GKv slaat weg naar eenwording met NGK in
2014-06-28
Op 14 juni heeft de GKv-synode besloten de weg naar hereniging met de NGK in te slaan. De verkennende gesprekken die sinds 1993 zijn gevoerd, worden nu concreet gericht op eenwording van beide kerken. Volgens de synode kunnen beide kerken elkaar vertrouwen in de omgang met Gods Woord en de belijdenis van de kerk. Ook de vrouw in het ambt binnen de NGK is geen barrière meer.- Jaargang 58
- nummer 13
Tijdens de zitting van de generale synode van de GKv in de Ontmoetingskerk in Ede werd op zaterdag 14 juni het ‘verlovingsaanzoek’ van de NGK besproken. De Landelijke Vergadering deed dat aanzoek in maart dit jaar, toen het uitsprak dat het graag per 31 oktober 2016 in staat van hereniging wil zijn met de GKv.
De generale synode zei geen ‘ja’ op de concrete datum die de Landelijke Vergadering voorstelde, maar nam, met slechts één tegenstem, wel het belangrijke besluit om de onderlinge gesprekken te richten op de eenwording van beide kerken.
Voorafgaand aan de bespreking en besluitvorming rond het ‘aanzoek’ sprak ds.
Peter Sinia, predikant van de NGK Ede en voorzitter van de Commissie Contact en Samenwerking van de NGK, de afgevaardigden, deputaten en gasten namens de NGK toe. Hieronder een aantal fragmenten uit zijn toespraak, met daarnaast diverse reacties op het synodebesluit.
Zegen
‘Ik hoop dat u zichzelf de tijd heeft gegund om uzelf te verwonderen over dit historische aanzoek’, sprak Peter Sinia tegenover de afgevaardigden.
‘Wie had gedacht dat op deze wijze de toenadering gezocht zou worden door de NGK? En wat is het veelzeggend dat de aanzet tot het verlovingsaanzoek niet van een deputaatschap of een landelijke commissie komt, maar vanuit de kerken, en nota bene vanuit de regio Noord-Holland, waar de breuk bijzonderlijk pijnlijk is geweest. Ook de wijze waarop de Landelijke Vergadering in grote eenstemmigheid dit initiatief tot een verlovingsaanzoek heeft omarmd, mag ons raken.
We moeten ons misschien afvragen of dit verlovingsaanzoek anders tot stand had kunnen komen dan onder de zegen van onze Hemelse God en Vader Zelf.
We moeten ons misschien afvragen of dit verlovingsaanzoek anders tot stand had kunnen komen dan als genadige verhoring van al die gebeden om eenheid binnen Gods kerk, die allang voor onze Landelijke
Vergadering en uw generale synode opstegen tot God.’
Vrouwen
‘Als Commissie Contact en Samenspreking en Deputaten Kerkelijke Eenheid hebben wij ons de afgelopen jaren niet beziggehouden met verlovingsaanzoeken, maar hebben we onze opdracht uitgevoerd om de eenheid te zoeken door met name het gesprek aan te gaan over Schrift en Belijdenis, vooral toegespitst op het gesprek over ons rapport over de vrouw in het ambt van ouderling en predikant.
Zo’n gesprek is niet zonder risico. Het heeft toch iets van de onmogelijke opdracht om de eenheid te vinden door de verschillen te zoeken. Gelukkig is het gesprek niet op die manier ontspoord. (…) Het was een goed gesprek, waarin we elkaars nieren hebben mogen proeven, elkaars vertrouwen hebben mogen winnen en de eenheid hebben mogen herkennen in onze omgang met Schrift en belijdenis.
Als het gaat over rapporten met betrekking tot vrouwen in het ambt bent u zelf inmiddels een ervaring rijker.
Ik hoop dat de vrucht van die ervaring is dat u zich meer kunt herkennen in ons. Wij hebben een rapport rondom de vrouw in het ambt dat anderen deed twijfelen aan onze schriftuurlijkheid.
U hebt een rapport rondom de vrouw in het ambt dat anderen deed twijfelen aan uw schriftuurlijkheid.
U bent gelukkig uiteindelijk achter de schrijvers van het rapport gaan staan en hebt benadrukt dat er geen enkele twijfel hoeft te bestaan over hun schriftgetrouwheid.
Zo hebben wij in ons gesprek met uw deputaten benadrukt dat wij de schrijvers van ons rapport als schriftgetrouw kennen.
En dan lees je een rapport misschien met andere ogen.
(...) Wij als Nederlands-gereformeerden vragen niet van u om voor de vrouw in het ambt te zijn. Wij hebben juist geconcludeerd dat verschillende opvattingen hierover niet kerkscheidend hoeven te zijn. Zo kunnen wij leven met plaatselijke kerken die daarin verschillende wegen gaan. Sterker nog, we kunnen ermee leven dat hier binnen een plaatselijke kerkverschillend over gedacht wordt.’
Tellingen
‘Wanneer het gaat om de toenadering tussen de NGK en de GKv, hoop ik niet dat u de indruk hebt dat het iets is wat van bovenaf door landelijke commissies of deputaten wordt opgelegd.
Vandaag sta ik hier in deze kerk als voorzitter van de Commissie Contact en Samenspreking, morgenmiddag mag ik hier opnieuw staan om het Woord van God te verkondigen. Ede is namelijk één van de vele plaatsen waar belangrijke stappen gezet werden naar eenheid. En wat in Ede gebeurt, gebeurt op allerlei plaatsen in het land.
Het Nederlands Dagblad telde in mei 2011 25 gemeenten waarin GKv en NGK samenwerkten in de zin van wederzijdse openstelling van het avondmaal, kanselruil of het houden van gezamenlijke diensten. Een maand eerder turfde Ad de Boer voor een toespraak voor onze Landelijke Vergadering dat er in 34 NGK’s (40 procent) sprake was van kanselruil met CGKen GKv-gemeenten.
Als Commissie Contact en Samenspreking hebben we geprobeerd bij te houden in welke plaatsen sinds die tellingen volgende stappen in de samenwerking tussen GKv en NGK zijn gezet. Wij kwamen tot 32 GKv-gemeenten en 24 NGK-gemeenten.
Het verlangen naar eenheid tussen onze kerken is dus niet alleen een verlangen van commissies en deputaten, van landelijke vergaderingen en synodes. Het is een breed gedragen verlangen binnen onze kerken.’
Vredestichters
‘In het verleden is weleens gesuggereerd dat onze kerken niet kunnen herenigen voordat aan alle pijn en wonden uit het verleden recht is gedaan. Ik geloof dat we voorzichtig moeten zijn met dat soort redeneringen.
Het wordt al snel alsof we de dokter in de operatiekamer de instructie geven dat de ene wond niet behandeld mag worden voordat de ander behandeld is, en vice versa.
Ik hoop en bid dat alle wonden uiteindelijk zullen genezen.
En ik hoop en bid dat we het genezen van de ene wond niet uitstellen tot de andere wond genezen is.
Jezus Christus zei: “Zalig de vredestichters.” Moge God u tot vredestichters maken, die vandaag besluiten nemen waarmee wonden helen. En moge God vervolgens nog vele vredestichters geven om dat genezingsproces voort te zetten.’
Willem Smouter: ‘We horen bij elkaar’
Het is bepaald historisch te noemen dat de GKv-synode voluit en in grote eenstemmigheid wil gaan voor gesprekken gericht op eenheid met de NGK. Ik zat erbij en zou dus kunnen opsommen welke argumenten pro en contra gebruikt werden en zo meer. Maar dat valt in het niet bij het voorlopige eindresultaat: de belemmeringen zijn weggenomen en we gaan een goed gesprek aan.
Zeker, wij hadden een soort verlovingsaanzoek gedaan. De synode was dankbaar daarover en zei ‘het te beschouwen als een hartelijke aansporing om verder te gaan op de weg naar hereniging’. Dat is dus nog niet beklonken, maar het is wel in overweging genomen. En ik vind dat eigenlijk nog niet zo gek. Terecht merkte ds. Jeroen Sytsma op dat de kerkelijke breuk eerder iets was als een ‘vechtscheiding die nooit had mogen plaatsvinden. En wie zijn daar het eerste slachtoffer van? De kinderen.’ Als de kerken elkaar weer vinden, dan is dat meer dan een verloving, zegt Sytsma.
Het is ‘hertrouwen na echtscheiding’.
Daar ben ik het helemaal mee eens en daarom ben ik niet verdrietig dat de term ‘verloving’ nu van tafel is. We hebben nu erkend: we horen bij elkaar – en ga dat nu maar eens netjes regelen. Geve God dat we daar samen in vertrouwen aan mogen werken.
Willem Smouter is predikant van de NGK Apeldoorn en voorzitter van de Landelijke Vergadering van de NGK.
Ad de Boer: ‘De breuk is ten diepste geheeld’
Ik huil niet gauw, maar toen ik het GKv-synodebesluit las, liepen de vreugdetranen over mijn wangen. Na zo veel jaren praten, na zo veel hoop en zo veel wanhoop, na mooie perspectieven en grote teleurstellingen, nu dan toch, eindelijk… Bijna vijftig jaar nadat het Lichaam van Christus in stukken scheurde – langer dan een generatie – gaan we op weg naar hereniging. Halleluja!
Er is de komende jaren nog genoeg te bespreken, maar de breuk tussen GKv en NGK is ten diepste geheeld. Want als je je als kerken één weet in Jezus Christus en Gods Woord bij elkaar veilig weet, dan is het allerbelangrijkste gezegd.
Toen Willem Smouter en ik voorjaar 1996 wegreden uit Berkel en Rodenrijs leek het daar in de verste verte niet op.
De GKv-synode daar had net de deur dichtgedaan: verder praten was zinloos, de NGK was immers niet veranderd...
Maar juist toen die landelijke deur dicht scheen te gaan, gingen er plaatselijk her en der deuren open. Gods Geest maakte overuren, zo leek het. Op steeds meer plekken in het land vonden GKv en NGK elkaar als gemeenten van Jezus Christus. Die plaatselijke beweging inspireerde en versterkte de landelijke beweging van gesprekken tussen commissies en deputaten, die wonderlijk genoeg na 1996 toch op gang waren gebleven. En zo gebeurde wat de LV Wezep in 1978 als hoop uitsprak: dat GKv en NGK elkaar landelijk zouden vinden als vrucht van het opbloeien van plaatselijke contacten.
Ik ben diep dankbaar voor wat de GKv-synode besloot.
Vanwege het verleden: de scheur in het Lichaam van Christus wordt geheeld. Vanwege het heden: als kerken, elk met sterke én zwakke kanten, hebben we elkaar hard nodig.
Vanwege de toekomst: om kerk te zijn voor de jonge generatie in een geseculariseerde samenleving met zo veel mensen die Jezus niet kennen, kunnen we niet zonder elkaar.
Ik kan bij tijden nog diep verdrietig zijn over wat er in de jaren zestig gebeurde, maar ik ervaar in deze jaren, en in het bijzonder in deze dagen: God maakt het kwade goed.
Ad de Boer is lid van de NGK Voorthuizen/Barneveld en redacteur van Opbouw. Hij was lange tijd op landelijk en plaatselijk niveau betrokken bij de gesprekken met de GKv.
Fritz Krüger: ‘Een krachtige onderstreping van het Evangelie’
Dank U, Heer! Dat was mijn ontroerde reactie toen op 14 juni het besluit van de generale synode in Ede bekend werd. Dank voor de uitgesproken blijdschap en het wederzijdse vertrouwen! Dank voor de erkenning dat we bij elkaar horen!
Voor de Zaankerk komt er nu perspectief om eindelijk in alle details één gemeente te worden. We beleven op allerlei manieren dat we dat allang zijn, maar de pijnlijke herinnering aan onze gescheiden herkomst wordt deels nog in stand gehouden door twee kerkverbanden. De dubbele structuren (afdrachten, boekhouding, ledenregisters, classis en regio) en de juridische en kerkrechtelijke struikelblokken om van twee kerken echt één te maken, houden allemaal het gesprek van verdeeldheid gaande. Voor ons is dit inmiddels volledig uit pas met onze dagelijkse ervaring van kerk-zijn en we verlangen naar het einde hiervan.
Toch gaat het ons om meer dan onze eigen ervaring in Zaandam. We verlangen ernaar dat iedereen mag delen in het grote goed dat wij van de Heer hebben ontvangen.
En bovenal: met het oog op de wereld om ons heen zal de verzoening van onze kerken een krachtige onderstreping zijn dat het Evangelie méér is dan alleen mooie woorden (Johannes 17:20-23). Het wordt verkondiging met ons leven, meer dan met onze woorden, van de verzoening in Jezus, de Heer.
Daarom willen we al onze broers en zussen aanmoedigen, overal waar er gesprekken gaande zijn én waar er nog geen gesprek is: zet door en geef het niet op, om Jezus’ wil!
Ds Fritz Krüger is predikant van de Zaankerk in Zaandam, de eerste samenwerkingsgemeente GKv/NGK.
Ytje Veefkind-Eenkhoorn: ‘Eindelijk gaan we op weg naar kerkelijke eenheid’
Afgelopen zondag ging voor de tweede keer binnen een paar
weken een vrijgemaakte predikant voor in de NGK Amersfoort-
Noord. Een reden tot grote dankbaarheid. Persoonlijk
hadden wij in omgekeerde richting al zoiets meegemaakt. Ter
gelegenheid van zijn vijftigjarig jubileum mocht mijn echtgenoot
Koos vorig jaar, na 45 jaar, weer preken in de GKv
Buitenpost, onze eerste gemeente. Het was een pleister op
een diepe wond. Het was ook op tijd. Veel van onze collega’s
mochten zoiets niet meer beleven.
De feitelijke scheuring maakten wij mee in de Zaanstreek.
De deputatie van de kerken in Noord-Holland werd in de
aprildagen van 1969 weggestuurd van de synode in Hoogeveen.
Koos maakte daar deel van uit. Ikzelf, net uit het
kraambed, zag hem thuiskomen. Voor het eerst begreep ik de
uitdrukking: ‘Lijden aan de kerk.’ Ik zag het aan zijn tranen,
hoorde het in de gesprekken die hij voerde en voelde de pijn
daarin, de machteloosheid. Het dak was boven ons hoofd
weggeslagen. Wij hoorden er niet meer bij in alle contacten
met vrijgemaakten, of het nu familie, vrienden of voormalige
gemeenteleden waren. Wij waren ontrouw aan de belijdenis.
Hoe vaak heb ik dat mensen horen zeggen.
Inhoudelijk bleek de jongere generatie niets van die scheuring
te weten of te begrijpen. Uitleggen konden we het
amper. Het had niet mogen gebeuren, zeiden we soms. Zelf
dacht ik: al worden we maar erkend als kerk van Christus, al
kunnen we samen maar weer avondmaal vieren!
Op een dag kwam Koos een jaargenoot, Arie Kamer, tegen.
In 2003, vijftig jaar na hun inschrijving aan de Theologische
Hogeschool in Kampen, besloten ze samen een bijeenkomst
van hun jaar op de universiteit te beleggen. Elf van de zeventien
GKv- en NGK-collega’s bleken nog in leven. Samen met
hun dames hebben we in een hartelijke sfeer gepraat, gebeden en gegeten. Dat kon toen.
Daarom is het nu zo goed dat de vrijgemaakte synode is
ingegaan op het ‘aanzoek’ van de NGK. Eindelijk gaan we
op weg naar kerkelijke eenheid! Daarmee wordt de pijn van
vroeger niet weggepoetst; die sporen dragen we met ons mee.
Maar hopelijk hebben we geleerd uit wat we geleden hebben.
Ytje Veefkind-Eenkhoorn was columniste van Opbouw.
Ze is lid van de NGK Amersfoort-Noord. Ze maakte de
scheuring van de jaren zestig mee in Noord-Holland, waar
haar man Koos Veefkind (nu emeritus predikant van de
NGK Amersfoort-Noord en -Zuid) predikant van de GKv
Krommenie was.
Gert van den Brink: ‘Dit had ik nooit durven hopen’
‘Doorbraak in toenadering kerken’, aldus het Nederlands Dagblad van 16 juni jongstleden. Weliswaar geen ‘ja’ op het verlovingsaanzoek van de NGK. De landelijke vergadering van de NGK had eerder dit jaar voorgesteld om op 31 oktober 2016 gezamenlijk te verklaren dat we ons in ‘staat’ van verloving bevinden, maar dat was naar het oordeel van de synode te vroeg. De synode vond het wel ‘vertroostend en bevrijdend’. Ik sluit me daarbij aan. Eerlijk gezegd had ik dit nooit durven hopen. We krijgen nog een kans. Dertigduizend zielen is te klein voor de kerk.
En we horen wij elkaar. Als voorbeeld noem ik het punt waarop de kerken van het zuiden destijds stuk gingen: het geschil rond ds. Telder en zijn gedachten over het leven van Gods kinderen tussen sterven en opstaan.
Zowel vanuit mijn veertig jaar pastorale zorg als vanuit de rouwadvertenties in het Nederlands Dagblad ben ik ervan overtuigd dat er op dit tere punt nauwelijks verschil bestaat tussen de NGK en de GKv: onze geliefden zijn door de Here tot zich genomen en mochten thuis komen. Zelfs vroegere Telderianen zeggen heel makkelijk dat hun geliefden bij de Here zijn. Het blijkt niet meer dan een accentverschil.
We horen bij elkaar!
Gert van den Brink is emeritus predikant van de NGK Rotterdam-Overschie en is lid van de NGK/CGK Nieuwegein. Hij maakte als predikant van de GKv Eindhoven de scheuring van de jaren zestig mee. In Zuid-
Nederland stond de kwestie-
Telder centraal. Ondanks zijn verzet tegen de visie van ds. Telder kwam ds. Van den Brink buiten het kerkverband terecht.