Paulus en de vrouw in het amt
2004-02-20
Er is tegenwoordig nogal wat verschil van mening over 'de vrouw in het ambt' in de kerken. Vooral de apostel Paulus speelt hierin een belangrijke rol. Het is daarom nodig om Paulus manier van spreken te verstaan. Sommige uitspraken komen als vaststaand over in de trant van 'zo wil God het'.- Jaargang 48
- nummer 4
De vraag is, of dat inderdaad zo absoluut bedoeld is.
Laten we aan de hand van wat de bijbel daarover zegt, proberen tot een duidelijk beeld te komen.
Ik begin maar eens bij een 'tegenstrijdigheid' in Paulus' uitspraken.
Daartoe lezen we Galaten 5, de verzen 2 en 3. 'Luister wat ik, Paulus, u te zeggen heb: als u zich laat besnijden zal Christus al zijn waarde voor u verliezen (Groot-Nieuws-Bijbel, 1996).
Dat lijkt toch wel een absolute uitspraak te zijn. Maar hier leggen we nu Handelingen 16:1-3 naast: 'Paulus kwam te Derbe en Lystra. Daar was een leerling, een zekere Timoteüs'.
Paulus wilde graag dat deze Timoteüs hem op zijn reis zou vergezellen en liet hem besnijden ter wille van de Joden die in dat gebied woonden.'
Invloed van de omgeving
Hoe zit dat nu? Voor de Galaten: geen besnijdenis, voor de Joden van Derbe wel? Het geheim van Paulus' drijfveer blijkt, ook uit latere bijbelgedeelten, dat de doorgang van het evangelie niet gestoord mag worden.
Bij de Galaten stond de besnijdenis die ongehinderde gang in de weg; bij de Joden kwam Timoteüs niet eens binnen bij joden en zo zou het evangelie niet gebracht kunnen worden.
Het spreken van Paulus is dus niet zo absoluut als het lijkt maar wordt beïnvloed door de 'omgeving' waar het gebracht wordt, met als hoofddoel: de ongehinderde doorgang van het onvervormde evangelie. Daarom kan Paulus in 1 Kor. 9:12b zeggen: 'Liever verduren we alles dan dat we het evangelie van Christus maar iets in de weg leggen.'
Ook 1 Kor. :19-22: 'Vrij als ik ben en van niemand afhankelijk, heb ik me toch als slaaf in dienst gesteld van alle mensen om zoveel mogelijk mensen voor Christus te winnen Ik sta niet onder de wet van Mozes, toch heb ik mij eraan onderworpen om hen die wel onder die wet vallen, te winnen. En om hen te winnen die de wet van Mozes niet hebben, werd ik als iemand die zonder die wet leeft.
Natuurlijk leef ik niet zonder de wet van God, want ik sta onder de wet van Christus. Voor de zwakken in het geloof ben ik zwak geworden om de zwakken te winnen. Voor alle mensen ben ik van alles geworden om op alle mogelijke manieren er enkelen te redden.'
Dat is dus wat Paulus beweegt: de zuivere en ongehinderde verkondiging van het evangelie.
Verder is er 1 Kor.7:17. 'Ieder moet de plaats behouden die de Heer hem gegeven heeft en blijven wat hij was toen God hem riep. Zo schrijf ik het in alle gemeenten voor Laat iedereen blijven wat hij was toen God hem riep.' Paulus predikt dus een stabiele manier van handelen: 'Probeer niet plotseling de maatschappij te veranderen omdat u "vrij van de wet"
bent geworden. Voegt u, voor zover dat mogelijk is, naar uw omgeving, i.c. 'de wereld', opdat de doorgang van het evangelie niet wordt gehinderd.
Belangrijk is ook: 1 Kor. 10:31-33. 'Als u dus eet of drinkt of wat ook doet, alles ter ere van God. Maar vorm geen struikelblok voor een ander.
Niet voor de Joden en niet voor de Grieken en ook niet voor de gemeente van God. Doe als ik: ik ben iedereen in alles ter wille met geen ander doel dan dat allen gered worden.'
Geen struikelblok
Dus: geen struikelblok voor de Joden, de orthodoxen, en niet voor de Grieken, de heidenen en niet voor de gemeente van God. Ook hiermee toont Paulus aan dat hij ernstig rekening houdt met de 'gebruiken van de omgeving'.
Over zijn eigen beweringen zegt Paulus in 1 Kor. 11:16: 'Als iemand dit zo nodig wil betwisten dan wil ik er op wijzen dat het bovenstaande onze gewoonte niet is en ook niet van de gemeenten van God.' Hij zegt niet: 'wat u wilt is fout,' nee: 'het is onze gewoonte niet.' In 1 Kor. 14:34 zegt hij: '… de vrouwen moeten ondergeschikt blijven, niet onder de wet van Mozes maar toch heb ik mij eraan onderworpen om hen, die onder de wet vallen, te winnen.' Weer het argument ingegeven door de omgeving. In dit geval toch de joodse gemeenschap. Paulus kan dus toch niet anders bedoelen dan: houd u nu maar voorlopig aan de wet van Mozes en veroorzaak geen plotselinge veranderingen. Dat zou ook in de heidenwereld slecht vallen ten nadele van de doorwerking van het evangelie.
Nog een aanhaling uit 1 Tess. 4:11 en 12. 'Stel er een eer in, in stilte te leven, u met uw eigen zaken bezig te houden en door handenarbeid in uw levensonderhoud te voorzien, zoals we u hebben gezegd. Dan wint u respect van de niet-gelovige mensen.' Weer de aandacht voor de 'omgeving', in dit geval de 'niet-gelovigen' die voor Paulus duidelijk meetellen.
Ons gedrag is belangrijk voor de voortgang van het evangelie.
Tenslotte nog 1 Tim. 6:1: "Wie een slavenjuk dragen moeten hun meesters met alle eerbied bejegenen. Anders komt de naam van God en de christelijke leer in opspraak.' En Titus 2:5 over huisvrouwen 'die hun mannen gehoorzamen. Dan komt de boodschap niet in opspraak'.
Conclusie
Wat is nu de conclusie van ons onderzoek?
1. Verkondig het zuivere evangelie; laat u niet in de war brengen door allerlei 'wind van leer'.
2. Geef geen onnodige aanstoot aan uw omgeving waardoor de doorgang van het evangelie wordt belemmerd.
Zoals we hebben gezien wordt de 'omgeving' gekenmerkt door de kerken en hun gewoonten, maar ook de 'wereld' met zijn gewoonten.
Wijk daar niet onnodig van af.
In de 'omgeving: de wereld', speelt de vrouw vandaag een publieke rol.
Allerlei openbare ambten worden door vrouwen uitgeoefend. Tot nog toe zijn er kerken waar het ambt voor vrouwen niet is opengesteld. In hoeverre is dat nu een verhindering voor mensen uit de 'wereld' om de kerken serieus te nemen? Dient men nu niet juist de gebruiken van de 'omgeving' te volgen om ons niet onnodig te onderscheiden? Mijn conclusie is: we zijn in de lijn van Paulus om vandaag de dag, naar de 'gewoonte van onze tijd' ook in de kerk de vrouw een ambtelijke positie toe te kennen om geen onnodige aanstoot te geven.
Er zijn misschien gemeenten waar het probleem helemaal niet speelt omdat dat in 'omgeving' ook niet het geval is. Blijf dan zoals u altijd was. Dat is ook Paulus!