Enkele reis Aix
2004-03-05
Voor de zevenentwintigste keer komt de christelijke boekhandel met een eigen boekenweekgeschenk uit. Was de kwaliteit van de boekjes de laatste jaren nog wel eens teleurstellend, de kleine roman Enkele reis Aix van Marianne Witvliet is een plezier om te lezen.- Jaargang 48
- nummer 5
‘Hard als graniet’ Zo kwalificeert de vader van Inge Hemmaerts zijn schoonvader, de opa van Inge die ze na haar vierde nooit meer gezien heeft: een hevig conflict heeft een definitieve verwijdering tussen hem en haar ouders veroorzaakt. Zo hevig dat hij zelfs de begrafenis van haar jonggestorven moeder niet bijgewoond heeft.
Inge wil weten wat er gebeurd is en weer contact tot stand brengen.
Daarvoor moet ze naar Frankrijk, naar Aix, waar grootvader Seaubonnet na de dood van zijn vrouw is gaan wonen.
Onneembare vesting
Het hart van haar grootvader blijkt voor Inge een onneembare vesting.
Hij wijst haar volledig af: ‘Ík kan me geen kleindochter herinneren’. Zij zit zelf ook vol wrok; haat tegenover deze man die zich met zijn stervende dochter niet verzoenen wilde.
Overigens, Inge is aan hem gewaagd.
‘Ik lijk op Opa’, weet ze.
In bepaalde opzichten heeft ze ook nog wel medelijden met hem. Reuma heeft hem zwaar invalide gemaakt en hij is bijna blind.
De man die gewend was bevelen uit te delen, is nu volledig afhankelijk van zijn huishoudster. Die huishoudster, Dini, speelt ten opzichte van Inge een katalyserende rol. Door zich aan haar te spiegelen en ook door het gevecht met opa komt ze tot zelfinzicht.
Als Dini in het ziekenhuis opgenomen wordt, beveelt Opa Inge zijn verzorging van haar over nemen, wat ze met geweldige afkeer doet.
Een voorzichtige toenadering ontstaat als ze hem gaat voorlezen – Toergenjew, zijn lievelingsauteur.
Maar in hun omgang is er niets van te merken. Het grootste deel van de conversatie verloopt via hatelijke opmerkingen. Of er heerst stilzwijgen: ‘Alsof ze mimespelers in een toneelstuk waren’.
Tot een echte verzoening komt het niet, maar al tegenstribbelend kan in elk geval Inge toch iets van liefde opbrengen.
Geur en kleur
Ondanks het moeizame gevecht is het geen somber verhaal. Binnen mag het een strijdtoneel zijn, buiten schijnt de zon. Inge geniet volop van de natuur, van de tuin direct om Opa’s landhuis en van de omgeving. Ook het oude stadje Aix brengt haar in verrukking. Het zorgt voor leesbaar tegenwicht.
Het verhaal is goed opgebouwd, met vooruitwijzingen die vooral bij herlezing opvallen. De karaktertekening is herkenbaar; het is niet moeilijk je met Inge te identificeren. De voorleesgedeelten uit Toergenjew zijn knap gekozen: ze passen precies bij de situatie van het moment.
De schrijfster put zich uit in beeldspraak. Op het overdadige af. Maar er zijn mooie beelden bij: Op het moment dat Inge in de tuin in te grote voetsporen loopt, die ook nog eens te ver van elkaar af staan, realiseert ze zich dat ze niet tegen haar taak opgewassen is.
Christelijk
Enkele reis Aix wordt gepresenteerd als christelijke tegen hanger van het officiële geschenk. Is het in dat opzicht geslaagd? Ik vind van wel. Niet dat het geloof een nadrukkelijke rol vervult – van een persoonlijke relatie van Inge met God is niet veel te merken – maar impliciet is het wel degelijk aanwezig, in een (schiet)gebed, een bijbelwoord.
Heel gemakkelijk had het verhaal een opgelegd christelijk slot kunnen krijgen.
Dat heeft het niet. Juist in zijn soberheid op dat punt overtuigt het.
Het is meer de houding van Dini die Inge de weg wijst dan Christus, al zwicht ze uiteindelijk voor Hem. Maar dat wordt zo terloops gezegd, dat je goed moet lezen om het eruit te halen.
Een fijn boekje. Een christelijk geschenk
Marianne Witvliet, Enkele reis Aix, ISBN 9043507644, prijs: tot 30 april 2 euro, daarna 4,95