De vrijgemaakten zijn geen gesloten bolwerk meer
2013-05-18
Het Christelijk Weekblad, dat vroeger het Centraal Weekblad heette, profileert zich meer en meer als een blad voor heel kerkelijk Nederland, met schrijvers uit andere kerken dan de PKN en nu ook met een korte serie artikelen over ‘de kleine gereformeerde kerken’. In het nummer van 19 april schrijft Kees van Oosten over de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt), onder hetzelfde opschrift dat u ook hierboven ziet staan. Ik lees met meer dan gemiddelde belangstelling mee: - Jaargang 57
- nummer 10
De kerkelijke verdeeldheid is een schande, de christelijke kerk onwaardig”, zegt ds. Henk Messelink, gereformeerd-vrijgemaakt predikant in Zwolle-Zuid. De 60-jarige Messelink is voorzitter van het deputaatschap voor kerkelijke eenheid van de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt (GKV) en in die hoedanigheid is hij samen met vertegenwoordigers van de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK) en de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) in gesprek met de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).
“Het initiatief is uitgegaan van de PKN, maar elke opening om nader tot elkaar te komen, grijpen wij met beide handen aan”, vertelt Messelink, die overigens niet uit de school mag klappen over de voortgang van de gesprekken met de op 1 mei 2004 opgerichte fusiekerk.
Sindsdien zijn de ontwikkelingen hard gegaan. De kleine reformatorische kerken zoeken elkaar op in de zogenaamde kleine oecumene en de PKN heet de drie kleine broertjes van harte welkom in de grote protestantse familie.
Wie die ontwikkeling 20 jaar geleden had voorspeld, was voor gek verklaard.
De fusiebesprekingen tussen de hervormden en gereformeerden sleepten zich voort en de kleine kerkgenootschappen koesterden hun zelfstandigheid.
Gaan we nog verder terug in de tijd, dan zien we een zelfbewuste Gereformeerde Kerk vrijgemaakt die zichzelf de ‘enige ware kerk’ noemde. Ook dat is anno 2013 ondenkbaar.
Na een korte terugblik op de ontstaansgeschiedenis van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (compleet met het misverstand dat de Vrijmaking te maken had met ‘artikel 31 van de Dordtse Leerregels’), vervolgt Van Oosten:
De GKV ontpopte zich als een hecht en gesloten bolwerk. Het ging zelfs zo ver dat ze zichzelf uitriepen tot ‘enige ware kerk’. Dat ging een deel te ver. In 1967 kwam het tot een uitbarsting toen een aantal predikanten in gesprek wilde gaan met de ‘synodaal-gereformeerden’.
Alleen al de intentie om te gaan praten leidde tot een breuk. Zo’n 25.000 GKvleden werden met sympathiserende predikanten en al uit de kerk gezet en vormden de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt buiten verband. Later werd de naam gewijzigd in Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK).
Ondanks die aderlating bleef de GKv groeien. Het hoogtepunt werd bereikt in 2005, toen de kerk 126.949 leden telde. In dat jaar vond nog een kleine afscheiding plaats, rond enkele predikanten die vinden dat de GKv te veel afstand neemt van haar gereformeerde wortels. De schade bleef dit keer beperkt tot enkele duizenden leden. Op dit moment heeft de GKV welgeteld 122.169 leden, 276 plaatselijke gemeenten en ruim 200 dienstdoende predikanten. Hoewel het ledental licht terugloopt, is er absoluut geen sprake van leegloop. () Maar, en dat is de grote verandering, de GKV is geen gesloten bolwerk meer, integendeel. Wie de websites van de verschillende gemeenten bekijkt, valt direct op hoe uitnodigend, missionair zo u wilt, de GKv is geworden. Het enthousiasme straalt eraf. En iedereen is van harte welkom. Niet alleen in de kerk, maar ook voor een vrijblijvend gesprek. Geen belerend vingertje, maar een uitgestoken hand.
Messelink: “Ik loop al enige tijd mee en ben blij met die ontwikkeling. De verschillende kerken leefden langs elkaar heen, waardoor een verkeerd beeld van elkaar ontstond. In Zwolle werken we uitstekend samen met de CGK en de NGK, maar ook met de PKN. Ik vind het een verrijking. Jezus Christus zelf heeft gezegd dat christenen elkaar moeten zoeken in eenheid. Het is een schande dat we zo lang verdeeld zijn opgetrokken.” De predikant denkt dat de GKv en de NGK snel zullen gaan fuseren of heel nauw zullen gaan samenwerken. “We spreken dezelfde taal, het klikt tussen ons.” Met de CGK zal het wat langer duren, omdat die kerk een behoudende stroming telt, Bewaar het pand, die aanschuurt tegen de Hersteld Hervormde Kerk. Daarna, of misschien wel tegelijk, volgt de PKN.
“We groeien steeds meer naar elkaar toe. Wij zijn opener geworden en in de PKN zie je dat de vrijzinnigheid in hoog tempo terrein verliest. Het aantal vrijzinnige predikanten in de PKN neemt snel af en daar ben ik blij mee.
In een heleboel plaatsen is er niets meer dat ons scheidt. Hoe we dat organisatorisch vorm gaan geven, vind ik niet zo belangrijk. Als Christus maar centraal staat, daar gaat het om.”
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK Enschede