Verrast door Tom Wright

Prof. dr. N.T. (Tom) Wright is één van de meest gerespecteerde en geliefde theologen van onze tijd. Maar wat maakt zijn theologie zo aansprekend? En wat is de rode lijn door zijn denken en schrijven? Vier kennismakingsmomenten, met een vijfde in het verschiet.

Mijn eerste kennismaking met Tom Wright vond plaats in de auto. Op weg naar preekafspraken luisterde ik naar een serie lezingen van hem over de aannemelijkheid van de opstanding van Jezus. Ik was meteen onder de indruk van zijn warme, humorvolle manier van spreken (Britse charme!) en zijn vermogen om stevige, theologische onderwerpen op een toegankelijke manier te presenteren. Ik bestelde vervolgens Jesus and the resurrection of God, maar daar moest ik wel even voor gaan zitten. Een vuistdik boek, waarin op hoog academisch niveau over de historiciteit en betekenis van de opstanding van Jezus gediscussieerd wordt.

‘Ik vind Wright aansprekend omdat hij me helpt om Jezus te verstaan tegen de achtergrond van de Joodse wereld in de eerste eeuw.’
Willem Smouter, predikant NGK Apeldoorn

Door die eerste ontmoeting werd ik geraakt door Wrights overtuigde verdediging van de historische, lichamelijke opstanding van Jezus en zijn orthodoxe focus op Jezus als gekruisigde en opgestane Heer.

Reddingsplan
Een tweede kennismaking volgde toen ik op zoek was naar een alternatief voor de Alpha-cursus. Ik vond een Engelstalige cursus van Wright, Simply Christian. De cursus is gebaseerd op een eerder geschreven boek, Eenvoudig Christelijk, en dat toegankelijke werk zet je op het spoor van één van de hoofddrijfveren van Wright.
Wrights uitleg van het christelijke geloof begint bij het grote verhaal van de Bijbel en Gods reddingsplan door Israël. Vervolgens laat hij zien hoe Jezus in dat grote verhaal past en het compleet maakt (zie ook zijn boek Gewoon Jezus). Jezus heeft de verwachtingen van een komende Messias waargemaakt en Gods Koninkrijk op een beslissende manier laten doorbreken. Jezus was de drager van Gods beloften aan Israël. Hij werd de zegen die Israël niet kon zijn. Hij opende een weg door de dood heen, die uiteindelijk uitmondt in Gods zichtbare Koninkrijk en een geheel vernieuwde wereld. Mensen die tot geloof in Christus als Heer komen, mogen als deel van zijn volk meegaan en participeren op de weg die Hij heeft geopend.
Bij Wright gaat het dus veel minder om de vraag van Luther – hoe vind ik een genadige God? – maar veel meer om de vraag: hoe redt en vernieuwd een genadige God zijn gevallen wereld? Hij laat eerst het wijdere landschap van Gods reddingsplan in Christus zien en komt pas daarna met de individuele focus. Want Gods verlossing is zoveel meer dan ‘mijn hart aan Jezus geven’ en zoveel breder dan het individu dat door Christus gerechtvaardigd wordt en vervolgens ‘naar de hemel gaat’. Als gelovigen worden we in Christus vergeven, om vervolgens betrokken te raken bij dat mooie plan van God.

Het mooie plan van God eindigt dan ook niet in de hemel, maar hier op aarde. Veel Nederlands-gereformeerden zal dat niet verrassen, maar Wrights boek Verrast door Hoop was voor velen toch een eyeopener. Voor Wright is de christelijke hoop een heel aardse hoop. Aan het eind van de tijden worden gelovigen niet weggehaald om bij Jezus in de hemel te komen, maar brengt Hij de hemelse werkelijkheid op aarde. Hemel en aarde smelten als het ware samen tot een geheel vernieuwde schepping en wereld.
Omdat onze toekomst op deze aarde ligt, legt Wright grote nadruk op de zinvolle betekenis van ons leven nu. Nu al zijn we bezig om voor het Koninkrijk (dat alleen God kan brengen) te bouwen. Eén van de favoriete bijbelverzen van Wright is 1 Korintiërs 15:58: ‘.. zet u altijd volledig in voor het werk van de Heer in het besef dat door de Heer uw inspanningen nooit tevergeefs zijn’.

‘Ik vind Wright aansprekend omdat zijn boeken je dicht bij Jezus en dicht bij het concrete, alledaagse leven brengen. Wright laat je steeds voelen dat het van betekenis is om in het hier en nu aan de slag te gaan voor de nieuwe wereld van God.’
Freddy Gerkema, predikant NGK Amersfoort-Noord

Eerste-eeuws
Een derde keer kwam ik Wright tegen in een vliegtuig. Naast me zat iemand die bezig was een boek van de bekende Amerikaanse voorganger John Piper te lezen, The future of Justification. Uit het gesprek dat volgde, bleek dat Piper in zijn boek zijn zorgen uit over Wrights interpretatie van Paulus. Dat leidde tot mijn eerste kennismaking met Wrights zogenoemde ‘new perspective on Paul’.
Ik kwam erachter dat Wright een groot deel van zijn carrière aan de studie van Paulus heeft gewijd en dat hij als orthodoxe christen niet schroomt om nieuwe en voor sommigen controversiële wegen in te slaan. Volgens hem lezen veel gereformeerde theologen de brieven van Paulus tegen de zestiende-eeuwse achtergrond van rooms-katholieke werkheiligheid. Vandaar ook de focus op rechtvaardiging door geloof alleen. Wright pleit er echter voor om Paulus’ brieven tegen zijn eigen Joodse, eerste-eeuwse achtergrond te lezen. En dan komt de focus niet primair te liggen op de vraag hoe je gered wordt, door geloof en niet door werken, maar op de proclamatie van Jezus, die Israëls verwachte Messias en Heer van de wereld is. Eind vorig jaar verscheen Wrights magnum opus over Paulus: Paul and the faithfullness of God. Een werk van maar liefst 1.700 pagina’s, met een schat aan informatie over de Joodse wortels en de Romeinse leefwereld van Paulus en een boeiende visie over de boodschap die Paulus over wilde brengen.

Warm
Dat brengt mij bij de vierde kennismaking. Samen met een groep predikanten volg ik een PEP-cursus (Permanente Educatie Predikanten) in Kampen waarin we het gedachtegoed van Wright bestuderen. Het is slechts een uittreksel van zijn werk – wat heeft die man veel geproduceerd, zowel op hoog academisch als op populair-christelijk niveau – maar door de cursusdagen en leesopdrachten werd ik steeds weer geraakt door deze theoloog, die gezaghebbend en compassievol spreekt in de postmoderne context waarin we allen onze weg proberen vinden. Aan de ene kant staat Wright stevig in de orthodox-christelijke stroom, met een grote liefde voor God en Jezus als Heer van zijn leven, aan de andere kant schroomt hij niet om nieuwe wegen te bewandelen in het verstaan van het Evangelie dat we van God ontvangen hebben. Hij spreekt mee met de meest vooraanstaande nieuwtestamentici van onze tijd, en weet tegelijkertijd toegankelijk en warm te spreken tot de doorsnee gelovige die Jezus als Heer wil volgen.

D.V. op 30 oktober hoop ik een vijfde en eerste persoonlijke kennismaking te hebben met Tom Wright. Hij komt onze laatste PEP-lezing over zijn perspectieven op Jezus en Paulus persoonlijk verzorgen. Het zal mooi zijn om de grote theoloog en warme mensenmens een warme hand te geven!

Koos Jonker is predikant van de NGK Nijmegen.

Boekentips
Veel van Wrights boeken zijn bedoeld om de doorsnee gelovige verder te helpen in zijn/haar verstaan van het Evangelie. Aan te bevelen zijn onder meer: Eenvoudig Christelijk, Gewoon Jezus, Verrast door Hoop en Goed Leven. Wrights commentarenserie op het Nieuwe Testament is eveneens zeer de moeite waard. De commentaren zijn voor iedereen in de christelijke gemeente en daarbuiten bedoeld. Ze zijn toegankelijk geschreven, maar bevatten niettemin theologische en evangelische juweeltjes. Zie ook het artikel op pagina 16-18.