Garantie voor de toekomst
2013-09-21
Bij toekomst denken jongeren aan hemel en hel, niet aan het Koninkrijk van God. Dr. Jan Hoek heeft daarin terecht reden gezien om een in mijn ogen bijzonder boek te schrijven over de toekomstverwachting in de Bijbel.- Jaargang 57
- nummer 18
Bijzonder, omdat hij met een heel andere insteek komt en die over heel de breedte van het leven uitbreidt.
Als de Bijbel het heeft over de toekomst, dan gaat het over het Koninkrijk. ‘Uw Koninkrijk kome.’ Dat is de rode lijn door heel de Bijbel heen, dat is het grote verhaal van de hoop. Dat biedt hoop voorbij de dood, hoop voor de geschiedenis, hoop voor ons lichaam, hoop op gerechtigheid, hoop voor heel de schepping, hoop op eeuwig leven!
Hoek schrijft daarover op een heldere en evenwichtige manier. Ik ben met name blij over zijn uitleg van de hoop die dit Evangelie van het Koninkrijk biedt voor heel de schepping. In de apostolische geloofsbelijdenis wordt alleen de hoop uitgesproken op de wederopstanding van het lichaam, maar wie de woorden van de apostel Paulus op zich laat afkomen over de hele schepping, gaat alles anders zien. ‘Niet alleen wij, de schepping zelf zal worden bevrijd uit de slavernij van de vergankelijkheid’ (Romeinen 8:21).
Zendingshart
Het is een gespreksboek, dus heb ik naar aanleiding van de hoofdlijn van het boek een vraag: hoe komt het dat er in het leerboek van de kerk, de Heidelbergse Catechismus, nauwelijks een vraag en antwoord over het Koninkrijk te vinden is? Ik weet het niet, maar blijf het wel een groot manco vinden dat er bij de gereformeerde kerken in de zestiende, zeventiende en achttiende eeuw geen enkele visie was voor de voortgang van het Koninkrijk en de wereldwijde zendingsopdracht. Wij zwierven over de wereldzeeën, maakten koloniën, vierden een gouden eeuw (verhandelden slaven...), maar er was geen zendingshart. Het was meer ‘military’ dan ‘missionary’.
Pas in de negentiende eeuw begon het hart weer te kloppen vanuit het Evangelie van het Koninkrijk. Dit is een verschrikkelijk gemis. Dat wreekt zich vandaag ook in de armoedige toekomstverwachting van jongeren uit deze traditie. Meer platonisch dan bijbels.
Daarom opnieuw: dit boek van Hoek wens ik in vele handen te zien.
Gereformeerde uitleg
De kracht van Hoek ligt in de heldere uitleg en het samenbindende. Neem de rustig betogende uitleg over de tekenen der tijden of het netelige onderwerp van de toekomst van Israël. Het Israël waarvan Paulus spreekt in de bekende tekst in Romeinen 11:26 is hetzelfde Israël waar het vanaf hoofdstuk 9:1 over gaat, namelijk het niet in de Messias gelovende Israël als volk. Daar rust een belofte op. Let op wat er gebeurt rond Israël nu! Wie weet gaat nu gebeuren wat Paulus toen al als een geheimenis bekendmaakte: geheel Israël zal behouden worden. Of zal het bij de wederkomst van Christus gebeuren? Of nog daarna? Diverse scenario’s passeren de revue. Ze worden door Hoek besproken in hoofdstuk 4.
Waar hij als het gaat over Israël een standpunt durft in te nemen dat van de hoofdstroom van de gereformeerde uitleg afwijkt, daar houdt Hoek zich in de beschrijving van de uitleg van de tekenen der tijden en de keuze tussen post-, pre- en a-millennialisme wel binnen de gereformeerde (en ook augustiniaanse) uitleg: het duizendjarig rijk is er al, we leven er middenin. Hij blijft a-millennialist, ook al beschrijft hij eerlijk het hoofdprobleem van deze uitleg, namelijk hoe je ooit kunt geloven dat de duivel gebonden is geweest in het christelijk tijdperk (Openbaring 20:3).
Voor mij blijft dit een hoofdargument om niet voor deze uitleg te kiezen. Ik probeerde zelf in De toekomst van de aarde en De Titanic achterna? een uitleg te geven waarin de binding van Satan een toekomstige belofte blijkt te zijn en de hoop versterkt op een totale vervulling en herstel van de geschiedenis en de schepping. Hoek bespreekt dit wel, maar ziet ook bij mijn uitleg problemen. Wij beiden zien die bij alle ‘oplossingen’; hij bij de mijne, ik bij de zijne. Slotsom: we zullen het beiden moeten doen met: laten we zien wie er gelijk krijgt.
Toch is dit boek niet geschreven voor allerlei binnenkerkelijke verschillen van uitleg. Integendeel, je kunt het aan iedereen geven die oprecht geïnteresseerd is in wat de Bijbel belooft over de toekomst. En vooral aan diegenen die geen hoop hebben of in een soort doemdenken gevangen zijn. Hoop als een stormlamp die blijft branden, ook als het raast en tiert om je heen.
Hoek, J. (2013), Garantie voor de toekomst. Gespreksboek over hoop. Boekencentrum. Zoetermeer. 160p. € 17,50.
Drs. Wim Rietkerk is verbonden aan l’Abri Nederland en is emeritus predikant van de NGK Utrecht.