laat jongeren zien wat het is
2013-06-01
Armoede en onrecht hebben een gezicht. Maar willen we dat nog zien anno 2013? Dit is niet enkel een vraag voor volwassenen, maar ook voor jongeren. Hoe verhouden tientjesshirts en iPods zich ten opzichte van ‘goed en recht doen’ in de wereld?- Jaargang 57
- nummer 11
‘Biologisch eten lijkt me serieus goor. Ja, bio of fair trade, hoe weet je nou of ’t echt is?’ ‘By the way, fairtradeshirts zijn gewoon zo duur... Maar soms denk ik wel: dit is té goedkoop. Dan denk je wel ff aan kinderhandjes.’ In één adem gaat het door: ‘Vind jij dat de Primark kan? Nou, de Hennes is ook heel goedkoop, is dat dan goed?’ En: ‘Als ik die filmpjes met arme mensen zie, denk ik dat we eigenlijk best rijk zijn. Maar ik wil ook gewoon een iPod…’
Het zijn zomaar wat uitroepen en verzuchtingen op een avond van een Nederlands-gereformeerde catechisatiegroep, ergens midden in het land. Samen hadden we wat fragmenten uit filmpjes van de Micha Cursus en uit Leef58 gekeken. Vooral die laatste documentaire kwam binnen, over jonge mensen uit een arme kerk in een verloederde New Yorkse buurt, die met grote families in tweekamerappartementen leven en desondanks wekelijks trouw bidden en vasten voor hun nog armere leeftijdgenoten elders in de wereld. Eén van de catechisanten concludeerde onomwonden: ‘Eigenlijk kunnen ook wij zo veel doen. Maar je moet het wel willen!’
Schuren
Armoede en onrecht hebben een gezicht. Willen we dat nog zien anno 2013? En willen we daar iets mee doen? Laten we ons raken door onrecht? Willen we de overbekende, haast irriterende beelden van talloze hongerende mensen in een uitgedroogd landschap en van stromen vluchtelingen door opkomend water nog laten binnenkomen? Of de YouTube-filmpjes van mannen die zonder enige bescherming Europese lekkende gifschepen ontmantelen? Van kinderen die shirtjes in elkaar naaien? Als we zondag in de kerk vrolijk zingen ‘toen ik naar mijn naaste zocht, waar was jij, waar was jij’, denken we dan aan een instortende textielfabriek in Bangladesh? Schuurt ons nieuwste, tikje te goedkope shirt dan wat? Laten we het nog toe om onszelf vervolgens de wellicht confronterende vraag te stellen: Als dit mijn naaste is, wat wil ik dan echt doen? Of wat wil ik laten? Voor volwassenen is dit een item, maar voor jongeren zeker ook. Om hen heen consumeren de volwassenen zich een ongeluk. Een oud spreekwoord zegt: zoals de ouden zongen, piepen de jongen. Dus waarom zouden tieners anders consumeren dan hun oudere voorbeelden? Economische crisis of niet, overal blijven de nieuwste tablets en iPods opduiken. En de nieuwste modekleuren: oude shirts weg, nieuwe tientjesshirts erin. Het lijkt nog steeds zo normaal in Nederland. Tot je soms weer even geconfronteerd wordt met van die lastige beelden.
Boeing
Die beelden en je geloof: heeft dat iets met elkaar te maken? We dachten erover in de eerdergenoemde catechesegroep. Vervolgens lazen we Mattëus 25, een overbekende maar indringende tekst over de Koning, het oordeel, de beker water, armen en gevangen. Doorgelezen. Stukgelezen? Ja, mooi, bekend. Check. Tot we er een eigentijdse parodie op maakten. Of was het wel een parodie? Meer een eigentijdse versie. Eén die heel pijnlijk aantoonde waar het om ging. Zoals bijvoorbeeld vers 35 en 36: ‘Want ik had honger, maar jullie hadden eurocrisis en je kan ook niet blijven geven. Ik had dorst, maar bleek wel een beetje een bodemloze put. Ik was asielzoeker, maar jullie wisten niet hoe snel je een Boeing naar mijn land van herkomst moest regelen. Ik stond voor de ramen, jullie kleedden me nog meer uit. Ik had aids, maar had natuurlijk ook tijdig de voorlichtingsmaterialen kunnen lezen. Ik zat gevangen, maar had kunnen weten dat je met bolletjes niet ver komt.’ Was de oorspronkelijke tekst uit Mattëus 25 al redelijk beeldend, bij bovenstaande kunnen we ons anno 2013 helemaal wat voorstellen. Voor wereldproblemen als onrecht en armoede zijn niet een-twee-drie oplossingen te vinden. Maar je ogen sluiten voor de beelden, je oren onbewust toedekken: dat lijkt geen bijbelse remedie. Sterker nog, de Bijbel is nogal radicaal. Bijvoorbeeld in Jacobus 5:4, waar staat: ‘Hoor de klacht van het loon dat u de arbeiders die uw velden maaiden hebt onthouden. Het geroep van de maaiers is tot de Heer van de hemelse machten doorgedrongen.’ Als het geluid van onrecht en armoede tot in de hoogste hemel doordringt, wie zijn wij dan om dit niet te horen?
Prijs
De vraag naar grondstoffen en voedsel is wereldwijd groot. Zo leveren opbrengsten van Afrikaanse mijnen soms ongekend veel geld op. Maar te vaak gaat die winst niet naar de lokale, arme bevolking, maar naar grote westerse bedrijven. Door oneerlijke financiële afspraken worden de armste en kwetsbaarste mensen buitengesloten. Ongehoord. Financiële wanpraktijken zoals corruptie zijn dichterbij dan je denkt. Heel wat grote internationale bedrijven ontwijken bijvoorbeeld via Nederland het betalen van belasting. Geld waarmee anders Afrikaanse of Aziatische kinderen naar school hadden gekund en gevaccineerd of in een ziekenhuis behandeld hadden kunnen worden. Daar kunnen we als kerken in Nederland ook onze stem tegen laten horen. Via de politiek, maar ook dichterbij, door zelf een eerlijke prijs te betalen voor de spullen die je koopt. Want alles heeft een prijs. Als jij die niet betaalt, betaalt een ander die… Wil je een project als Micha Young doen in je kerk of een catechisatie houden over een duurzame levensstijl, dan valt of staat dat met het beeld van de rest van de kerk. Zien de jongeren na een paar themaweken een gemeente die vrolijk voortgaat of zien ze een kerk die bewogen is, geraakt door armoede en onrecht, op zoek naar wezenlijke verandering?
Jacolien Viveen is coördinator van Micha Nederland en lid van de NGK Amersfoort.
| Als proef nam een groep jongeren uit een Apeldoornse Christelijke Gereformeerde Kerk het materiaal van Micha Young door. Vooraf waren ze kritisch, maar gaandeweg liet het materiaal ze niet onberoerd. In een kort filmpje voor NEO vertelden ze daarover. ‘Het is goed, omdat je je bewust wordt van wat je hebt (…) en wat je voor de wereld kan betekenen als christen’, zei één van hen. En een ander: ‘Micha Young is niet alleen een cursus voor in de kerk. Je wordt ook echt aangespoord om er iets mee te doen.’ De afwisseling van filmpjes, feitelijk materiaal en praktische opdrachten werd gewaardeerd. ‘Je moet niet de hele tijd zitten en luisteren.’ En: ‘Je kunt een verschil maken in deze wereld.’ Misschien wel het belangrijkste was dat Micha Young als project appelleerde aan een gevoel van urgentie rondom onrecht en armoede en stimuleerde om dat gevoel om te zetten in daden. Zoals een deelnemer het kernachtig verwoordde: ‘Ik ben nu echt hongerig naar gerechtigheid.’ |
| Wat kan ik doen? Het NGJ geeft tips Onlangs lanceerde Micha Nederland een nieuw project voor jongeren vanaf 15 jaar: Micha Young. Het biedt vernieuwend materiaal over sociale en ecologische gerechtigheid. Of zoals het Micha-netwerk het zelf eenvoudig aankondigt: ‘Voor jongeren over goed en recht doen.’ Micha Young laat jongeren, soms letterlijk, proeven wat onrecht en armoede is, maar biedt ook praktische, bijbelse handvatten om dit aan te pakken in hun eigen leven of verder weg. Micha Young is voor jeugdgroepen, catechisatie of scholen. Het bestaat uit een pakket met thematische en praktische opdrachten. Het project bestrijkt vier avonden en een weekend vol confronterende opdrachten, bijbelteksten en boeiende informatie, met een uitgebreid cursusboek voor jeugdleiders en interactieve presentaties en filmpjes voor de jongeren. Dinsdagavond 4 juni is de eerste informatie- en instructieavond Micha Young voor jeugdleiders in het Landelijk Dienstencentrum van de PKN aan de J. Haydnlaan 2A te Utrecht. Aanmelden kan via www.michanederland. nl/cursus/instructieavonden. Meer lezen: www.michayoung.nl. |