stilte komen we aan in het hart van de dienst, waar je onderwijs krijgt aan de hand van de catechismusvraag. Een heel duidelijk antwoord op de vraag van de jongeren naar verdieping. In dat onderwijs wordt de brug geslagen naar het hier en nu. Ik noem het zelf een verhalende vorm van bijbelstudie. Het is anders dan een exegese en bijbehorende preek. Je gaat bij wijze van spreken met je bijbel op schoot rondom het thema de diepte in, vergelijkt tekst met tekst en krijgt zo oog voor het grote verhaal van God, gekoppeld aan het thema vanuit die ene vraag. Het gedeelte na het onderwijs helpt je te reflecteren op wat je gehoord hebt en misschien wel stil te antwoorden op wat God tot je gesproken heeft. Dat kan in de tweede stilte, na een luisterlied dat speciaal geschreven of uitgezocht is rondom het thema. Dat kan ook door meegenomen te worden in het verhaal van de kunstenaar, wat vaak weer een heel nieuw perspectief biedt op een thema. Of het kan in de ruimte die na de dienst wordt geboden om te blijven zitten, na te denken en te genieten van de rust die er is en nog even persoonlijk tijd met God te hebben.
Wachtkamerstilte
Het is bijzonder om te zien dat deze dienst aanhaakt bij de doelgroep. En veel breder dan dat: ook de ouderen in onze gemeente genieten van de serene rust die in deze diensten heerst. Zo is deze jongerendienst toch een beetje een dienst voor de hele gemeente. Natuurlijk vinden niet alle jongeren deze vorm van vieren prettig. Sommigen vinden het te ingetogen, springen liever mee op de klanken van ‘Jesus Culture’ dan te verstillen bij gitaarspel. Misschien is dat ook wel het grootste gevaar van balanceren op het randje van breekbaar: je moet uitkijken dat de dienst niet saai gaat worden. Tegelijk merken we dat het aanbieden van een moment waarop je in een vaak drukke tijd even tot rust kunt komen wel gewaardeerd wordt. Zeker in combinatie met de diepgang die we zoeken in deze diensten is er nooit sprake van een wachtkamerstilte.
Inmiddels zijn we een tweede fase ingegaan met deze diensten. Nu het format duidelijk staat, proberen we voor de sprekers ook breder te kijken dan onze eigen gemeente. Zo sprak Jetteke Noordzij dit jaar bij ons; zij is spreekster, trainer en docent aan de jongerenwerkersopleiding van De Wittenberg. Ook hadden we Paulien Vervoorn, spreekster en auteur van het boek Hartelijk getalenteerd, te gast en in juni hopen we Otto de Bruijne te ontvangen als gastspreker. Daarnaast experimenteren we met verschillende kunstvormen. Daarin willen we het karakter van de dienst blijven bewaren. Unplugged en puur.
André Maliepaard is teamleider van het Nederlands Gereformeerd Jeugdwerk en lid van de NGK Ede.
| Ik geloof dat ik soms twijfel aan mezelf aan deze wereld en aan God - en ik weet dat ik vaak geloof in mezelf in deze wereld zonder God - en ik denk dat God mij dan kan volgen Fragment uit een gedicht van Henrico Kisteman, Open Up 28 oktober 2012. |