Een nieuw lied

Klaas Holwerda schreef een boekje dat bedoeld is als handreiking bij het in 2013 verschenen Liedboek, waar hij zelf als lid van de redactie en als secretaris van de Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied nauw bij betrokken was. Het is een nuttig boekje met veel informatie voor wie zich wil verdiepen in de ruim 1.400 liederen en teksten.

 

Rubrieken

Holwerda geeft eerst een schets van de inhoud. Na een blok met psalmen, cantica (liederen die je verspreid in de Bijbel tegenkomt, zoals de lofzangen van Maria en Zacharias) en een kleine verzameling van bijbelliederen, komt de hoofdmoot, die is opgedeeld in categorieën van tijd. Je vindt achtereenvolgens de 'getijden van de dag' (morgen-, middag- en avondliederen), de 'eerste dag' (liederen bij de vaste momenten in een kerkdienst, die ze bij de PKN strakker aanhouden dan bij ons) en de 'getijden van het jaar' (advent, kerst, etc). Het liedboek sluit af met de rubrieken 'leven' (van doop tot levensgrens, maar ook met bidden en geloven) en 'samenleven' (kerk, schepping, gerechtigheid en vrede). De opzet verschilt dus al behoorlijk van die van het Liedboek voor de Kerken.

 

Tijd

Grote verschillen zijn er ook als je let op de verscheidenheid aan liedvormen.

Daarin zit veel meer variatie dan in het Liedboek voor de Kerken, dat alleen maar strofische liederen kende. Je komt in het nieuwe Liedboek canons tegen, korte, gezongen liedteksten, liederen die afwisselend met een koortje moeten worden gezongen en ook (korte) teksten die bedoeld zijn om te lezen. Lang niet alles zal de gemiddelde NGK op het lijf geschreven zijn – soms om inhoudelijke redenen, soms om muzikale – maar toch denk ik dat het Liedboek ook binnen de NGK op allerlei manieren een verrijking kan zijn voor de gemeentezang.

Dit boekje kan helpen om daarvoor je gedachten te vormen. Dat zal wel de nodige tijd kosten, want Holwerda verwijst voortdurend naar liederen en het heeft eigenlijk alleen nut om het boek te lezen als je die liederen ook echt openslaat en zo mogelijk beluistert (Holwerda wijst daarvoor op de dubbel-cd Met hart en ziel, waarop ruim veertig liederen zijn opgenomen).

Het boek vraagt dus tijd en energie, maar het is niet voor niks verschenen in een reeks 'werkboekjes voor de eredienst'.

 

Stil

Holwerda maakt ook duidelijk dat de begeleiding van veel liederen anders zal gaan worden. Een orgel alleen is niet meer toereikend. Nu zal dat voor de meeste NGK’s niet nieuw zijn, omdat piano, keyboard en combo daar al een rol in de begeleiding van de gemeentezang hebben gekregen.

Wel zou de verschijning van dit Liedboek een goede aanleiding kunnen zijn om de toerusting van de musici meer aandacht te geven (en die dan ook te financieren). Predikanten hebben tegenwoordig hun Permanente Educatie, voor ouderlingen en diakenen zijn er toerustingscursussen (Toerusting 2.0), maar rond musici is het op dit punt stil. Het zou mooi zijn als dat anders wordt, want op het terrein van de liedbegeleiding is jarenlange ervaring of fris enthousiasme niet genoeg.

Holwerda beveelt de toerusting van musici van harte aan en in het boekje zijn adressen te vinden waar je terecht kunt (hoofdstuk 5).

 

Huis

Boeiend is dat het nieuwe Liedboek breder bedoeld is dan alleen voor de kerkdienst. Holwerda wijst bijvoorbeeld op de pastorale mogelijkheden.

Zeker in de rubriek 'Leven' zijn liederen en teksten te vinden die geschikt zijn om te lezen of te laten lezen, ter opening van een gesprek of als iets om mee te geven voor de dagen die komen.

Het Liedboek heeft als ondertitel 'zingen en bidden in huis en kerk'.

Of er van dat eerste veel zal komen, betwijfel ik. Maar het zou al helpen als (alle?) liederen goed uitgevoerd op YouTube te vinden zijn. Want een dubbel-cd is aardig, maar anno 2014 is dat al ouderwets...

Holwerda, K. (2014), Een nieuw lied.

Handreiking bij Liedboek. Zingen en bidden in huis en kerk. Boekencentrum.

Vocaal Theologen Ensemble o.l.v. Hanna Rijken, Met hart en ziel (dubbel-cd), PThU. € 19,95

 

Drs. Freddy Gerkema is predikant van de NGK Amersfoort-Noord en redacteur van Opbouw.