Huiselijk geweld
2005-11-18
Ds. L. van Baardewijk, Loosdrecht - Jaargang 49
- nummer 22
Het thema ‘huiselijk geweld’ staat in de belangstelling. De Christelijke Hogeschool Ede wijdde onlangs een studiedag aan dit thema. De dag had als thema: ‘huiselijk geweld en de christelijke gemeente’. Op die studiedag sprak de psychotherapeut drs. Roel Timmerman, de auteur van het pas uitgekomen boek ‘Wat huiselijk geweld met je doet’. Hij werkte samen met Esther Gerritsen die in het boek een vijftal interviews verzorgde met ervaringsdeskundigen. Dat deed zij in het kader van haar afstudeeropdracht aan dezelfde Christelijke Hogeschool te Ede.
Oorzaken van agressie
Na het lezen van het boek moest ik denken aan Matteüs 10:36 waar Jezus zegt: ‘… en iemands huisgenoten zullen zijn vijanden zijn’. Huiselijk geweld is verwijdering en pijn tussen mensen, maar zonder dat de Heiland ertussen staat! Het is vijandschap tussen familieleden en naasten die niet te rechtvaardigen is.
Wat het meest opvalt in het boek is de veelheid aan oorzaken van de agressie die zich binnenshuis kan afspelen. De auteur bespreekt ze in het hoofdstuk over geweld door volwassenen en ook in het hoofdstuk over geweld door kinderen en jongeren. Het geweld kan voorkomen uit relatieproblemen, problemen die door de generaties heenspelen (‘onbetaalde rekeningen’), de agressie in ons zelf en een gebrek aan inlevingsvermogen in de ander, onze cultuur en samenleving waarin iedereen steeds meer bezig is met zijn eigen voordeel, de gevolgen van het losmaken van seksualiteit en intimiteit en tenslotte psychiatrische stoornissen zoals angst, depressies, verslavingen en autisme. Overigens kunnen die stoornissen zowel oorzaak als gevolg van geweld zijn.
Openheid
De bedoeling van drs. Roel Timmerman is het doorbreken van een taboe rondom dit thema. Net zoals in de jaren zeventig het taboe rondom incest doorbroken moest worden.
Daarom is het positief dat de studiedag van de Christelijke Hogeschool Ede ook over de christelijke gemeente ging. Want, betoogt Timmerman, het is dichterbij en het komt vaker voor dan we denken. Als je de cijfers bekijkt dan loop je meer kans binnenshuis geslagen, geschopt, verkracht, mishandeld en vermoord te worden dan buitenshuis. Met die schokkende zin citeert hij een auteur die spreekt van een ‘intieme oorlog’. En deze oorlog eist voortdurend zijn slachtoffers.
Die slachtoffers komen aan het woord in vijf interviews waar het boek mee opent. Het zijn schrijnende verhalen van mensen die mishandeld zijn door hun ouders of echtgenoten. Het zijn verhalen over daders die er een dubbelleven op nahouden: eer en aanzien in de samenleving en in de kerk, maar intimiderend en bruut achter de voordeur.
Bijzonder ontroerend is het eerste interview waarin een slachtoffer uiteindelijk ook het gesprek is aangegaan met zijn mishandelende vader.
De macht en de controle die hij toen als vader uitoefende bleek in het heden tegenover de volwassen zoon niet meer te bestaan.
In de andere interviews komen mannen en vrouwen naar voren die niet over hun gevoel konden praten en daardoor tot agressie overgingen. Er is vaak een onvermogen om problemen onder ogen te zien en op te lossen.
Soms komen mensen door teleurstellingen en conflicten tot het vernederen van de ander. Anderen hebben een psychische stoornis waardoor ze hun echtgenoot en kinderen psychisch in een wurggreep houden en mishandelen.
Het kan stoppen
Als je de verhalen doorleest dan kom je onder de indruk van de wurgende kracht die er kan uitgaan van huiselijk geweld. Eén van de geinterviewden vertelt over de verstorende gevolgen van het geweld: de gedachte dat ze er zelf de oorzaak van was.
Hoewel het boek bepaald niet luchtig is, heeft het uiteindelijk wel een positieve boodschap. En die is dat huiselijk geweld geen natuurgeweld is: het kan stoppen. De auteur beschrijft ook hoe dat kan gebeuren. Dat geeft perspectief voor slachtoffers, maar ook voor daders. Voor beiden moet een situatie worden geschapen waarin het geweld niet meer kan bestaan.
Het boek eindigt met een uitgebreide bijlage met adressen waar concrete hulp gevraagd kan worden. Naast het Algemeen Meldpunt Kindermishandeling vinden we daar ook Eleos, de stichting voor gereformeerde geestelijke gezondheidszorg, waar drs. Roel Timmerman zelf werkzaam is.
Drs. Roel Timmerman (2005), Wat huiselijk geweld met je doet (In de reeks: ‘Wat ... met je doet’), Boekencentrum, Zoetermeer, ISBN 90-239-1642-5, 135 blz., € 13,50.