Vier de schepping!
2005-08-26
In de wandelgangen van een congres in Bazel vroeg ik aan een Zwitsers gemeenteraadslid: ‘Waarom zouden politici luisteren naar wat “de kerk” te zeggen heeft? Zij is immers niet rijk, niet machtig en niet deskundig.’ Zijn antwoord was: ‘Omdat politici soms echt niet weten wat er moet gebeuren. En dan is goede raad zeer welkom.’ Kerken kunnen dus verschil maken. En dat is nodiger dan ooit nu de schepping meer dan ooit in de afgelopen vierduizend jaar bedreigd wordt.- Jaargang 49
- nummer 16
Zorg voor de schepping
Ongekende droogte in Spanje, extreme overstromingen in de Balkan – het klimaat verandert merkbaar en de gevolgen zouden wel eens dramatisch kunnen zijn. En hoe dat komt, ach, dat weten we eigenlijk heel goed: wij leven op te grote voet en dat gaat ten koste van de aarde waarvan wij zo afhankelijk zijn. Het zou anders moeten...
maar ja, daar kunnen u en ik op ons eigen houtje niets aan veranderen.
Toch zegt een oude Joodse wijsheid: wie een mens redt, heeft de hele wereld gered. Dus: als u en ik op ons eigen stukje van deze wereld rechtvaardig leven, onrecht bestrijden, wandelen met God en zorgzaam omgaan met het geschapene dat aan ons is toevertrouwd, hebben wij de wereld gered. Dat is één. Maar ook als kerk kunnen – ja, moeten – we niet om deze dingen heen. Bijvoorbeeld door tussen 1 september en 4 oktober van dit jaar een speciale periode van de schepping te houden. Kortweg: Scheppingszondag!
Feest van de schepping
Zo vierde Nederlands-Gereformeerd Amersfoort vorig jaar ‘Scheppingszondag’. Samen met 25 andere gemeenten van allerlei denominaties: Nederlands gereformeerd, vrijgemaaktgereformeerd, evangelisch, PKN. Dit jaar wordt het aantal deelnemende kerken verdubbeld en de bedoeling is dat ‘Scheppingszondag’ een jaarlijks terugkerend fenomeen wordt.
Waarom? Omdat er tot op heden geen kerkelijk feest is waarop wij het feit vieren dat de wereld er is en dat wij er zelf zijn – een ‘feest van de schepping’ dus (waar de hervormde theoloog A.A. van Ruler tientallen jaren geleden al voor pleitte).
Het allereerste artikel van onze geloofsbelijdenis gaat over God de Schepper.
Is het dan niet raar dat we wel Kerst, Pasen, Hemelvaart en Pinksteren vieren en niet het feit dat dit allemaal alleen mogelijk was omdat God eerst de wereld had geschapen?
Maar er zijn meer redenen om een jaarlijkse ‘Scheppingszondag’ in te voeren. Ons leven speelt zich voornamelijk af in de cultuur en niet in de natuur. Mede daardoor lijken we het besef kwijtgeraakt te zijn dat we God niet alleen kennen uit Zijn Woord (de bijbel) maar ook uit Zijn schepping.
Een zomerse zonsondergang, een prachtige eik, het eerste krokusje – voor wie het zien wil is de schepping vol van Gods heerlijkheid (Psalm 19).
En, tenslotte, ook de ecologische crisis maakt het nodig om in de kerk tenminste eenmaal per jaar - logischerwijze aan het begin van het kerkelijk jaar - expliciet stil te staan bij de schepping. De schoonheid ervan, de doorns en distels die erin kwamen door de zondeval van de mens, de aftakeling ervan in onze tijd, maar ook de voleinding ervan die ons te wachten staat.
Europese kerken
Het idee voor een periode voor de schepping is niet nieuw. De oproep is oorspronkelijk afkomstig uit de Grieks-
Orthodoxe Kerk, die zo’n periode al kent. Enkele jaren geleden namen de Europese Kerken het idee over. In Nederland is de Raad van Kerken ermee bezig. Binnen de kleinere reformatorische kerken en de evangelische gemeenten werkt het Christelijk Ecologisch Netwerk (CEN) aan dit initiatief. Het CEN heeft een themapakket samengesteld met o.a.
preekschetsen, liturgiesuggesties en kindermateriaal.
Tijdens het eerdergenoemde congres in Bazel (van het Europees Christelijk Ecologisch Netwerk, in mei jongstleden) zei een van de spreeksters: ‘Kerken zouden zich - als het Lichaam van Christus, waar ook toekomstige geslachten gelovigen bij horen - zeer verantwoordelijk moeten voelen voor de toekomst van deze aarde. Mensen in rijke landen moeten bereid zijn om een aantal materiële privileges op te geven.
Maar als de kerken dat niet zeggen, wie zegt het dan?’
| Amersfoort-Noord, Nederlands Gereformeerde Kerk, zondag 19 september 2004. Het gebruikelijke geroezemoes voor de dienst verhult niet dat er iets bijzonders aan de hand is vandaag. Op het scherm voor in de kerk prijkt een prachtige foto van een arend met daarbij in grote gele letters ‘Prijs de Heer, mijn ziel’. Deze regel, die Psalm 104 omsluit, is het opstapje naar een themadienst over de schepping, met als motto: verwondering. Ademloos stil wordt het als de Schriftlezing blijkt te komen vanaf een cd-rom. Een vrouwenstem leest Psalm 104 in de Nieuwe Bijbel Vertaling, een vertaling met zoveel poëtische kracht dat zelfs een olifant er de rillingen van zou krijgen. Een psalm over de schepping. Bij elk onderdeel komt een bijpassend plaatje voorbij en het geheel wordt met muziek omlijst. Voorganger Freddy Gerkema staat in vijf plaatjes stil bij vijf punten van de psalm: tent (de hemelkoepel), dorst (rivier), naar bed (dag-en-nacht-ritme), beestenboel (de dierenwereld; vandaar die arend) en kastanjes (herfst en lente). Het tweede plaatje, bijvoorbeeld, liet zien hoe het water als sneeuw van de bergen via de rivieren naar zee stroomt en ondertussen alles wat leeft te drinken geeft - en daar weer verdampt. Wat een systeem! |
| Oproep aan alle kerken in Europa Het Europees Christelijk Ecologisch Netwerk heeft in mei 2005 alle kerken in Europa opgeroepen om: • Elk jaar in september en oktober stil te staan bij de viering van de schepping. • Het avondmaal te ervaren als een gebeurtenis waar God de schepping heelt. • Bewustwording en educatie voor duurzaamheid te promoten in kerken, gemeenten en in het nationale onderwijssysteem. • Bij te dragen aan de aanpak van klimaatverandering door het reduceren van energieverbruik en het gebruiken van duurzame energiebronnen. • Op basis van rechtvaardigheid gemeenschappen in ontwikkelingslanden te ondersteunen, die lijden onder de gevolgen van onze verkwistende levensstijl. • Verandering aan te brengen in onze manier van reizen, door minder gebruik te maken van de auto en het vliegtuig en door alternatieven aan te wenden. • Een duurzaam management van uw kerk te realiseren, door implementatie van beleid op energie-efficiëntie, inkoop, afval, landgebruik en financiën. • Zuinig gebruik te maken van water en de beschikbaarheid van water als levensnoodzaak voor de hele schepping te benadrukken. • Beschermen, leren en genieten van de natuurlijke diversiteit om u heen. Peter Siebe is bestuurslid van het Christelijk Ecologisch Netwerk CEN-themamap Scheppingszondag De thema-map van het CEN voor de Scheppingszondag is aan te vragen bij Maja Postma, Evangelische Alliantie, tel. 0343-513693, majapostma@hetnet.nl Het Christelijk Ecologisch Netwerk (CEN) telt 15 organisaties, waaronder het Instituut voor Cultuurethiek, de Evangelische Alliantie, de werkgroep Kerk en Milieu van de Raad van Kerken, de Stichting Aardewerk, christelijke vakorganisaties, wetenschappelijke bureaus van Christen-Unie, SGP en CDA. Verbindende factor is dat ze zich vanuit christelijk perspectief oproepen tot zorg voor de schepping. Het CEN is aangesloten bij het ECEN, het Europees Christelijk Ecologisch Netwerk. |