Een praktisch boek over opvoeden
2005-08-26
Onze cultuur kenmerkt zich door individualisme en mobiliteit. Dit betekent voor de opvoeding dat je als ouderpaar of alleenstaande vader en moeder steeds minder kunt terugvallen op bijvoorbeeld familie en buren. Vaak moet je met weinig of zonder hulp ontdekken wat je moet doen als je kind niet wil slapen, niet wil luisteren, opeens om zakgeld vraagt, niet bij de computer is weg te slaan enzovoorts.- Jaargang 49
- nummer 16
Mark en Linday Melluish schreven een praktisch boek waarin zij op basis van hun eigen ervaring en met behulp van bijbelwoorden tal van praktische tips geven. Tips die met name bedoeld zijn voor ouders die kinderen in de leeftijd van 0 tot 13 jaar hebben.
Huwelijk
Alles bepalend voor de kwaliteit van de opvoeding is de kwaliteit van het huwelijk. Wanneer kinderen liefde, vertrouwen, respect en geloof bij hun ouders opmerken, zal hen dit helpen zelf in liefde, vertrouwen en geloof te leven. ‘Het belangrijkste wat een vader voor zijn kind kan doen is houden van zijn moeder’.
Daar waar pappa en mamma zich bij elkaar bijvoorbeeld niet veilig en geborgen weten, zullen kinderen in het gezin ook moeite hebben veiligheid en geborgenheid te ervaren. In een gezin moet dan ook niet alles om de kinderen draaien, maar moet de relatie tussen de ouders minstens zo belangrijk zijn. Zowel voor het huwelijksleven als voor de omgang van ouders met hun kinderen vinden de auteurs de zogenaamde ’talen van de liefde’ essentieel. Concreet betekent dit: positieve en bemoedigende woorden tegen elkaar zeggen; tijd voor elkaar nemen; elkaar af en toe een cadeau geven; de ander dienen door bijvoorbeeld af en toe een taak over te nemen; door middel van lichamelijk contact liefde communiceren.
Tijd
Ergens las ik eens: ‘Weet je hoe kinderen het woord liefde spellen? Als ’T IJ D’. Bij moderne ouders raakt de term ‘quality time‘ steeds meer ingeburgerd.
Het gaat niet om de hoeveelheid tijd die je met je kinderen doorbrengt, maar om de kwaliteit ervan.
De auteurs van De tijd van je leven pleiten ook voor kwantiteit. Wil je een relatie met je kinderen opbouwen zul je vaak beschikbaar moeten zijn. Samen dingen doen als opruimen, een ander helpen, een stukje fietsen, een ijsje eten zijn van wezenlijk belang. Bijzondere aandacht wordt in het boek gevraagd voor ‘gezinstijd’. Dat wil zeggen een moment in de week waarop alle gezinsleden aanwezig zijn en er gelegenheid is om persoonlijke dingen te delen en allerlei zaken die het samen leven als gezin aangaan te bespreken.
Samen lachen en bidden kunnen daarbij belangrijke elementen zijn.
Natuurlijk is ‘aanwezig zijn’ niet voldoende, het gaat erom contact met je kind te hebben. Daarom worden er praktische tips gegeven over communicatie: ‘Daal in fysieke zin af tot het niveau van je kind. Misschien kun je knielen of gaan zitten als het aan het praten is; Kijk je kind aan. Laat zien dat het je volledige aandacht krijgt; Verzeker hem ervan dat hij je aandacht heeft door zijn gezicht of arm aan te raken; Wacht totdat het kind uitgesproken is! Het kan even duren, maar is de moeite waard’.
Invloeden
Als ouders beïnvloed je je kind diep en wezenlijk. Maar je kind is ook aan een grote hoeveelheid andere invloeden onderhevig.
Televisieprogramma’s, informatie via en ontmoetingen op het internet, computerspelletjes, school, vrienden en vriendinnen en andere volwassenen dragen bij aan de (mis)vorming van je kind. De auteurs verstrekken diverse aanwijzingen over hoe je met al die verschillende invloeden kunt omgaan en schrijven aan het slot van hun bespiegelingen hieromtrent: ‘Misschien is het ook de moeite waard om jezelf de volgende vragen te stellen: Wie heeft de grootste invloed op mijn kinderen? Ben ik blij met die invloed? Moet er iets veranderen? Wie helpt ons nog meer bij de het opvoeden van de kinderen?’
Gelukkig beïnvloedt God onze kinderen ook. Ouders kunnen die invloed bevorderen door onder andere voor en met hun kinderen te bidden, open te zijn over hun eigen geloof, kinderen aan te sporen uit de bijbel te lezen en dat ook samen met hen te doen en door samen naar de kerk te gaan.
Gehoorzaamheid
‘Kinderen, wees gehoorzaam aan je ouders uit ontzag voor de Heer, want zo hoort het. (...) Vaders, maak uw kinderen niet verbitterd, maar vorm en vermaan hen bij het opvoeden zoals de Heer dat wil’, schrijft Paulus in Efeziërs 6:1,4. Gehoorzamen en kinderen gehoorzaamheid leren is een bijbelse opdracht. Maar een ieder die opvoedt en zelf opgevoed is of wordt, weet hoeveel haken en ogen hieraan zitten. In het boek kijk je als lezer in de spiegel. Want wat doen ouders?
Die uiten dreigementen en herhalen die telkens. Ouders kopen kinderen om: ‘Als jij je kamer hebt opgeruimd, krijg je een ijsje’. Ouders onderhandelen, bijvoorbeeld over ‘bedtijden’ of over kleren die wel of niet moeten worden aangetrokken. Begrijpelijke reacties, maar ook reacties die een kind niet verder brengen in het leren gehoorzamen. En gehoorzaamheid is belangrijk, want het creëert voor een kind een veilige omgeving en helpt het ook de autoriteit van God en anderen die over ons zijn gesteld te aanvaarden. Ouders die hun kinderen willen laten groeien in gehoorzaamheid moeten duidelijk zeggen wat zij willen en bedoelen, daarbij oogcontact maken, zelf het goede voorbeeld geven, consequent zijn en niet te snel herhalen wat zij al gezegd hebben: ‘Het is verbazingwekkend hoe de kinderen veel sneller reageren, als je eenmaal besloten hebt niet te herhalen wat je gezegd hebt’. Mooi vind ik ook de volgende aanbeveling: ‘Let op de context. Stel je zelf de vraag: “Duidt wat mijn kind in deze specifieke context doet als reactie op mijn instructie op ongehoorzaamheid?” Stel je bijvoorbeeld voor dat je je kind gevraagd hebt zijn kamer op te gaan ruimen en tien minuten later tref je hem aan op de kamer van z’n zusje. Aanvankelijk vraag je je af waarom zijn kamer nog steeds niet is opgeruimd.
Maar als hij uitlegt dat zijn zusje een boek kwijt is dat ze voor haar huiswerk nodig heeft en dat hij haar helpt zoeken, zou dat de zaak veranderen. Het is goed dat hij zijn zusje helpt’. Van belang is dat ook jonge kinderen al grenzen worden gesteld. De auteurs pleiten in dit verband voor het gebruik van een box, moedigen ‘nee zeggen’ tegen baby’s aan en stimuleren ervoor te waken dat driftbuien van peuters succes hebben, want dan zullen die zich spoedig herhalen. Bij dit alles is het wezenlijk niet alleen gedrag te corrigeren, maar vooral te proberen het hart van onze kinderen te bereiken!
Bruikbaar
De tijd van je leven is een heel bruikbaar boek voor wie zich met opvoeden bezig houdt. De lezer krijgt per onderwerp onder het kopje ‘aan de slag’ concrete opdrachten. Daarnaast vragen de auteurs de lezer telkens na te denken over concrete vragen. Achterin het boek staan vragen die geschikt zijn om in groepsverband te bespreken. Opa’s en oma’s die van hun kleinkinderen houden, doen er goed aan dit boek hun kinderen cadeau te doen en natuurlijk kan iedere opvoeder het gewoon zelf aanschaffen en in praktijk brengen! Het zal tot heil van jezelf en van je kinderen zijn. En bovendien zal het ook van invloed zijn op de gemeente waar je lid van bent. Want de schrijvers zijn er van overtuigd dat wanneer in een gemeente het gezinsleven bloeit, dit ook bloei van het gemeentelijk leven zal betekenen!
Mark en Lindsay Melluish, De tijd van je leven, over samen leven in het gezin, Buijten & Schipperheijn, ISBN 9058811638, 176 blz., € 14,90.