Een groot verhaal voor jongeren
2013-08-03
Hoe kunnen we jongeren in onze kerken missionair bewustmaken en toerusten? Deze vraag houdt het Nederlands Gereformeerd Jeugdwerk (NGJ) al een tijd bezig. Het (voorlopige) antwoord is de cursus Koninklijk leven, die gericht is op missionaire bewustwording door aan te sluiten bij de Missio Dei en het Koninkrijk van God. Oscar Overmars, die de cursus ontwikkelde, legt uit.- Jaargang 57
- nummer 15
Het blijkt in de praktijk voor tieners en jongeren niet vanzelfsprekend om te kiezen voor een leven met God. Ze zitten midden in de ontwikkeling van kind naar volwassene, waarbij verandering soms de enige constante factor lijkt te zijn. Daarbij leven ze – meer dan de meeste andere kerkleden – in een postmoderne cultuur, waarbij er geen zekerheden of absolute waarheden bestaan. Jongeren vormen hun eigen waarheid, waarbij gevoel en ervaring een belangrijke rol spelen.
De ‘grote verhalen’, waaronder het christendom, hebben afgedaan. Het christelijke leven is een subcultuur geworden die voor de dominante postmoderne cultuur ‘wereldvreemd’ is. Het geloof is één van de vele deelgebiedjes in hun leven en heeft weinig invloed op andere levensterreinen. Jongeren vragen zich af hoe geloof relevant is voor hun leven hier en nu.
Te midden van alle onzekerheid die dit meebrengt, ontwikkelen jongeren hun identiteit, zoeken ze naar de bedoeling van hun leven en stellen ze hun eigen levensovertuiging samen. Jongeren hebben behoefte om ergens bij te horen en geaccepteerd te zijn, maar vinden het lastig om te kiezen en zich toe te wijden. Veel jongeren leven in vluchtige netwerken en hebben minder met ‘de kerk’. Tegelijk zien we in de NGK met dankbaarheid nog steeds veel jongeren die wel op weg zijn met God en die zich in onze kerken in zekere mate thuis voelen.
Groot verhaal
Het is de vraag hoe we kunnen aansluiten bij deze ontwikkelingsfase en cultuur van jongeren. Een antwoord vinden we bij de theologie van de Missio Dei (Gods missie), het grote plan van God dat uitloopt in zijn Koninkrijk. Dat Koninkrijk is met de eerste komst van Jezus al begonnen en wordt met zijn terugkomst voltooid.
God verzamelt een volk van gelovigen uit alle volken om mee te werken aan zijn missie. Dit volk is geroepen om nu al – in alle onvolkomenheid – een koninkrijksleven te leiden en het Koninkrijk te verspreiden in woord en daad. Dat is een leven van aanbidding, gebed, gehoorzaamheid, liefhebben, gemeenschap en getuigen.
Het is een levensstijl, die alle gebieden van het leven bestrijkt en waarbij de eer van God voorop staat. Dit koninkrijksleven is per definitie een gedeeld leven met broeders en zusters, én met niet-christenen.
De theologie van de Missio Dei en het Koninkrijk biedt jongeren een ‘groot verhaal’ om naar zichzelf, een ander, de gemeente en de wereld te kijken. Het biedt daarmee een (alternatieve) levensovertuiging, een basis voor de integrale ontwikkeling van identiteit, zingeving, doel, gemeenschap en missie. Het daagt uit, schept verantwoordelijkheid en vormt een ‘leesbril’ voor het verstaan van de hele Bijbel.
Ik geef enkele voorbeelden:
• De jongere mag bij het ontwikkelen van zijn identiteit beseffen dat hij ten diepste een geliefd kind van God is en – samen met alle andere kinderen van God – een onderdeel van zijn volk, burger van het Koninkrijk.
Daarvoor is hij door God bedoeld. Hij hoort nu al ergens bij! Hiermee wordt tegemoetgekomen aan de behoefte ergens bij te horen. Tegelijk wordt een heilzaam tegenover geboden voor de ‘ontwikkelingstaak’ om een individuele identiteit te ontwikkelen.
• Tegenover een leven in deelgebieden, biedt de theologie een eenheid van zijn en doen. Het plan van God en het Koninkrijk strekken zich uit over elk levensterrein, zodat de jongere meer eenheid kan ontwikkelen in zijn identiteit.
• In een tijd waarin de grote verhalen hebben afgedaan als onwaar of onbetrouwbaar, blijkt er steeds weer behoefte aan een nieuw gemeenschappelijk verhaal, een vergezicht. Deze theologie kan, juist door zijn omvattendheid, opnieuw zo’n kader (paradigma) bieden, waarmee de jongere naar zichzelf, een ander, de gemeente en de wereld leert kijken.
• De jongere krijgt niet alleen een groot verhaal aangereikt, maar ook de betekenis daarvan voor het verhaal van zijn eigen leven hier en nu. Hij is bedoeld om deel uit te maken van Gods grote plan. Hij speelt mee in het grootste verhaal aller tijden! Dat geeft een duidelijk en uitdagend doel aan zijn leven. Het daagt hem uit te ontdekken welke gaven en talenten God hem geeft om dat doel te realiseren. Daarmee wordt tegemoetgekomen aan de behoefte tot zelfontplooiing en de behoefte aan taken en verantwoordelijkheden.
• Tegenover de neiging om zich niet te binden aan ‘zware’ gemeenschappen stelt deze theologie de geestelijke realiteit centraal, namelijk dat een christen deel uitmaakt van het volk van God. Dat komt tegemoet aan het verlangen ergens bij te horen. Ook benadrukt de Missio Dei het belang van de gemeente in Gods missie en stimuleert de jongeren zich als onderdeel van de gemeenschap in te zetten.
| Cursus Koninklijk leven Het doel van de cursus Koninklijk Leven is om jongeren bewust te maken van wie zij zijn en welke rol zij (mogen) spelen in Gods plan en Koninkrijk en om hen te stimuleren tot een koninkrijksleven. De cursus kent vijf bijeenkomsten, waarvan de vierde een actie in de praktijk is. Tussendoor zijn er thuisopdrachten, zoals bijbellezen, delen, bidden en doen. De thema’s zijn: 1. Jij en God – hoe verhoudt jouw verhaal zich tot Gods verhaal? Wat is eigenlijk Gods verhaal? 2. Jij en je (Gods) gemeente – wat is de rol van Gods gemeente en wat is jouw plaats daarin? 3. Jij en je mogelijkheden – wat is je context en wat zijn je kwaliteiten? 4. Jij en de praktijk – leren door te doen en te ervaren 5. Jij en de toekomst – wat heb je geleerd en ervaren en hoe ga je zelf en als groep verder? |
Oefenplek
De cursus Koninklijk leven zet in op bewustwording en interne motivatie. Gevarieerde werkvormen nodigen uit tot een persoonlijke en gemeenschappelijke ontdekkingstocht naar identiteit en levensdoel. Je ervaren identiteit bepaalt immers je gedrag. Er wordt geleerd met hoofd, hart en handen, waarbij de nadruk ligt op ervaring en beleving. De deelnemers worden geprikkeld om mee te doen met Gods missie en een koninkrijksleven te leiden. Zij dragen verantwoordelijkheid voor hun eigen ontdekkingstocht en keuzes. Met de geboden variaties kan de cursus op maat worden gemaakt.
De theologie van de Missio Dei en het Koninkrijk benadrukt het belang van de gemeente. Juist als gemeente ben je een getuigenis voor de wereld (zie Johannes 13:35). Tegelijk vraagt dit om een wilsbesluit om naar Gods bedoeling een koninkrijksleven te leiden en te delen.
Hoe zou het zijn als de jeugdvereniging transformeert tot oefenplek voor het delen van levens, het liefhebben en het zich ter beschikking stellen van Gods missie? Ik hoop en bid dat de cursus hieraan mag bijdragen.
Oscar Overmars, lid van de NGK Oostzaan, heeft voor het NGJ de cursus Koninklijk leven ontwikkeld.
Hij studeert daarmee af aan de Academie voor Theologie van de CHE.
| Een andere ‘bril’ De theologie van de Missio Dei en het Koninkrijk van God roepen op tot enkele paradigmaverschuivingen. Kijken met deze geloofsbril kan met name bij postmoderne jongeren moeite geven. Het is goed om je daarvan bewust te zijn: Van persoonlijke redding (een ‘ticket to heaven’) naar het grotere plan van God. Van ‘Koning IK’ naar Koning Jezus: van autonomie (ik bepaal zelf wel wat goed voor mij is) naar opgeven van autonomie en je onderwerpen aan het koningschap van Jezus Christus. Van ik-gerichtheid naar wijgerichtheid: van persoonlijk leven met God naar gemeenschapsleven met God. |