Wim Louwerse neemt afscheid als luchtmachtpredikant - Kerk, kruisraketten en kroketten
2006-09-29
APELDOORN - Ds. Wim Louwerse (55) vertrekt 1 oktober a.s. als krijgsmachtpredikant. Twintig jaar ging hij waar de manschappen gingen, en stond hij waar de manschappen stonden. Het leger heeft hem niet vromer gemaakt. Wel rijker aan ervaringen. En een beetje verdrietiger.- Jaargang 50
- nummer 19
Zijn broer was piloot en vloog vijfentwintig jaar geleden al met zijn Starfighter laag over de pastorie in Langerak. Mooi vond Wim Louwerse dat. Hij had altijd al wat met vliegtuigen.
Maar, benadrukt hij onmiddellijk, geen haar op zijn hoofd die op het idee van legerpredikant was gekomen vóórdat hij voor deze functie werd gevraagd begin 1986.
Hij stond toen zes jaar in de snelgroeiende gemeente van Langerak en had het er echt naar de zin. Ook al was hij er een poosje uit geweest vanwege hoge werkdruk.
'Toen het telefoontje van vliegbasis Volkel kwam om eens te praten, was het net met de kerkenraad in kannen en kruiken dat er een pastoraal werker bij zou komen. Maar na dat telefoontje wist ik het gelijk. Dit is het.’
Figuurzagen
Terugkijkend op zijn loopbaan, verbaast de overstap van een gemeente naar het leger hem niet. Hij voldoet niet aan het beeld dat de meeste mensen van een echte dominee hebben, vindt hij zelf. Waarom niet? Hij moet er even over nadenken.
Omdat hem dat regelmatig werd verteld. Omdat hij van klussen houdt ('en dan niet figuurzagen maar bijvoorbeeld een huis restaureren').
Omdat hij graag heel dicht bij mensen is en een grote belangstelling heeft voor hun dagelijks werk. Zo las hij in Langerak het blad Boerderij en wist hij precies de prijs van veevoer en inseminatiesperma.
Maar als Wim Louwerse in de loop van het gesprek in vuur en vlam vertelt over wat het voor hem betekent om in de rijkdom van de protestantse traditie te staan, lacht hij opeens: 'Daar heb je toch echt de dominee.' Een gevoel dat hij ook heeft als hij een preek maakt én houdt.
'Over datum'
Louwerse vervulde in het leger diverse taken. Zo had hij een staffunctie in Den Haag, was hij redacteur van het blad van de geestelijke verzorging, was hij toegevoegd als geestelijk verzorger aan een detachement en begeleidde hij als vormingswerker conferenties die voorafgingen aan een uitzending naar het buitenland.
In deze laatste functie zal hij in de toekomst op freelancebasis nog regelmatig worden ingehuurd.
Met spijt neemt Wim Louwerse afscheid op 1 oktober a.s.; dan is hij met zijn 55 jaar voor Defensie echt 'over datum'. Zijn wereld werd er groter. Door de reizen die hij maakte, maar ook door de contacten met collega's.
Aalmoezeniers, humanistisch raadslieden, rabbijnen en predikanten uit andere kerken.
Met hen en in het pastoraat had hij diepe en wezenlijke gesprekken, met respect voor het anders zijn van de ander. 'Ik heb ervan genoten, maar makkelijk waren die gesprekken niet.
In Langerak was het voor mij duidelijk dat humanisme niet goed was, maar door de samenwerking en de contacten in het
leger lag dat niet meer zo simpel. Ik moest al mijn vooronderstellingen onder de loep nemen.'
Verdwaald
Er waren meer onderwerpen die Louwerse in de nieuwe werkomgeving opnieuw moest doordenken. 'Als geestelijk verzorger word je geacht om minderheden een plek te geven. Hoe ga je dan om met homoseksuelen?' Louwerse stapte heel open in de discussie. 'Ik kon wel denken dat homoseksualiteit niet moest mogen, maar er zat wel iemand vóór me die het gewoon wás.' Louwerse ging zoeken in de Bijbel. Een zoektocht die hij vergelijkt met dwalen door een bos.
'Wat doe ik als ik daar verdwaald ben? Dan ga ik zoeken naar de hoofdwegen.
Zo'n hoofdweg is voor mij de tekst 'Barmhartigheid echter roemt tegen het oordeel' uit Jakobus 2:13. Dat kunnen anderen een exegese van likmevestje noemen, maar voor mij is het een leidraad geworden.' Louwerse haalt de begrafenis aan van een vrouw die lesbisch was. Hij had haar begeleid tijdens het laatste stukje van haar leven. Tijdens de rouwdienst liet Louwerse de overledene en haar partner in hun eigenheid en deed hij geen oproep tot bekering.
Een gemiste kans, vonden sommigen. Louwerse vindt van niet. ''Zorgen voor' en 'macht hebben over' liggen heel dicht bij elkaar. En daartussen staat je integriteit. In onze traditie hebben we heel veel woorden meegekregen om dingen te benoemen en ik heb geprobeerd anderen te helpen door hun die woorden aan te reiken.
Ik denk dat ik de afgelopen twintig jaar meer diaconaal heb gewerkt vanuit het evangelie dan dat ik het woord heb bediend.' Dat heeft alles te maken met zijn taak: 'Geestelijke verzorging bieden is daar zijn waar de diepte van het leven wordt gevoeld. De shit. De gebrokenheid. Soms heb je geen woorden en al helemaal geen antwoorden. Maar dan moet je er wel zíjn. Ook als kerk. God is ook een God van het uithouden. Het met elkaar uithouden. Hij met ons en wij met Hem. Wij met elkaar en met de wereld.'
Kroketten
Was Louwerse als geestelijk verzorger toegevoegd aan een detachement, dan betekende dat dat hij ging waar de manschappen gingen, en stond waar de manschappen stonden. Dus meegaan op oefening en tijdens een uitzending.
Bijvoorbeeld naar Villafranca, het Italiaanse vliegveld waarvandaan in 1995 de Nederlandse gevechtsvliegers naar Bosnië vlogen. 'Je praat dan veel met de mensen. Of beter gezegd: je luistert veel. Want naarmate de manschappen meer meemaken, willen zeals het goed is - meer vertellen.
Vertellen is bevrijdend.
Als geestelijk verzorger probeerde ik de verhalen te verbinden met het Grote Verhaal. De Bijbel is rijk aan verhalen; er zijn er genoeg om juist met militairen bij aan te haken. Zij leven op een levensgevaarlijke grenslijn; van goed en slecht, leven en dood, liefde en haat.' Een belangrijk aspect in het omgaan met de manschappen is de interesse voor hun leefwereld en dus hun werk.
Niet alleen voor de piloot, maar ook voor de kok. Wat beweegt hem als hij kroketten frituurt, waarvoor loopt hij warm? 'Iedereen heeft zijn eigen taak en probeert die zo goed mogelijk te vervullen.
Daar put een mens als het goed is arbeidssatisfactie uit. Ik vind dat iets heel belangrijks en daarom verdiep ik mij erg in het werk van mensen. Het bepaalt hun wereld, hun zorgen en voor een groot deel de zin van hun leven en het plezier erin.
Ik vind het een soort bloedarmoede in onze kerken dat vaak zo weinig de relatie wordt gelegd met het werkend deel van het bestaan van mensen. Alsof op zondag de automatische schakelaar omgaat. Die dag is het persoonlijk geloof belangrijk; over werk praten we niet want 'het is maar werk'. Zoiets.'
Kruisraketten
Interesse voor de wereld om ons heen; daar loopt het NGkerkverband niet van over, vindt Louwerse. Hij stapte in de roerige jaren tachtig het leger in. Er was in de wereld veel discussie over de kruisraketten.
'Die ging grotendeels aan mij en mijn kerk voorbij.
Dat was achteraf tekenend.' Momenteel vindt hij het diep spijtig dat er met zijn vertrek nog maar één NGK-predikant over is in het leger, namelijk ds. C. Smit. 'Is er geen interesse?
Als hij weggaat, gaat het venster op dit deel van de wereld weer meer dicht.' Dat is jammer voor het leger ('De NGK heeft met zijn bijzondere combinatie van confessionaliteit en progressiviteit iets te bieden') én voor het kerkverband ('Wij hebben ook geen antwoorden, maar kunnen meestal wel iets zinnigs zeggen over de richting'). 'Ik zie in onze kerken een ontwikkeling van steeds sterker focussen op onszelf. Gesprekken met niet-gelovigen vinden vaak alleen plaats met evangelisatie-oogmerk. De mens is belangrijk zolang hij zou kunnen gaan geloven, scherp gezegd. Daarvoor moeten we oppassen. De kerk moet geen religieus getto worden.
Kijkend vanuit een interkerkelijke werkomgeving lijkt het die kant soms een beetje op te gaan met ons kerkverband.
Dat stemt verdrietig.’