Laat het een hoge feestdag wezen!
2006-12-22
Randkerkelijken en ongelovigen laten zich op kerst- en op paasmorgen nog wel eens zien in een kerkdienst.- Jaargang 50
- nummer 25
Prachtig dat het juist dan over het centrale van het evangelie gaat!
De donderdagochtend van hemelvaartsdag geeft een andere aanblik. Dan is het zoeken naar gemeenteleden in (vaak al) gecombineerde diensten.
In de prekenspecial met Pinksteren waren de uitkomsten van een enquête onder NGK-predikanten verwerkt, bevraagd op de kerkdienst. Het meeste kreeg u toen te lezen, maar het toetje over diensten op kerkelijke feestdagen hebben we voor dit kerstnummer bewaard.
Provo’s
Kerkelijk feestdagen, advent, lijdenstijd, dat alles staat niet los van het zogenaamde kerkelijk jaar. Niet iedere NGK-predikant kan uit de voeten met zo’n jaarlijks patroon van advent en lijdenstijd. ‘Ik vind het te gekunsteld’, zo schreef een emerituspredikant over advent, ‘net doen alsof de Here Jezus nog geboren moet worden’.
Er zijn er dan ook die zich in de tijd van advent concentreren op de verwachting van de wederkomst, als het grote advent. Maar scherp, zoals in de vijftiger jaren van de vorige eeuw, ligt het niet. Toen had je de provo’s onder de predikanten, die hun afkeer van het kerkelijk jaar lieten blijken door met Kerst over Pasen te preken en omgekeerd.
Voor de meeste NGK-predikanten staan de zondagen in december in het teken van advent. ‘Het is mooi om in deze weken iets te laten zien van Gods werk door de eeuwen heen’, schreef iemand. Bijvoorbeeld vanuit de profetie, met beeldrijke woorden uit Jesaja 1,7,9 en 11. Of met een reeksje preken vanuit de verhalende stof rond Abraham of David. ‘Je wordt daarbij hoe dan ook geconfronteerd met het ‘nog niet’ van je leven - persoonlijk, gemeentelijk en op wereldschaal’, zo gaf een predikant mee. Met daaraan gekoppeld de vraag, hoeveel je in je leven nou echt van God verwacht!
Gedoe
‘Het is soms wel opboksen tegen het gedoe’. Dan gaat het over de toeters en bellen van kerst - de wollige sfeer en de traktatie op beschuit met muisjes.
‘Je moet maar zien dat je boven het volksgevoel uitstijgt tot de blijde boodschap’, zo las ik in een enquête.
Desondanks wordt er gemeentelijk volop genoten van deze feestdag. De inbreng van gemeenteleden en de vele gasten maken de kerstdienst tot één van de hoogtepunten van het kerkelijk jaar. Inhoudelijk zit je in het centrum: God, die mens werd - als een niet te bevatten wonder. ‘Het is steeds weer een uitdaging om er inhoudelijk wat van te maken’, schreef een predikant die al aardig wat kerstdiensten geleid heeft. Mooie liederen zijn er ruimschoots, net als in adventstijd.
Waarbij volgens mij kerstcommissiesmeer dan predikanten - de voorkeur hebben voor de krakers onder de kerstliederen.
Kerst in Zuid-Afrika is een heel ander verhaal. Kerst valt daar in de hete tijd van het jaar, in meer dan één opzicht.
Zendeling Baron schrijft: ‘Kerst is een tijd van onrust, veel ruzies (dronkenschap), weinig mensen in de kerk (de mannen zijn dan thuis en wensen op hun wenken door de vrouwen te worden bediend); tijd ook om oude vetes weer naar boven te halen.’ deren.
Pakkend en uniek
‘De lijdenspreken uit mijn jeugd vergeet ik nooit’, zo schreef één van onze nestors, recht uit het hart. Dat moeten dan preken uit de tijd van Holwerda en Veenhof zijn geweest.
Mooi om in de enquêtes zulke kostbare eigen herinneringen van predikanten tegen te komen. En herkenbaar wellicht voor de oudere lezers van Opbouw! Het is voor predikanten vaak wel zoeken naar een weg in de lijdensthematiek: ‘Aan de ene kant wil je het unieke van het lijden van Christus recht overeind laten staan.
Tegelijk valt het dan niet altijd mee om de schakel naar ons lijden te leggen.
Want je wilt er zo over preken dat het lijden opnieuw pakt en aangrijpt’.
Bij de vraag naar het mooie en het moeilijke van de lijdensweken, kwamen woorden als: ernst, diepte, zonde, inkeer, ootmoed en troost naar boven. Sommigen ervaren de liederen voor de lijdenstijd wel als erg zwaar, zoals bijvoorbeeld Gezang 177: ‘Laat mij uw lijden recht betrachten’.
Hoogte en diepte
‘Minder kerkgangers dan met kerst’, zo tekende iemand aan bij Goede Vrijdag. Dat zal voor u als lezer herkenbaar zijn. Het is ook vaak een dienst vanuit de onrust van file, gezin en snelle hap. En dan linea recta naar het centrum van het evangelie - het Lam van God dat de zonde van de wereld wegdraagt. Op Goede Vrijdag gaat het ergens om! Om de glorie en de kracht van het kruis, om de diepte van onze verlossing. Met zijn ontroering en eerbied. Tjeerd Baron schreef, dat gemeenteleden in het zendingsgebied soms van vrijdagavond tot en met zondagochtend bij elkaar zijn om het sterven en de opstanding van de Here Jezus te gedenken.’ Bijzonder om te horen en misschien voor u aanleiding om op Goede Vrijdag een snippermiddag te nemen!
Hij leeft!
‘De boze is overwonnen’, ‘je proeft het nieuwe van Jezus’, ‘feestelijk door doop en belijdenis’ - zomaar een paar grepen uit de paasreacties van predikanten.
Tegelijk ervaren predikanten juist op de paasmorgen hoe haaks ons geloof in de Opgestane Heer op onze werkelijkheid staat. ‘Het past voor geen meter in de wereld waarin we leven’, schreef iemand. En als je over de opstanding gaat preken, kun je je er dan weer helemaal ‘als nieuw’ over verwonderen - ook dat is een vraag, waarin het persoonlijk geloof van predikanten helemaal meekomt. Ook met Pasen zijn de liederen weer prachtig. Alleen zal veel moois door zijn onbekendheid wel altijd onbekend blijven.
Houd me niet vast
Na Pasen volgt het feest met de meeste twijfels. Nog niet eens zozeer het feit zelf, want zou voor de Opgestane iets te wonderlijk zijn?
Toch houdt hemelvaart voor veel mensen iets ongrijpbaars, als het feest van ‘houd me niet vast’. Een ervaren predikant verzuchtte: ‘Moet het wel steeds bepreekt worden, elk jaar hierover preken is lastig.’ En een ander liet heel praktisch weten: ‘Ik zou om het jaar wel eens willen ruilen’. Dat de Opgestane met de hemelvaart de kroon op het werk ontving, dat Hij regeert, plaats bereidt, pleit en ondanks de hemelvaart met ons is.
Dat zijn mooie boodschappelijke momenten, die ik optekende uit de enquêtes. En die natuurlijk ook te horen zijn in de diensten op zo’n stille donderdag!
Van binnenuit en wereldwijd
De cirkel is met Pinksteren rond.
Pinksteren, het feest van het grote geschenk aan de kerk, van God die in ons werkt, van binnenuit, de Stille Geleider, een goddelijke Supervisor.
Met Pinksteren komen predikanten wel aan hun stof, zo was mijn indruk uit de enquêtes. Niet alleen vanwege de actualiteit van gereformeerd en charismatisch - met Pinksteren kun je over de Heilige Geest preken zonder dat dat ‘argwaan’ wekt, schreef iemand ondeugend.
Maar ook (en dat staat daar niet los van), omdat de vragen van geloof en ervaring heel herkenbaar zijn voor de gemeente. Moeilijk is het wanneer ‘na de morgendienst, die heerlijk is geweest, de middagdienst een flop wordt, omdat mensen toch weer snel van de zon moeten genieten’, schrijft een predikant uit de Randstad. Dat is überhaupt een pijnlijke kant aan tweede diensten op feestdagen. En dan nog één keer naar Zuid-Afrika en het zendingswerk, dat op Pinksteren begon. Ds. Baron: ‘Gemeenten hier zijn echt zendingsgemeenten, ontstaan uit de zending, maar zelf ook volop betrokken bij zending’. Vrucht op vrucht en wereldwijd. Niet ver van kerst en van Johannes, die schreef: ‘want God had de wereld zo lief, dat Hij zijn enige Zoon heeft gegeven ...’.